Hans Memling (ur. ok. 1440 - zm. 1494), jest przedstawicielem wczesnego odrodzenia w Europie. Urodził się w Niemczech. Pobierał nauki u Stephena Lochnera w Kolonii. W późniejszym okresie wyjechał do Brukseli. Była ona w XV wieku jednym z najprężniej działających ośrodków średniowiecznej sztuki. Tworzyli tu znani mistrzowie malarstwa, jak chociażby Jan i Hubert Eyckowie. Hans Memling był uczniem słynnego twórcy Rogera van Weydena. Niemal całkowicie brakuje źródeł pisanych, które dokumentowały by rozwój twórczy Hansa Memlinga. Wiadomo jednak, że w 1465 roku przeprowadził się on do Burgii, gdzie posiadał pracownię artystyczną, w której zatrudniał wielu uczniów i pomocników. Był jednym z najbogatszych obywateli miasta. Był też członkiem gildii świętego Łukasza. Hans Memling znany jest przede wszystkim jako twórca ołtarzy. Do najsłynniejszych jego dzieł należą: ołtarz Trzech Króli z 1479 roku, ołtarz Mistycznych zaślubin świętej Katarzyny z 1479 roku, ołtarz Opłakiwania z 1480 roku, ołtarz Męki Pańskiej z 1491 roku, a także portrety i wizerunki Matki Boskiej tronującej z Dzieciątkiem.

W Polsce najbardziej znanym jest ołtarz Sądu Ostatecznego, który znajduje się w Muzeum Narodowym w Gdańsku. Jest to tryptyk, pochodzący z 1473 roku. Sąd Ostateczny jest to w religii chrześcijańskiej sąd Zbawiciela nad ludźmi, który dokonać się ma przy końcu świata. Każdy człowiek jest sądzony indywidualnie wedle swoich doczesnych uczynków. Może zatem trafić do nieba lub piekła. Sztuka średniowieczna bardzo często wykorzystywała ów motyw w sztuce. Malarstwo wieków średnich pełniło przede wszystkim rolę "Biblii dla ubogich". Prości, niewykształceni ludzie, nie potrafiący czytać ani pisać, poznawali Pismo Święte poprzez kazania lub też obrazy, na których przedstawiano sceny z Biblii lub apokryfów.

Część środkowa tryptyku podzielona została na górę i dół. Górny jego fragment przedstawia Zbawiciela, zasiadającego w centralnym miejscu na tęczy, która symbolizuje obecność Boga. Łączy ona obie strony horyzontu oraz niebo i ziemię. Chrystus odziany jest w purpurowy płaszcz, spięty broszą. Purpura była barwą królewską, gdyż stanowiła najbardziej kosztowny z barwników. Płaszcz ów symbolizuje zatem nie tylko królewską władzę nad światem, lecz także męczeństwo Chrystusa, gdyż właśnie w taki płaszcz ubrali Jezusa żołnierze rzymscy podczas biczowania.

U stóp Zbawiciela znajduje się złota kula, oznaczająca wszechświat. Biblia często przedstawia ziemię jako podnóżek Boga. W złotej kuli odbijają się wydarzenia, rozgrywające się w dolnej części obrazu. Prawa ręka Jezusa uniesiona jest w geście błogosławieństwa, zaś lewa jest opuszczona. Na obydwu dłoniach widać ślady ukrzyżowania. Czterej aniołowie dzierżą atrybuty Jego męki: bicz oraz pal, do którego przywiązany był Chrystus w trakcie biczowania. Tło oraz promienie rozpościerające się od postaci Zbawiciela mają złoty kolor, symbolizujący niebo. Biała lilia, znajdująca się obok głowy Jezusa oznacza łaskę, niewinność, czystość i wybranie, natomiast ognisty miecz po przeciwnej stronie oznacza potępienie, a także skuteczność słowa i sądu Bożego. Wokół Zbawiciela znajduje się dwunastu apostołów, a także Maryja i Jan Chrzciciel. Ponad ich głowami umieszczeni zostali aniołowie, trąbieniem ogłaszający chwałę Pana oraz zmartwychwstanie umarłych.

W dolnej części obrazu Michał Archanioł toczy walkę z siłami ciemności. Ubrany jest w błyszczącą zbroję, od której odbijają się wydarzenia niewidoczne na obrazie. W prawej ręce trzyma krzyż - włócznię, a w lewej wagę, na której waży dusze zmarłych. Po prawej stronie obrazu znajdują się zbawione dusze, po lewej zaś potępione, nękane i spychane w otchłań piekielną przez diabły. Dlatego też biała lilia i miecz, znajdujące się powyżej głowy Jezusa bezpośrednio odnoszą się do średniowiecznej symboliki prawej i lewej strony, dobra i zła, potępienia i zbawienia.

Prawa strona tryptyku zatem przedstawia piękną bramę niebios, za którą widać złote tło, symbolizujące niebo. Po kryształowych schodach wchodzą dusze zbawionych ludzi, witane przez aniołów i świętego Piotra, trzymającego w ręku swój atrybut - klucz do bram niebieskich. Nagie dusze otrzymują od aniołów szaty, symbolizujące zbawienie. Nad bramą aniołowie wygrywają pieśni na chwałę Boga.

Lewa strona tryptyku przedstawia chaos, zamieszanie i niepokój. Nagie dusze są zrozpaczone i przerażone. Ich ciała nienaturalnie powykręcane, wiją się i tłoczą. Spadają w otchłań. Niektóre z nich próbują wspiąć się po do góry lecz tylko spychają siebie i innych w dół. Pośród potępionych uwijają się diabły, przedstawione w przerażający sposób, jako dziwaczne stwory. Symbolizują one wyłamanie się z naturalnego porządku boskiego stworzenia. Depcą i gnębią oni potępionych.

Na obrazie Hansa Memlinga zastosowany został podział wertykalny (góra, dół) i horyzontalny (prawa i lewa strona), charakterystyczny dla przedstawień średniowiecznych. Sąd Ostateczny miał przypominać o rzeczach, które dotyczą każdego człowieka, o śmierci, sądzie i karze lub nagrodzie za życie na ziemi. Tego typu obrazy były umieszczane nie tylko w kościołach, lecz także na salach sądowych.