Powieść Dostojewskiego "Zbrodnia i kara" powstawała w Petersburgu i w Lublinie pod Moskwą. Powieść składa się z sześciu części i Epilogu. Akcja toczy się w Petersburgu lat sześćdziesiątych XIX wieku. Akcja powieści rozgrywa się w ciągu dziewięciu i pół doby, w lipcu 1865 roku. "Zbrodnia i kara" jest powieścią jednotomową. W pierwszej części czytelnik dowiaduje się o planach Rodiona, zapoznaje się z obrazem Petersburga, poznaje los Soni. Kolejne cztery części przedstawiają wezwanie Raskolnikowa na policję, ujawnienie gry Łużyna, konfrontacje planów Soni i Rodiona. W części VI następuje zdemaskowanie zbrodniarza. W Epilogu przedstawione zostają późniejsze losy głównego bohatera, proces i kara na Syberii. Głównym bohaterem powieści jest Rodion Romanowicz Raskolnikow, były student prawa, morderca. Na nim pisarz studiuje psychologiczne motywy i skutki zbrodni. Dostojewski wypełnia największą część powieści ukazaniem stanu Raskolnikowa po dokonaniu zbrodni. Obok postaci Rodiona na pierwszy plan wysuwa się Sonia, która szybko staje się dla Raskolnikowa kimś bliskim. Rodion jej pierwszej wyznaje swoją winę, dzięki Soni dojrzewa do przyznania się do zbrodni i odbycia kary. Sonia widzi w Raskolnikowie szlachetnego człowieka, nie podejrzewa, że to zbrodniarz. Kiedy Rodion wyznaje jej, jakiego okrutnego czynu dokonał, ta reaguje: "- Cóżeś, cóżeś sobie wyrządził !- rzekła mu z rozpaczą, porwała się z klęczek, rzuciła mu się na szyję, objęła i mocno, mocno ścisnęła ramionami. (…) Nie, na całym świecie mnie ma dziś nikogo nieszczęśliwszego niż ty !- krzyknęła zapamiętale, nie słysząc jego słów, i nagle załkała spazmatycznie."

Wyraziła troskę o losy Raskolnikowa i postanowiła mu towarzyszyć, nie odepchnęła go. Sonia pomaga Rodinowi, przywraca mu wiarę, jej miłość pozwala ocalić go od duchowego upadku. Wyrusza z Rodinem na Syberię, robi to z miłości do niego. Wierzy w jego dobroć. Dzięki miłości Soni, Rodion odradza się, z Sonią rozmawia o problemach, odzyskuje wiarę dzięki ukochanej. W pewnym stopniu prototypem Soni była dwudziestoletnia siostrzenica pisarza, nosiła to same imię, była tak samo szlachetna i głosiła podobne poglądy, co Sonia. Sonia odegrała ogromną rolę w przemianie wewnętrznej Rodiona. Pomogła mu dojrzeć, odbudować wiarę. Dostrzegła w nim pozytywne cechy.

Dostojewski stworzył nowy typ prozy psychologicznej, postacie pisarza stały się symbolami. W postawie Rodiona widać związki z filozofią Hegla. Rodion czuje się nadczłowiekiem. Teoria Hegla głosiła, że wybitne jednostki mogą stanąć poza prawem, jeśli wymaga tego dobro ludzkości. Ale Raskolnikow jest słaby psychicznie, staje się podejrzliwy, agresywny. Boi się ujawnienia zbrodni i kary. Staje się ofiarą własnej zbrodni. Odradza się duchowo po wpływem Soni.