EMOCJE

Istnieją dość poważne dowody, by móc stwierdzić, że emocje mają wpływ na rezultat procesów twórczych, a nawet są ich składnikiem. Działają pobudzająco, motywują nas do podejmowania nowych zadań oraz kierują procesami twórczymi.

Emocje, dzięki którym powstają nowe pomysły nazywamy według terminologii Kocowskiego filokratywnymi. Do takich należą choćby zadowolenie czy sympatia. Negatywne emocje nie zaliczają się do emocji filokratywnych, z tego względu, że charakterystyczny wpływ ich znaku na procesy poznawcze. Emocje o znaku pozytywnym wiążą się z myśleniem abstrakcyjnym. Pomagają wykryć korelacje i związki, a także wyciągać wnioski, uogólnić je i dokonać zapisu pamięciowego.

Podział twórczości na proaktywną i reaktywną jest zasługą Heizena. Istotą tej pierwszej jest korzystanie z zauważanych przez nas opcji działania. Odznacza się ona dążeniowym charakterem, pobudzana jest poprzez czynniki wewnętrzne i sterowana przez emocje o znaku pozytywnym.

Twórczość reaktywna to reakcja na jakiś konkretny problem, działanie występuje tu na zasadzie uniku. Motywują ją czynniki zewnętrzne, zaś wzbudzają emocje negatywne, w szczególności stany lękowe.

Gordon zwrócił uwagę na występowanie reakcji hedonicznej, czyli pozytywne emocje, zadowolenie, które poprzedzają jakiś ważny moment w procesie rozwiązywania problemu lub samo rozwiązanie. Według Kęckiej tego typu uczucie jest przejawem pewnej strategii myślenia twórczego- strategii ukierunkowanej emocji. Emocja, która steruje procesem twórczości odznacza się pozytywnym lub negatywnym wskaźnikiem.

MOTYWACJA

Motywacja immanentna jest jednym z głównych motywów pobudzających do twórczości. Jest ona rodzajem wartości autotelicznej, polega bowiem na spełnianiu się w samej czynności tworzenia. Ta staje się w tym wypadku wzmocnieniem, nagrodą, dlatego nie występuje zapotrzebowanie na pochwały czy nagrody pochodzące z zewnątrz. Mogłyby one nawet zaszkodzić! Motywacja immanentna przejawia się także w innej działalności, np. zabawie czy sporcie.

TWÓRCZOŚĆ A CECHY INDYWIDUALNE

Zasadniczą sprawą, jeśli chodzi o relacje na linii osobowość- twórczość jest rozgraniczenie i uświadomienie sobie znaczenia pojęć osobowości twórczej i osobowości twórców. Osobowością twórczą interesują się badacze cech i mechanizmów osobowości wspomagających proces tworzenia. Drugi rodzaj osobowości pociąga za sobą badania w dziedzinie cech osób twórczych.

INTELIGENCJA

Jak wiemy od dłuższego czasu tzw. inteligencja "psychometryczna" dość wątle koreluje ze zdolnościami w zakresie twórczości. To sygnalizuje konieczność i potrzebę rozwoju intelektu w tych dwóch obszarach.

Im wyższy iloraz inteligencji, tym osoba myśli bardziej konstruktywnie, jest bardziej twórcza (lub też w ogóle nie są twórcze- brak korelacji), osoby o niskim poziomie inteligencji są zazwyczaj mało kreatywne.

Występuje też "hipoteza progu", która mówi wobec granicznym poziomie ilorazu inteligencji, ponad którym badana korelacja przestaje występować. Wysokość progu liczy sobie 110 jednostek ilorazu. Ta hipoteza podsuwa myśl, że inteligencja jest nieodzownym elementem procesów twórczych, choć sama w sobie jest ku temu niewystarczająca.

STYLE POZNAWCZE

Korelacja inteligencji z twórczością nie wykazuje głębokich związków, dlatego też badacze rozpoczęli poszukiwania zależności w obrębie stylów poznawczych ( styl poznawczy to odpowiadający jednostce sposób funkcjonowania poznawczego, uwzględniający jej potrzeby i preferencje). Rozpoczynając badania twórczość była łączona z takimi stylami jak: niezależność od pola, skłonność do posługiwania się szerokimi kategoriami i myślenie metaforyczne. Aktywni twórcy mogą potrzebować różnorodnych stylów poznawczych, zależnie od przyjętej taktyki lub przebiegu procesu twórczego.