W Warszawie tradycyjny teatr łączy się z awangardowym. Funkcjonują w nim Teatr Powszechny, Teatr Wielki, Teatr Powszechny - najstarsze, zasłużone dla polskiej kultury ośrodki, ale i teatry nowoczesne, awangardowe, skierowane swoim repertuarem do różnych odbiorców.

Podstawowym zadaniem teatru jest sformułowane przez Arystotelesa w "Poetyce" - katharsis, czyli oczyszczenie widza przez wzbudzenie w nim litości i trwogi .

Współcześni reżyserzy poprzez coraz bardziej nowatorskie rozwiązania starają się kontynuować to klasyczne przesłanie, terapeutyczna rolę spektakli. Teatr łączył ludzi, przekazywał ważne treści.

W pierwszych greckich teatrach w V wieku p.n.e. i rzymskich za czasów Pompejusza odbywały się prawdziwe święta muzyki i poezji.

Starożytne amfiteatry, zwykle usytuowane u zbocza wzgórz w czasach nowożytnych zastąpiły budynki. Wiele z nich to piękne zabytki, dzieła architektury (np. gmach Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie).

W dzisiejszej Warszawie tradycja łączy się z nowoczesnością, a dyrektorzy i reżyserzy wykorzystują coraz nowsze rozwiązania artystyczne i promocyjne, żeby zgromadzić jak największą publiczność.

Teatr Narodowy - to pierwszy teatr polski, założony przez ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pierwszy zespół aktorski debiutował 19 listopada 1765 roku komedią "Natręci" Józefa Bielawskiego. Data pierwszej premiery do dziś celebrowana jest rocznica powstania Teatru Narodowego.

Zmienne są losy najstarszego polskiego teatru. Carskie represje, uwikłanie w socrealizm, ale i największe wydarzenia.

Oświeceniowy zespół aktorski rozpoczął pracę w tzw. Operalnii, później przeniósł się do pałacu Radziwiłłów, a dopiero budynek na Placu Krasińskich nazwano teatrem narodowym. Obecnie Teatr Narodowy po pożarze w 1985 roku po połączeniu z Operą Narodową (w 1996 roku) mieści się w budynku na Placu Teatralnym 3.

Pierwszym dyrektorem był Franciszek Bohomolec, obecnym od 1 września 2003 roku - Jan Englert.

W zespole aktorskim są zasłużeni dla Teatru artyści (Krzysztof Kolberger, Henryk Talar, Anna Seniuk, Grażyna Szapołowska), ale i coraz młodsze gwiazdy seriali telewizyjnych. To połączenie komercjalizmu i wysokiej sztuki w życiu aktora, obce starożytnym artystom ( pierwszym aktorem był Ateńczyk Tespis około roku 550 p.n.e.) to coraz częstsze zjawisko, może nawet konieczność, znak czasu.

Na trzech scenach (Scena Bogusławskiego, Scena przy Wierzbowej i w Teatrze Małym) grany jest zarówno repertuar klasyczny ("Ryszard II" Szekspira, "Operetka" Gombrowicza), ale i coraz nowsze, nieznane szerszej publiczności spektakle ("Morze i zwierciadło", "Narty Ojca Świętego").

Do najstarszych teatrów w Warszawie (poza Teatrem Narodowym) należą: Teatr Rozmaitości 1829-1836r.; Teatr Wielki 1833r.; Teatr Polski 1913r i Teatr Reduta 1919 r . (To pierwszy teatr objazdowy).

Warto przyjrzeć się historii i współczesności choćby jednego z nich.

Teatr Wielki -Opera mieści się obecnie w budynku między Placem Teatralnym a Placem Piłsudskiego, sąsiaduje z przylegającym Teatrem Narodowym.

Gmach Teatru Wielkiego to przebudowana w latach 30-tych XIX wieku w stylu neoklasycystycznym przez A. Corazziego i zmodernizowana po wojnie - hala targowa Marywil.

Pierwsze przedstawienie maiło miejsce 11 lipca 1778 roku byłą to "Nędza uszczęśliwiona" Macieja Kamieńskiego na podstawie komedii Franciszka Bohomolca. Libretto stworzył Wojciech Bogusławski.

Obecnym dyrektorem naczelnym jest Kazimierz Kord, a artystycznym - Mariusz Treliński.

W repertuarze są m.in. "Madame Butterfly" Giacomo Pucciniego, "Straszny Dwór" Stanisława Moniuszki, przedstawienia baletowe ("Jezioro Łabędzie" Piotra Czajkowskiego, "Spartakus")

Pierwszym objazdowym Teatrem Warszawskim jest działająca od 1919 roku "Reduta"

Drugim, nurtem współczesnego teatru jest nowatorstwo, awangarda. W wielu teatrach stolicy ("Ateneum", "Kwadrat", "Rampa").

W kierowanym Przez Zbigniewa Libera przy pomocy artystycznej Gustawa Holoubka Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza grane są obecne m.in. następujące przedstawienia: "Cyrulik Sewilski", "Małe zbrodnie małżeńskie", "Pokojówki". Na trzech działających scenach (Scena Główna, Scena 61, Scena na Dole) grają m.in. Teresa Budzisz-Krzyżanowska, Ewa Wiśniewska, Henryk Łapiński, Henryk talar, Krzysztof Tyniec, Magdalena Wójcik, Michał Żebrowski.

Niektóre z premier warszawskich Teatrów stają się wielkim sukcesem artystycznym. Tak recenzuje np. "Sztukmistrza z Lublina" w teatrze "Rampa" Ryszard Klimczak ("sztukmistrz wskrzeszony", [:] "Dziennik Teatralny", 20 lutego 2004)

Dział również Teatr Żydowski , dziecięcy Teatr Baj - "Przygody Pifa" i Teatr Guliwer - "Tygrys Pietrek"

Operetka, Filharmonia Narodowa, muzyczny teatr "Buffo" - przeplatają w pejzażu stolicy tradycję i nowatorstwo.