Czym jest utopia? - to pojęcie powstałe jeszcze w starożytności a określające pewną zbiorowość ludzi zorganizowanych na pewnych obszarze ziemi, na którym utworzyli państwo działające według idealnych zasad doskonale odpowiadającym ich potrzebom. Historia literatury zawiera bardzo wiele różnorodnych pomysłów realizacji idei państwa utopijnego, dziś jednak postaram się wskazać najważniejsze założenia pomysłów następujących pisarzy: Tomasza Morusa, Ignacego Krasickiego oraz Woltera:

Utopia Tomasza Morusa:

- państwo zorganizowane jest na odizolowanej od reszty świata w 54 identycznych miastach, których podobieństwo sięga poziomu lokalnego budownictwa mieszkaniowego, nie podlegającego zasadzie prywatności

- praca jest obowiązkiem powszechnym wszystkich obywateli - stanowi główną treść życia wszystkich obywateli

- gospodarka jest oparta na zasadzie maksymalnej racjonalności, co sprzyja ciągłemu wzrostowi majątku narodowego oraz indywidualnego

- społeczeństwo zorganizowane jest bez jakichkolwiek podziałów czy prób stratyfikowania

- każdy ma prawo spędzać czas według własnego uznania, jednak zakazane zostało próżniactwo oraz marnowanie czasu na głupstwa

- życie prywatne i publiczne zlewa się w jeden obraz życia wspólnotowego,

- człowiek jest z natury dobry; jego aktywność spożytkowana winna zostać w celu doskonalenia swojej osoby tak w wymiarze fizycznym, jak i duchowym

- obowiązuje wiele różnorodnych religii, jednak wszyscy wierzą w istnienie jednej, najwyższej istoty boskiej, której część oddaje się w specjalnie dostosowanych do tego celu świątyniach

- możliwość spędzania czasu wspólnie, poczucie obecności w grupie przyjaźnie nastawionych ludzi oraz wspólnotowe ukształtowanie państwowości powoduje, że każdy obcy w Utopii musi poczuć się nieproszonym gościem.

Nipu, czyli kraina Ignacego Krasickiego przedstawiona w Mikołaja Doświadczyńskiego przypadkach.

- kraina usytuowana jest na wyspie odizolowanej od świata przez ocean

- wszyscy obywatele są równi wobec prawa

- nie istnieją warstwy i klasy społeczne

- nie istnieją zawody specjalistyczne

- gospodarka prowadzona jest metodami pierwotnymi i ogranicza się w zasadzie do rolnictwa

- nie jest używane żelazo, nie prowadzi się polowań ani nie praktykuje połowu ryb

- nie utrzymywane jest wojsko, gdyż bezpieczeństwo zapewnia ocean

- pojęcia zdrady, kradzieży, kłamstwa, rozboju nie istnieją, podobnie jak nie istnieją instytucje, które wyciągałyby względem ewentualnych przestępców konsekwencje

- system szkolnictwa zastąpiony został system wychowawczy, który przystosowuje każdego młodego człowieka do funkcjonowania w społeczeństwie

- kultura, sztuka zanikły jako zbędne, zaś architektura zapewnić ma podstawowe schronienie mieszkańcom

- każdy człowiek nastawiony jest przyjaźnie w stosunku do swoich współziomków

- cudzoziemcy postrzegani są jako istoty niższego rzędu

- wyeliminowani zostali wszelkiego autoramentu zakonnicy, księża i duchowni, których obecność nie jest konieczna, aby utrzymywać kontakt z Najwyższą Istnością

- wyraźne potępienie cywilizacji opartej na kulturze rozumowego osiągania postępu.

Eldorado, kraina do której trafił Kandyd w powiastce Woltera

- jest określone względem długości i szerokości geograficznej - znajduje się w niedostępnych partiach gór Ameryki Południowej

- system państwowy oparty jest na zasadzie powszechnej równości wobec prawa, którego źródłem jest wybierany demokratycznie król, powszechnie uważany za nieomylnego i niezwykle surowego władcę, postępującego jednak z niezwykłą konsekwencją

- nie istnieje żadna infrastruktura państwowa w postaci urzędów czy instytucji, nie ma także sądów, policji ani wojska - są niepotrzebne ze względu na brak przestępstw oraz bezpieczeństwo zapewnione przez naturę

- zniesione zostały wszelkie instytucje kościelne, nie ma świątyń oraz kapłanów

- obowiązuje wiara w jednego boga, któremu należy składać podziękowania za wszystko, co napotykamy na swoich drogach

- panuje niezwykłe bogactwo, drogi wykonane są ze złota, drogie kamienie zaś usypane są w nikomu nie potrzebne sterty

- mieszkańcy są świetnie wykształceni i powszechnie obyci z kulturą, która stanowi ich ulubiony przedmiot do dyskusji

- każdy, kto przybędzie do Eldorado jest zobowiązany w nim pozostać, bowiem nie może powrócić do świata, który postrzegany jest gorszy i mogący sprawiać realne zagrożenie ustrojowi Eldorado