Żyjemy w czasach nowoczesności, w których nauka i technika porusza się w niespotykanie szybkim tempie. Szczególnie dynamicznym rozwojem poszczycić się może nauka i oświata, której nowoczesne teorie, systemy i koncepcje pedagogiczne pozwalają bardziej wgłębić się i szerzej spojrzeć na tak ważny proces nauczania i wychowania. Co raz to zauważyć można szereg potrzebnych reform i dokonania znaczących zmian w systemie oświatowym. Często uczestniczymy w wielu ważnych dyskusjach dotyczących nauczania i wychowania, gdzie problem wychowawczy dzieci i młodzieży staje się celem priorytetowym.

W dzisiejszym świecie cele, metody, formy i zadania wychowawcze niezwykle różnią się od tego, co za normy pedagogiczno- wychowawcze uważano kilkadziesiąt czy kilkanaście lat temu. Cywilizacja postępowa prowadzi do nowych, nigdy wcześniej nieznanych problemów, z którymi borykają się pedagodzy, psycholodzy i rodzice wymyślając, co raz to nowocześniejsze metody i teorie dotyczące wychowania i nauczania.

W książce pod tytułem "Wychowanie bez porażek" Dr Thomas Gordon przedstawia swoją własną nową metodę wychowawczo- pedagogiczną, która jest zaprzeczeniem dotąd używanych. Autor z wielką krytyka odnosi się do dotychczasowych modeli rozwiązywania konfliktów dotyczących rodziców i dzieci i przedstawia swój własny na ten problem sposób.

Pragnie wprowadzić do komunikacyjnej relacji takie zasady, które w sytuacjach kryzysowych pozwolą na rozwiązanie konfliktu w sposób zadowalający obie strony. Pokazuje sposoby wzajemnego porozumiewania się, które zbudować mają wzajemny szacunek i doprowadzić do jak najpełniejszej samodzielności i odpowiedzialności.

Rozdziały zawarte w tej książce mówią m.in. o słuchaniu dzieci przez rodziców, co mają do przekazania, o zmianach nieakceptowanego zachowania, o władzy rodzicielskiej, o metodzie "bez porażek", o świadomych zmianach postaw rodzicielskich. Autor proponuje również ćwiczenia dla rodziców pozwalające na unikanie konfliktów, a po za tym wykaz skutków, jakie ciągną za sobą typowe zachowanie rodziców w stosunku do własnych dzieci podczas sytuacji kryzysowych.

Główne rozdziały książki to:

1. Rodziców się obwinia, choć nie byli szkoleni

2. Rodzice są ludźmi, a nie bogami

3. Jak słuchać, by dzieci chciały rozmawiać? Język akceptacji

4. Wprowadzenie w życie praktyki czynnego słuchania

5. Jak słuchać dzieci, które są zbyt małe, żeby dużo mówić?

6. Jak należy mówić, aby dzieci słuchały?

7. Wprowadzenie w życie wypowiedzi.

Następną pozycją Dr Thomasa Gordona jest kontynuacja książki wyżej opisywanej "Wychowanie bez porażek w praktyce''. Autor zestawia opracowana przez siebie teorię z codziennym doświadczeniem rodziców stosujących w praktyce zasady i techniki "wychowania bez porażek". W pracy zawarte są wypowiedzi rodziców oraz analiza ich zachowań podczas konfliktów z dziećmi.

Dzieci w drodze do niezależnej dorosłości i niczym nie skrępowanej autonomii oczekuje od rodziców wsparcia i zaangażowania w ich sprawach. Niestety nie często zdarza się żeby rodzice doskonale wiedzieli, czego oczekuje ich dziecko, czego pragnie, o czym myśli. I tu rodzą się dziecięce frustracje i tu zaczynają się konflikty. Czy jesteśmy w stanie tym konfliktom zapobiec? Czy nastolatek ma wsparcie ze strony rodziców w sytuacjach, w których nie jest w stanie sam sobie poradzić? Czy rodzice maja na tyle czasu żeby rozmawiać ze swoimi dziećmi? Takie pytania powinniśmy zadawać sobie częściej.

Rodzina jest jednostką społeczną funkcjonującą od zawsze, ale jej rola ulegała modyfikacjom wraz z zachodzącymi zmianami w społeczeństwie. Rodzice mają przed sobą coraz to nowsze zadania, ponieważ trudny okres w życiu dziecka jest również trudnym okresem w ich życiu. Zmiany, jakie zachodzą w dziecku powodują również zmiany w relacjach ze społeczeństwem, a w szczególności w relacjach z rodzicami i wychowawcami. Dlatego każdy rodzic powinien dostosować się do nowo zaistniałej sytuacji i umiejętnie rozwiązywać wszelkie zaistniałe problemy. Dzieci bardzo często pokazują niechęć do całego świata i buntują się przeciwko rodzicom i wszystkim działającym w rodzinie normom, jednak pomimo tego odczuwają bardzo silna więź i pragną bliskości rodziców. Bliskości, która sprawi, że bunt będzie bezpieczny, a poczucie samotności przerodzi się w świadomość zainteresowania jego osobą. Jednak podczas wychowywania rozwijającego się bez przerwy dziecka dochodzimy do wniosku, że nasz własny obraz najlepszego rodzica zostaje zdegradowany do poziomu iluzji, a stajemy przed realnym, trudnym procesem, w którym nie obejdzie się bez nieumiejętnych posunięć i wielu błędów.

Dlatego należy wspomnieć o jakże ważnej pedagogizacji rodziców, czyli bezustannego wzbogacania ich już posiadanej praktycznej wiedzy pedagogicznej o wiadomości naukowej wiedzy o wychowaniu i nauczaniu dzieci i młodzieży. Pedagogizacja taka powinna zajmować się przede wszystkim problemami wychowawczymi, jednak opiera się także o inne elementy z życia rodziny, jak np. zagadnień zdrowotnych, społecznych czy prawnych. Może być również wzbogacona o wiadomości dotyczące psychologii rozwojowej, genetyki, higieny, socjologii i medycyny.

Rodzice chcąc utrzymać bezustanną więź i poczucie bliskości ze swoimi dziećmi, stale muszą się z nimi komunikować i utrzymywać bezpośredni kontakt. Spora większość konfliktów w rodzinie rodzi się z nieumiejętnej komunikacji bądź z jej braku. I tutaj nasuwają się dwie bardzo istotne sprawy: po pierwsze dokładne i zrozumiałe wyrażanie własnych myśli a po drugie słuchanie dzieci i rozumienie tego, co mówią. W każdym człowieku jest ogromna potrzeba bycia słuchanym i zrozumianym. Uważne słuchanie dzieci jest bardzo ważnym zadaniem stojącym przed rodzicami. Najodpowiedniejsze warunki podczas komunikacji między dzieckiem i rodzicem zachodzą podczas bezpośredniej relacji sam na sam. Słuchając dziecko rób to z szacunkiem i należytą w żadnym wypadku nie przerywając mu. Staraj się być uprzejmy i nie wypowiadaj się od razu krytycznie w stosunku do jego myśli. Miej otwarty umysł i słuchaj wszystkiego, co mówi dziecko nie tylko tego, co sam chcesz usłyszeć. Najważniejsze jest jednak żebyś umiał słuchać tego, co dziecko ma do powiedzenia w momentach jego kryzysów, niepokojów czy stresów.

Podczas uważnego słuchania istotne są:

-kontakt wzrokowy,

-układ ciała,

-ożywiona i reagująca na wypowiadane treści twarz słuchacza,

-stawianie pytań,

-parafraza.

Bardzo pożądaną umiejętnością podczas słuchania i rozumienia dziecka jest empatia. Empatyczna postawa powinna opierać się na chwilowym nie ocenianiu, nie sądzeniu i popatrzeniu na pewne sprawy oczami drugiego człowieka. Empatia pomaga w znalezieniu przyczyn konfliktowego zachowania się dziecka. Rodzice, zatem powinni wykształcać umiejętność empatii nie tylko w sobie, ale ciągle uczyć tej umiejętności własne dzieci. Sposobem na kształtowanie sposobów dzieci empatii jest komentarz związany z analizą skutków ich działań albo czytanie im historyjek, z których bohaterami dzieci mogą się utożsamiać. Jednym ze sposobów kształtowania u dzieci empatii jest zwracanie im uwagi na skutki działań, które podejmują lub czytanie im historyjek. Nie powinniśmy się, zatem dziwić, że dzieci nie pragną słuchać i słyszeć tego, co do nich mówimy, kiedy w zniewalającej przewadze słyszą od nas krytykę, napominania, wszelkiego rodzaju korekty zachowań i rozkazy. Podczas rozmowy z dziećmi rodzice nie mogą ciągle kierować. Rodzice powinni być radośni i dawać radość swoim dzieciom. Rozmowa powinna być przyjemnością i dotyczyć wielu różnych spraw, a nie tylko tematów dla dzieci drażliwych. Opowiadanie rodzicom o swoim życiu, refleksje nad nim, obustronna analiza problemów daje dzieciom możliwość nauczenia się wielu ciekawych i przydatnych w późniejszym życiu rzeczy. Rozmowa powinna być prowadzona w sposób zwięzły. Rozmowy regularne dają obraz tego, co aktualnie dzieje się w życiu naszego dziecka, o czym myśli, jak zmieniają się jego zainteresowania, wreszcie jak zmienia się sam. Rozmowy takie pozwolą także na unikniecie poważnych kryzysów. Nie można czekać aż dziecko będzie starsze by móc z nim rozmawiać. W trakcie rozmowy pamiętaj o odpowiedniej postawie, o tonie głosu, o kontakcie wzrokowym. Spróbuj się trochę uzewnętrznić, powiedz cos o sobie. Dialog jest wspaniały wtedy, gdy mówiąc delikatnie odsłaniamy siebie i słuchamy jak objawia swoje wnętrze nasz rozmówca, po to żeby rozumieć i być zrozumianym. W przyjaźni najlepsze okazuje się umiarkowane odsłanianie swojego wnętrza.

Następną ważną sprawą istotną w wychowaniu jest forma komunikacji rodziców z ich dziećmi. Podczas wychowania rozmawiamy, a podczas rozmowy wymieniamy zdania, gdzie każdy z uczestników dialogu posiadają równe prawa do wypowiadania swoich myśli i poglądów oraz do bycia wysłuchanym. Co więc należy robić? Po pierwsze przeznaczyć czas na rozmowę i rozmawiać. Ważnym elementem jest też stworzenie odpowiedniego klimatu, w którym dziecko będzie czuło się dobrze i będzie chciało z rodzicem rozmawiać. Bardzo pożądana jest tutaj pogawędka w cztery oczy, podczas której dziecko ma świadomość wyłączności w czasie skupiania na nim uwagę. Dziecko jest najważniejszą osobą w naszym życiu, jest jedyne w swoim rodzaju, niepowtarzalne, pragniemy go poznawać, kochać i wychowywać. Dziecko chce z nami rozmawiać, ale czy dopuścimy go do siebie zależy tylko od nas.

Wskazówki, jak słuchać, by dzieci chciały rozmawiać:

Spróbuj wykorzystać wieczorną aurę. Komunikacja w tym czasie jest najlepsza, języki rozwiązują się same i trudno jest zakończyć takie rozmowy. Wieczorowa pora sprzyja otworzeniu się dzieci, które nie mówią zbyt wiele w ciągu dnia. W tym czasie zalecana jest szczególna otwartość na słowa dziecka.

Zaplanuj czas na rozmowę. Nawet podczas wzmożonego wysiłku, spotkań towarzyskich i pracowitego okresu przez krótką chwilę porozmawiaj z dzieckiem.

Wykorzystuj wszelkie nadarzające się okazje sprzyjające rozmowie. Podczas posiłków, spacerów, wspólnych zabaw, zakupów. Te wszystkie okoliczności sprzyjają otwartej konwersacji.

Staraj się chronić dziecko przed zbyt częstym oglądaniem telewizji. Czas, jaki dziecko spędza przed telewizorem równie dobrze borze być zastąpione otwarta i szczerą rozmową.

Spraw, aby dziecko miało zawsze do ciebie dostęp. Dziecko musi mieć poczucie bezpieczeństwa i wiedzieć, że w każdej chwili może się do ciebie zwrócić. W ten sposób pokazujesz dziecku jak dużą ma ono dla ciebie wartość.

Spróbuj patrzeć dziecku w oczy. Wtedy pokażesz prawdziwe nim zainteresowanie. Dzięki kontaktowi wzrokowemu dziecko zaczyna ci bardziej ufać.

Całą uwagę skoncentruj na swoim dziecku. Patrz jak ono mówi, słuchaj, co mówi i dlaczego. Dziecko potrzebuje na sobie skupienia.

Bądź aktywny podczas słuchania. Gestami pokazuj, że rozumiesz wszystko, co dziecko do ciebie mówi

Bądź zwolennikiem kontaktu dotykowego. Obejmuj, weź dziecko na kolana, przytul, weź za rękę.

Zadawaj dużo pytań i spróbuj zachęcać dziecko do odpowiadania na nie. Bądź zainteresowany, a będziesz interesujący.

Mówiąc do dziecka staraj się:

Być w jak najpełniejszym stopniu komunikatywny, czyli stosuj wypowiedzi jasne i zrozumiałe żeby być pewnym, że dziecko doskonale zrozumiało nasz komunikat.

Używać w stosunku do dziecka wszystkich możliwych form wypowiedzi gestem, słowem, mimiką. Staraj się nie głosić wykładów. Bądź wyrozumiały.

Pamiętać, że rozmawianie i mówienie służy do wyrażania miłości, poszanowania, czułości, emocji, zadowolenia, radości. Na samym dopiero końcu rozmowa służyć powinna dyscyplinowaniu.

Bawić się słowami wraz ze swoim dzieckiem. Używaj słów w celu opowiadania historyjek, anegdot, dowcipów. Czytajcie bajki i opowiadajcie o nich.

A co zrobić w przypadku, kiedy napięcia emocjonalne domowników są bardzo wysokie i nie pozwalają na chociażby próbę rozmowy? I co, kiedy cała rodzina jest ze sobą skłócona, obrażona na siebie, wzajemnie się unikająca? Jak naprawić chore relacje między rodzicami a dziećmi panujące w domu?

Konstruktywnym rozwiązaniem w wychodzeniu z trudnych konfliktów panujących w domu jest wspólna rozmowa, gdzie każdy jej uczestnik będzie mógł otwarcie powiedzieć, co go niepokoi, co go drażni, jakie zachowania mu się nie podobają, jak chciałby rozwiązać dany problem.

Warunkiem podstawowym do przeprowadzenia tego typu rozmowy jest znalezienie odpowiedniego czasu i zawarcia ważnej umowy, że każdy z uczestników zachowa dżentelmeński stosunek do pozostałych i do danej sytuacji. Rozmowa taka powinna być szczera i otwarta. Każdy powinien móc wyrazić to, co myśli nie obrażając przy tym nikogo.

W sytuacji, kiedy podczas rozmowy nie jest się w stanie zapanować nad emocjami poszczególnych rozmówców i rozmowa zamienia się na kłótnię, rozmowę taką należy przerwać i dać sobie czas na opadnięcie niezdrowych emocji. Każdy uczestnik takiej rozmowy powinien bezwzględnie dostosować się do warunków umowy, która została zawarta, a informacje na swój temat konstruktywnie wykorzystane. Następnie wszyscy biorący udział w dyskusji powinni zastanowić się nad strategią przyszłości życia w rodzinie.

Autor książki Dr Thomas Gordon, przedstawia nam nową metodę wychowania bez porażek, która w założeniu swoim ma służyć jako pomoc w wychowaniu dzieci i młodzieży oraz pomagać w rozwiązywaniu konfliktów, które powstają często między rodzicami, a dziećmi. Krytyczne nastawienie do dotychczasowych metod rozwiązywania konfliktów opartych na schemacie "zwycięzca- przegrany" pozwala mu na stworzeniu nowej metody, dzięki której w trakcie sytuacji kryzysowej znajduje się rozwiązanie kompromisowe, które zadowala obie strony konfliktu.

Bardzo duża zaletą tej książki obok jasności przekazu jest praktyczne podejście do tematu. Pomimo tego, że praca ta odnosi się szczególnie do konfliktów między rodzicami, a dziećmi, może być ona również wykorzystywana jako swego rodzaju poradnik, jak zachowywać się we wszystkich kryzysowych sytuacjach międzyludzkich.

Książka porusza wiele różnych i ciekawych tematów- m.in. jak odpowiednio słuchając dziecko sprawić żeby czuło się one bezpieczne i akceptowane, jak nie bagatelizować problemów dziecka, jak znaleźć rozwiązanie konfliktów miedzy rodzicami, a dziećmi jak wzbudzić zaufanie, jak wypracować szacunek, jak stać się dobrym rodzicem.