Pochodzenie nazwy i ramy czasowe trwania Antyku

Antyk - pochodzenie nazwy od łacińskiego słowa antiquus, czyli dawny. Ramy czasowe epoki zawierają się pomiędzy IX/VIII w. p. n. e. (okres, kiedy tworzył i żył Homer) a IV/V w. n. e. (zdobycie Rzymu przez Germanów w 476 r. uznawane jest umownie za datę końcową epoki).

Mity greckie, mitologia

Mitologia Mitologia zbiór mitów, czyli opowiadań o bogach i bohaterach. Mitologia stanowi bardzo ważną część literatury starożytnej, a do dzisiejszego dnia jest prawdziwą kopalnią pomysłów dla ... Czytaj dalej Słownik historyczny - zbiór opowiadań o bogach, herosach, powstaniu świata i człowieka, legendarnych wydarzeniach. Jest to także nauka zajmująca się badaniem mitów.

Mit - opowieść o powstaniu świata, bogów i ludzi, mająca za zadanie wyrażanie i organizowanie wierzeń danej społeczności. Również starożytni Grecy posiadali mity, np. o Prometeuszu czy Ikarze. Do dzisiaj mity funkcjonują w kulturze jako skarbnica motywów, obrazów, wyrażeń, postaw. Są bowiem uniwersalne. Utrwalono w nich archetypy (np. Niobe -  matka Matka J. Kochanowski Treny, bohaterka liryczna cyklu; matka Jana Kochanowskiego. Pojawia się w Trenie XIX z Urszulką na ręku. Przybywa w chwili, kiedy jej syn odrzucił już wszystkie wartości, nawet ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum bolejąca), które są pierwszymi wzorcami ludzkich postaw i zachowań. Istnieją w zbiorowej świadomości.

Mity różnią się pod względem funkcji:

- mity o funkcji poznawczej - pozwalały człowiekowi wyjaśnić niezrozumiałe zjawiska przyrody, np. burzę

- mity o funkcji światopoglądowej - na ich podstawie budowano wierzenia religijne

- mity o funkcji sakralnej - uczyły jak czcić bóstwa, dawały wzorce obrzędów rytualnych

Podział mitów:

- antropogeniczne - opowiadają o powstaniu ludzi

- genealogiczne - opowiadają o powstaniu rodów oraz o ich historii

- kosmogoniczne - opowiadają o powstaniu świata

- teogoniczne - opowiadają o powstaniu bogów

Mit o powstaniu świata

Najpierw był Chaos. Z niego powstał Dzień oraz Jasność i Radość. Potem wyłoniła się z Chaosu Gaja, czyli Ziemia, którą otaczał Eter. Obok niej pojawili się Uranos (Niebo) oraz Tartaros (Podziemie). Były to jednocześnie żywioły i bogowie. Z Chaosu wyłonił się także Eros, który był siłą sprawczą rozwoju i płodności natury.

Mit o narodzinach bogów (teogonia)

Uranos zrosił deszczem Gaję, dzięki czemu urodziła rośliny i zwierzęta, zaś z deszczu powstały rzeki, jeziora i morza.

Uranos i Gaja stali się także rodzicami sturękich olbrzymów, cyklopów, tytanów i tytanid. Cyklopi i olbrzymi wykazywali się wielką gwałtownością, dlatego Uranos pozbył się ich strącając do Tartaru. Nie podobało się to Gai, dlatego podburzyła najmłodszego syna, tytana Kronosa, żeby pozbawił władzy ojca, co ten uczynił, raniąc go sierpem. Z boskiej krwi zrodziły się boginie zemsty - Erynie. Miały one zamiast włosów kłębiące się węże i bicze w rękach. Wtedy też narodzili się giganci i nimfy.

Kronos objął władzę. Poślubił Reę. Mieli wspólne potomstwo, ale Kronos połykał je, gdyż Uranos przepowiedział mu, że pokona go jego własny syn. Przepowiednia nie doszłaby do skutku, gdyby nie Rea. Udało jej się bowiem ukryć na Krecie najmłodszego syna, Zeusa. Kiedy dorósł, zwyciężył ojca i wydobył rodzeństwo z jego wnętrzności, przywracając mu w ten sposób życie. Uratował: Herę, która została jego żoną, Hadesa - boga podziemia, Posejdona - boga mórz, Hestię - opiekunkę ogniska domowego i  Demeter Demeter w mitologii greckiej bogini urodzaju, matka - ziemia, ale też matka cierpiąca po stracie dziecka. Wyobrażano ją sobie jako starszą, zgarbioną troskami, siwiejącą kobietę. Chodziła na co ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum - boginię urodzaju.

Kronos razem z Herą spłodzili: Aresa, Hefajstosa i Hebe. Miał on również liczne potomstwo z innymi boginiami i kobietami śmiertelnymi. Na przykład Apollo i Artemida byli dziećmi Latony. Wyjątkiem była Atena, która wyskoczyła z głowy Zeusa.

Inni bogowie

Eol - bóg wiatrów

Helios - bóg słońca

Eos - bogini jutrzenki

Mojry - boginie przeznaczenia

Afrodyta - bogini miłości

Eol był władcą wiatrów, synem Posejdona i Melanippy. Mieszkał na Wyspach Liparyjskich, które od jego imienia nazywano także Eolskimi. Podarował Odyseuszowi worek, w którym uwięzione były nieprzyjazne wiatry, żeby ten mógł spokojnie i bez przeszkód dotrzeć do rodzinnej Itaki. Niestety, jego towarzysze podróży rozwiązali sznurek i uwolnili wiatry.

Helios - bóg słońca - syn Hyperiona i Thei, jeden z najstarszych bogów greckiej mitologii. Przedstawiano go jako pięknego mężczyznę. Dookoła głowy mającego aureolę ze słonecznych promieni. Poruszał się po niebie na rydwanie, zaprzężonym w  cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich białe konie. Codziennie odbywał trasę ze wschodu na zachód.

Czczono go na Peloponezie, głownie na wyspie Rodos, na której zbudowano jego gigantyczny posąg, uznawany za jeden z siedmiu cudów świata.

Eos - była boginią jutrzenki, córką Hyperiona i Thei. Pojawiała się na niebie o świcie, tuż przed swoim bratem Heliosem. Poruszała się po niebie lekkim rydwanem, który zaprzężony był w parę białych koni, Lamposa i Featona (Jasnego i Promiennego).

Mojry - były to boginie losu, życia i śmierci - Mojry znały przyszłość i snuły ludzką nić życia - nikt nie miał wpływu na przeznaczenie, którego pilnowały, nawet Zeus.

Liczba mojr była różna:

  • U Hezjoda jest ich trzy: Atropos, Kloto i Lachesis. Są to córki Zeusa i Tetydy.
  • U Homera występuje tylko jedna mojra.

Afrodyta - bogini miłości, piękna, pożądania i kwiatów. Wyłoniła się z piany morskiej w pobliżu wyspy Cypr. Na brzegu czekały na nią Wdzięki, Igraszki i Uśmiechy, które miały jej służyć. Zawsze pojawiała się w ich otoczeniu. Córka Zeusa i Diony, według Homera. Żona Hefajstosa. Nie była mu wierna. Zdradziła go m.i. z Aresem, z którym miała dwójkę dzieci.

Przyczyniła się do wybuchu wojny trojańskiej, gdyż obiecała Parysowi Helenę, żonę Menelaosa. Miała to być nagroda w zamian za to, żeby uznał ją na najpiękniejszą boginię spośród trzech, stających do konkursu o ten tytuł (oprócz niej walczyły o jabłko dla najpiękniejszej Hera i Atena).

Filozofia antyczna:

Arete - gr. - 'cnota' - pojęcie, które oznacza dzielność, szlachetność, siłę życiową.

Trzech największych filozofów greckich: Sokrates, Platon, Arystoteles:

a) Sokrates (469 w. p. n. e. - 399 w. p. n. e.)

Ważna dla niego była mądrość, wiedza, bez której nie można osiągnąć ideału cnoty, czyli doskonałości. Istotna dla niego była umiejętność panowania nad sobą.

Sokrates wierzył, że cnota jest bezwzględnym i najwyższym dobrem. Człowiek zatem powinien o nią zabiegać, mimo przeszkód, które na niego czekają.

Utożsamiał cnotę z wiedzą. Uważał, że złe postępowanie ludzi wiążę się z ich niewiedzą lub wiedzą, którą określał pozorną. Poglądy takie nazywa się intelektualizmem etycznym. Oznacza to, że można samemu nabyć wiedzę i poznać cnotę. Od nas zależy, czy ją zdobędziemy.

Sokrates wychodził na ulice miasta, żeby nauczać. Rozmawiał z napotkanymi ludźmi, nakierowywał ich na właściwe rozwiązania. Uważał, że każdy może dojść do prawdy i wystarczy mu w tym pomóc. W swoich dyskusjach z Ateńczykami stosował dwie metody: elenktyczną i majeutyczną. Pierwsza polegała na zbijaniu argumentów rozmówcy, po to, żeby doszedł do tezy sprzecznej z pierwotną lub takiej, która okaże się zupełnie bezsensowna. Druga metoda, zwana także położniczą - służyła uświadomieniu uczniowi prawdy, poprzez zadawanie pytań, na które sam musiał znaleźć właściwe odpowiedzi.

Znane jest jego stwierdzenie: "Wiem, że nic nie wiem".

b) Platon (427 w. p. n. e. - 347 w. p. n. e.)

Uczeń Sokratesa. Twórca tzw. idealizmu platońskiego. Dla niego świat, w którym żyją ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum jest tylko odbiciem świata idealnego. Świat idealny jest wzorcem, naśladowanym przez świat materialny. Słynna jest jego opowieść o jaskini. Życie ludzkie ma cel - dążenie do ideału.

Platon twierdził, że prawdziwym bytem są idee, natomiast świat materialny, który nas otacza jest jedynie jego niedoskonałym odzwierciedleniem. Idee są bowiem wieczne, trwałe i niezmienne. Każda rzecz na ziemi ma swój wzorzec idealny.

Świat idealny nie przenika się z materialnym. Wyjątkiem są w tym przypadku dusza człowiecza i Demiurg, bóg, który zbudował świat. Dusza bowiem pochodzi ze świata idei, jest nieśmiertelna i wieczna, ciało to dla niej więzienie. Celem duszy jest powrót do świata, z którego pochodzi.

Dusza dzieli się na trzy Trzy Trójka symbolizuje Boga, bóstwo, świętość, trójcę, sacrum, harmonię, siłę, Słońce, owocowanie, wzrost, rozwój, medytację, szczęście, świadomość.
W różnych kulturach liczbę ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
części:

  • boski rozum - jego zadaniem jest osiągnięcie mądrości, rządzi pozostałymi częściami
  • popędliwość - wiąże się z męstwem, które ma je ograniczać
  • pożądliwość - powinna być ograniczona przez umiarkowanie

Części powinny współdziałać ze sobą harmonijnie, co gwarantuje im cnota sprawiedliwości.

Materialny świat, Platon uważał za bezrozumny. Sądził jednak, że w naturze istnieje porządek i harmonia. Wiąże się to z celowością świata.

Demiurg stwarzając świat wzorował się na świecie idei, ale zbudował go z bezrozumnego tworzywa, czyli materii. Dlatego nie jest on tak doskonały jak jego wzorzec.

Dobro jest pamięcią o świecie idealnym, natomiast zło to wynik zapominania o nim, dlatego jest ono wynikiem niewiedzy - jak widać Platon nawiązuje w tej kwestii do Sokratesa i intelektualizmu etycznego. Nagrodą za dobro będzie po śmierci powrót do świata idei, karą reinkarnacja, czyli powrót na ziemię w kolejnym wcieleniu.

Platon swoje poglądy filozoficzne przedstawiał m. in. w dialogach. Są one podzielone na trzy grupy: wczesne (sokratyczne, aporetyczne), średnie (konstruktywne) i późne (krytyczne).

  1. Głównym bohaterem dialogów wczesnych jest Sokrates, który jest przedstawiony w trakcie dyskusji z różnymi przeciwnikami, których doprowadza, dzięki zastosowaniu swoich metod dialektycznych, do odkrycia prawdziwych wniosków.

Do dialogów wczesnych należą m.in. Obrona Sokratesa, Kriton, Menon, EutydemMeneksenos oraz Protagoras.

  1. W dialogach średnich Platon przedstawia teorię idei, którą przekazuje czytelnikowi za sprawą Sokratesa, głoszącego jego poglądy. Należą do nich: Menon, Fedon, Fajdros, Uczta, Państwo.
  2. Tutaj Platon zaczyna wycofywać się ze swoich wcześniejszych teorii o ideach.

Późne dialogi to: Parmenides, Sofista, Polityk, Fileb, Timajos, KritiaszPrawa. W Prawach nie pojawia się już postać Sokratesa.

c) Arystoteles (348 w. p. n. e. - 322 w. p. n. e. )

Uczeń Platona. Później stworzył opozycyjną do platonizmu filozofię. Wszechstronny - oprócz filozofii zajmował się także fizyką, logiką, biologią i astronomią. Stworzył podwaliny wielu nauk. Pojęcie eudaimonia było dla niego stanem ducha, który osiągało się w momencie całkowitego spełnienia. Za szczęście uważał zdolność czynienia dobra.

Arystoteles zrezygnował z platońskiego podziału rzeczy na materialne i idealne. Wprowadził za to inny podział: na materię i formę.

Forma była posiadała cechy idei platońskiej, z małym wyjątkiem - nie istniała samodzielnie i niezależnie, lecz wspólnie z materią, której nadawała kształt. Działa więc na podobnej zasadzie jak dzbanek w stosunku do wody, powodujący, że nie rozlewa się ona bezładnie na ziemię. Forma nie może istnieć bez materii, zaś materia jej pozbawiona stałaby się chaosem. Nie miałaby barwy, kształtu ani innych określających ją cech. Dlatego świat, w którym żyjemy to połączenie różnych form z materią.

Według Arystotelesa istnieje hierarchia bytów. Uważał, że jeżeli w jakiejś rzeczy, bycie dominuje forma nad materią, to jest ona doskonalsza od tych rzeczy, w których materia przeważa, i zajmuje wyższe miejsce w hierarchii. Np. zwierzęta mają bardziej złożona formę od roślin, dlatego stoją wyżej w hierarchii. Najwyżej zaś jest umiejscowiony człowiek, posiadający duszę.

Arystoteles dzielił duszę na trzy części:

  • wegetatywną - związaną z odżywianiem i rozwojem - jest to forma u roślin, zwierząt i ludzi
  • zmysłową - dzięki niej istoty mogą poruszać się i postrzegać - jest to forma u zwierząt i ludzi
  • rozum - forma występująca tylko i wyłącznie u ludzi, dzieli się na:
  • rozum bierny - przyjmujący wpływy z zewnątrz
  • rozum czynny (niepowiązany z ciałem - czysta forma) - jest nieśmiertelny

Szkoły filozoficzne w starożytności

Epikurejczycy - nazwa pochodzi od imienia założyciela, czyli Epikura, który żył w latach 341 w. p. n. e do 270 w. p. n. e.. Dla epikurejczyków życiowym celem było pozbycie się wszelakich cierpień, zarówno cielesnych, jak i duchowych po to, żeby osiągnąć przyjemność i szczęście. Liczyły się dla nich: korzystanie z życia, pozytywne myślenie, radość, podziwianie piękna świata. Ale ważna była również rozwaga.

Według Epikura istniały różne rodzaje przyjemności.

  • najbardziej cenna - czysta radość życia
  • duchowe, np. czytanie, oglądanie przedstawień teatralnych
  • fizyczne, np. jedzenie, uprawianie seksu
  • bierne - nie wymagały świadomego wysiłku
  • czynne - wymagały trudu, żeby je osiągnąć, wiązały się też niejednokrotnie z przykrymi konsekwencjami

Podział potrzeb według Epikura:

  • potrzeby duchowe - np. ciekawość, potrzeba bezpieczeństwa i miłości, dążenie do zaspokojenia wiedzy - Epikur uważał, że należało je zaspokajać na miarę swoich możliwości, jeżeli osiągnięcie ich byłoby zbyt trudne, należało je wytłumić (wytłumienie było potrzebne do tego, żeby nie cierpieć bez potrzeby, jeżeli ktoś nie jest dość inteligentny, żeby posiąść dużą wiedzę, to powinien skupić się na zdobyciu mniejszej)
  • potrzeby fizyczne, konieczne do utrzymania życia - np. pragnienie i głód - zaspokajać je należy z umiarem, nie dążyć do przesytu, gdyż skrajności według Epikura nie są dobre dla człowieka
  • potrzeby fizyczne, niepotrzebne do tego, żeby przeżyć - np. pożądanie seksualne, chciwość, żądza władzy - są one najczęściej szkodliwe dla człowieka i przyczyniają się do jego cierpień, dlatego należy starać się ich pozbyć

Stoicy - założycielem jej był Zenon z Kition, który żył na przełomie IV i III w. p. n. e.. Najważniejszymi założeniami tej filozofii było zachowanie wewnętrznego spokoju i opanowania w trudnych sytuacjach. Według nich cnotę można osiągnąć dzięki życiu zgodnemu z naturą, ponieważ stworzył ją bóg, który zadbał, żeby była harmonijna. Mędrzec - poważny, trzeźwo myślący, zachowujący umiar we wszystkim - był dla nich ideałem człowieka.

Hedoniści - nazwa pochodzi od greckiego słowa hedone oznaczającego przyjemność. Jednym z przedstawicieli tej szkoły był Arystyp z Cyreny. Liczyło się dla nich unikanie przykrości i osiąganie przyjemności (rozkoszy) - uznawali je za najwyższe dobro i cel ludzkiego życia, a także naczelny motyw ludzkiego postępowania.

Powstanie teatru greckiego

Teatr grecki wywodzi się z kultu ku czci boga Dionizosa - był on bogiem wina i winnej latorośli. Nauczył on człowieka wyrabiać wino Wino Wino symbolizuje napój bogów, boży dar, ofiarę, oczyszczenie, Dionizosa, eliksir życia, zmartwychwstanie, błogosławieństwo, uświęcenie, prawdę (łac. in vino veritas - w winie prawda), ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich i uprawiać winogrona. Dzięki niemu ludzie bawili się i używali życia. Dlatego aby go uczcić obchodzono kilka razy w roku huczne uroczystości. Na wiosnę -  Dionizje Dionizje święta obchodzone w starożytnej Grecji ku czci Dionizosa (boga ekstazy, wina i żywotnych sił natury).
· Dionizje Małe (wiejskie) Odbywały się na przełomie grudnia i stycznia dla ...
Czytaj dalej Słownik historyczny
Wielkie (w porze zrównania dnia z nocą), jesienią - Dionizje Małe. Na początku miały one charakter orgiastyczny, później, dzięki wpływowi kultu Apollina, zostały złagodzone.

Dionizje Wielkie - trwały pięć, potem sześć dni na przełomie marca i kwietnia. Miały podniosły charakter. W trakcie obrzędu składano Dionizosowi ofiarę z kozła, w tym czasie chór chłopięcy śpiewał dytyramby, hymny na cześć boga. Kolejnym etapem było przeniesienie jego posągu ze świątyni do gaju Akademosa. Tu odbywano nabożeństwo, po którym następowała uczta. Kiedy słońce zaszło, przenoszono posąg do Aten. Później wystawiano sztuki. Brały w nich udział chóry mężczyzn i chłopców.

Dytyramb przekształcił się następnie w tragedię, w której przewodnik chóru (koryfeusz) nawiązuje dialog z chórem.

Dionizje Małe (wiejskie) - obchodzono je w Attyce na przełomie grudnia i stycznia -była to pora, gdy otwierano naczynia z młodym winem. Miały charakter ludowej zabawy. I tutaj składano w ofierze kozła, którego krew Krew Symbol ofiary, oczyszczenia, męczeństwa, wtajemniczenia, rodu, pokrewieństwa.
Starożytność Biblia, Stary Testament KREW PRZELANA: Kain, zabijając brata, przelał jego krew, był ...
Czytaj dalej Słownik symboli literackich
wylewano na korzenie winnej latorośli. Następnie, przez kilka dni, urządzano huczne zabawy i pochody (komos).

Żartobliwe pieśni śpiewane w trakcie obrzędów przekształciły się później w komedię.

Epika antyczna - Homer

Najbardziej znanym twórcą epickim starożytnej Grecji jest Homer, pochodzący z Chios. Twórca IliadyOdysei. Żyjący na przełomie IX i X wieku p. n. e.

Iliada ­prawdopodobnie powstała w IX w. p. n. e. (ok. 800 r.), natomiast Odyseja- ok. 750 r. p. n. e.

Iliada nawiązuje do mitu o wojnie trojańskiej. Akcja Akcja papier wartościowy będący dowodem udziału jego właściciela w spółce akcyjnej. Posiadanie akcji upoważnia właściciela do głosowania na zebraniach akcjonariuszy oraz do uzyskiwania ... Czytaj dalej Słownik geograficzny dzieje się w ostatnim roku tejże wojny.

Odyseja to historia zmagań z przeciwnościami Odyseusza dążącego do domu po wojnie trojańskiej.

Epopeja (epos) -  gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest ... Czytaj dalej Słownik biologiczny epicki, nawiązujący do historii mitycznych lub realnych bohaterów. Opowiadający o ich doniosłych czynach i odwadze. Jest to dłuższy utwór pisany wierszem.

Epos Epos epopeja.
Czytaj dalej Słownik terminów literackich
homerycki -utwór epicki o podniosłym stylu, który cechuje wykorzystanie hiperboli, stałych epitetów określających bohaterów, porównań homeryckich, inwokacji, powtórzeń i opisów. Świat przedstawiony należy do przeszłości. Ukazane jest tu również ingerowanie bogów w sprawy ziemskie. Bohaterowie odznaczają się niezwykłą mocą i odwagą.

Iliada jako epos:

- bohaterowie ukazani na tle przełomowych dla nich wydarzeń

- na początku bezpośredni zwrot do Muzy (inwokacja) - prośba o natchnienie

- utwór pisany wierszem (heksametr)

- stałe epitety

- wszechobecny, wszystkowiedzący i obiektywny narrator

- przenikanie się światów ziemskiego i boskiego

- porównania homeryckie

- występowanie scen akcji (np. pojedynki) i statycznych (np. narady)

- opóźnianie akcji przez wykorzystanie retardacyjnego opisu, który jest bardzo dokładny - nie zmienia on głównej akcji

Iliada

Przyczyną wojny trojańskiej stał się Parys, który złamał odwieczne prawo gościnności porywając żonę króla Sparty Menelaosa, Helenę. Zdobył się na ten czyn, gdyż bogini Afrodyta obiecała mu ją w nagrodę za to, że wybrał ją w konkursie piękności wręczając jej złote jabłko z napisem "dla najpiękniejszej", rzucone przez boginię Eris Eris w mitologii greckiej bogini niezgody, podczas wesela Peleusa i Tetydy rzuciła na stół jabłko z napisem "dla najpiękniejszej", a wyrok Parysa, który oddał jabłko Afrodycie, stał się powodem ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum na weselu Tetydy i Peleusa. Zaczęła się wojna.

Wodzem Hellenów był Agamemnon.

Długo losy wojny nie były przesądzone. Przepowiednia zapowiadała, że dopóki Achilles Achilles Homer Iliada, bohater główny; heros grecki, syn Peleusa i morskiej boginki, Tetydy. Wydarzenia, opisane w eposie, dotyczą ostatniego roku wojny, a ich bezpośrednią przyczyną jest gniew ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum nie podejmie walki, Troja nie zostanie zdobyta. Matka Achillesa ukryła go i dopiero podstępem sprowadzono go na miejsce bitwy.

Brak wiatru na morzu uznano za nieprzychylność bogów. Postanowiono złożyć ofiarę z córki Agamemnona.

Walczono na równinie nad rzeką Skamander. Walki przebiegały bardzo wolno. Ciągnęły się przez dziesięć lat. Wodzowie wysłali do Troi Menelaosa i Odyseusza, żeby zażądali wydania Heleny. W potyczkach najlepszy okazał się Achilles. Budził on lęk w Trojanach. Pewnego dnia między Agamemnonem a Achillesem wybuchł konflikt. Obrażony Achilles opuścił pole bitwy. Patrokles Patrokles Homer Iliada, bohater epizodyczny; najlepszy przyjaciel Achillesa. Służy mu i nie sprzeciwia się jego woli, ale ubolewa, widząc klęski ponoszone przez Greków. Prosi więc przyjaciela o ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum chcąc uratować sytuację pożyczył od niego zbroję. Zabił go Hektor. Achilles powrócił, by walczyć i się zemścić. Zabił Hektora. Wkrótce jednak zginął i on od strzały Parysa. Parys Parys J. Kochanowski Odprawa posłów greckich; ALEKSANDER
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
również zginął. Helena Helena Homer Iliada, bohaterka trzecioplanowa; córka Zeusa i Ledy, żona króla Sparty Menelaosa, porwana przez Parysa, co stało się bezpośrednim powodem wojny trojańskiej. Homer przedstawia ją jako ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum został żoną jego brata. Grecy odjechali z pola bitwy. Zostawili tylko olbrzymiego drewnianego konia. W jego brzuchu byli żołnierze z Odyseuszem jako wodzem. Trojanie wprowadzili konia do miasta. W nocy wrogowie opuścili konia i otworzyli bramy miasta. Grecy wrócili. Zaczęła się walka. Wybito wszystkich Trojan. Osiągnięto cel - Helena została odzyskana. Wojna skończyła się. Nastąpił odwrót Greków.

Odyseja

Jest to historia Odyseusza, który powraca do Itaki po wojnie trojańskiej. Z powodu narażenia się bogowi morza, powrót zajmuje mu aż dziesięć lat. W ciągu nich przeżywa przygody. Na utwór składają się 24 księgi.

Księga III - syn Odyseusza wyrusza na poszukiwania ojca.

Księgi V-VIII - Odys na Ogigii, gdzie przez siedem Siedem Siedem to symbol kosmosu, stworzenia, przestrzeni, boskości, świętości, doskonałości, zdrowia, mądrości, wytrwałości, inteligencji, przygody, uporu, oszustwa, bólu, konfliktu, ... Czytaj dalej Słownik symboli literackich lat więziła go zakochana w nim Kalipso. Po opuszczeniu wyspy - trafia do kraju Feaków, na dwór króla Alkinoosa.

Księgi IX-XII - początek narracji pierwszoosobowej. Odyseusz Odyseusz Homer Iliada, bohater drugoplanowy; Homer Odyseja, bohater główny i tytułowy; heros trojański, znany z przebiegłości i dzielności, król Itaki z uporem, mimo przeciwności, wędrujący do ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum w kraju Lotofagów. Następnie oślepia Polifema, czym wzbudza gniew Posejdona. Potem przybywa na wyspę króla wiatrów, Eola. Kolejnym etapem podróży jest kraj Lastrygonów, którzy są ludożercami. Po opuszczeniu kraju Lastrygonów trafia na wyspę Kirke. Stąd wyprawia się w drogę, by zstąpić do Hadesu. Ponowna wędrówka - spotyka po drodze syreny.

Księgi XII-XVI - powrót na Itakę - Odysz przebrany za żebraka.

Księgi XVII-XIX - dotarcie do domu.

Księgi XXI-XXIV - Odyseusz mści się na zalotnikach.

Tragedia Tragedia dramat antyczny
Czytaj dalej Słownik historyczny
antyczna

Tragedia antyczna - cechy:
  • jedność czasu, miejsca i akcji
  • zasada decorum
  • katharsis (oczyszczenie)
  • ograniczona do trzech liczba aktorów (mężczyźni)
  • niewystępowanie scen zbiorowych
  • chór

Tragedia antyczna - budowa:

  • prolog - część, w której określano tematykę dzieła
  • parodos Parodos chór.
    Czytaj dalej Słownik terminów literackich
    - były to pieśni wchodzącego chóru
  • epeisodia - tak nazywano akty
  • stasima - były to pieśni chóru
  • eksodos - pieśń chóru, który schodził ze sceny
Tragicy greccy - Sofokles

Sofokles był jednym z trzech największych tragików greckich starożytności. Wprowadził kilka zmian do tragedii - m.in. zwiększył liczebność chóru, dodał trzeciego mówiącego aktora. Był twórcą ok. 120 sztuk, za które często go nagradzano. Do naszych czasów ocalało jedynie siedem utworów: Ajas, Antygona, Elektra, Kobiety z Trachis, Filoktet, Edyp Edyp Sofokles Król Edyp, bohater główny, tytułowy; postać tragiczna, dotknięta klątwą
Wygląd: dojrzały mężczyzna
Życiorys: Kiedy przybył do Teb, uwolnił miasto od siejącego ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
w Kolonie
, Król Edyp

Antygona Antygona Sofokles Antygona, bohaterka główna i tytułowa; córka Edypa, siostra Ismeny, Polinejkesa i Eteoklesa, narzeczona Hajmona
Wygląd: Dostojna, pełna majestatu, wygląda i zachowuje się jak ...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
­
- Sofokles

  • nawiązanie do mitu tebańskiego - historii rodu Labdakidów
  • walka między braćmi: Eteoklesem i Polinejkesem o władzę po ojcu, Edypie
  • Eteokles - przyczyna tych zmagań - nie postąpił zgodnie z umową i nie oddał po roku panowania tronu bratu
  • Polinejkes wezwał na pomoc obce wojska - efektem: śmierć obu braci
  • władzę objął Kreon, ich stryj
  • Kreon Kreon Sofokles Antygona, bohater główny; brat Jokasty, szwagier Edypa, stryj Antygony, po śmierci Eteoklesa i Polinejkesa objął władzę w Tebach.
    Wygląd: dojrzały mężczyzna, pełen ...
    Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
    uznał Polinejkesa za zdrajcę i zakazał go pogrzebać
  • Antygona sprzeciwiła się wyrokowi - pochowała zwłoki brata

Konflikt tragiczny

Jest to konflikt dwóch równorzędnych, a zarazem sprzecznych racji lub praw. Jakikolwiek byłby wybór, zawsze wyniknie klęska drugich, równie właściwych. Nie da się tego konfliktu pozytywnie rozwiązać. Wykorzystywano go jako oś akcji tragedii antycznych.

Główni bohaterowie Antygony - Kreon i Antygona - są postaciami tragicznymi:

Antygona

  • musi wybrać między prawem boskim (nakazującym urządzenie pogrzebu zmarłemu) a ludzkim (nadanym przez Kreona)
  • wybór między karą boską a ludzką
  • obydwa prawa się wykluczają, można wypełnić tylko jedno - stąd tragiczność

Kreon

  • wydaje rozkaz na przekór prawu boskiemu - staje się to przyczyną śmierci jego najbliższych
  • nie mógł jednak wycofać się z własnego rozkazu, gdyż straciłby autorytet, co mogło się stać przyczyną anarchii, a w rezultacie zguby Teb

Inni bohaterowie Antygony: Ismena(siostra Antygony), Hajmon Hajmon Sofokles Antygona, bohater drugoplanowy; syn Kreona i Eurydyki, narzeczony Antygony, którą bardzo kocha
Wygląd: brak informacji w utworze
Życiorys: brak informacji w utworze
...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
(syn Kreona, zakochany w Antygonie, ginie dla niej)

Liryka - Safona, Symonides, Anakreont, Tyrteusz, Horacy

Najwybitniejszą poetką grecką była Safona, tworząca na przełomie VII i VI w. p. n. e.. Żyła i pisała na wyspie Lesbos. Tu skupiała wokół siebie młode dziewczęta, które uczyła muzyki. Jest autorką dziewięciu ksiąg, z których zachowały się jedynie nieliczne wiersze. Pisała hymny, pieśni miłosne i weselne. W swojej twórczości głosi pochwałę życia, a także miłości i przyjaźni. Ważny dla niej jest również kontakt z poezją. Jej brak wywołuje pustkę.

Wiersz Wiersz mowa szczególnie zorganizowana, przeciwstawiana prozie. Wypowiedź wierszowa dzieli się na wersy, równorzędne względem siebie, oddzielone klauzulą (co wynika z zasad wybranego systemu ... Czytaj dalej Słownik terminów literackich Pogarda dla nie znającej poezji­ - Safona

Autorka uważa, że dzięki temu, iż pisała poezję jest kimś lepszym od innych, ponieważ pozostanie coś po niej dla potomnych.

Symonides (VI/V w. p. n. e.), pochodził z wyspy Keos. Pisał epigramaty, treny, pieśni chóralne, hymny a także elegie. Autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest ... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum m.in. wiersza Los. Tworzył na cześć władców, opiewał uroczystości dworskie. Uczył, że nie należy zbytnio przejmować się przyszłością, lecz korzystać z tego, co nam zostało dane, gdyż los może się odwrócić.

Anakreont (VI/V w. p. n. e.), pochodził z Teos. Autor utworów opiewających uroki życia pełnego radości i zabaw, wykorzystujących tematykę biesiadną i miłosną. Dla Anakreonta Eros jest dobrym kompanem, ale czasami trzeba go traktować z przymrużeniem oka.

Tyrteusz (VII w. p. n. e.), pochodził z Aten, od jego imienia utworzono nazwę "poezja tyrtejska". Twórca patriotycznych elegii, pieśni wojskowych i marszowych, utworów o charakterze patriotycznym. Był poetą, który zagrzewał Spartan do walki.

Wiersz: Rzecz to piękna.

Tytułową piękną rzeczą jest walka w obronie ojczyzny - a nawet śmierć za nią. Hańbą okrywa się ten, kto ucieka z pola bitwy. Straci on bowiem nie tylko mienie, spokojną przyszłość rodziny, ale i własny honor. Przestanie być szanowany.

Horacy był rzymskim poetą lirycznym. Tworzył pieśni (carmina), satyry, ody. listy poetyckie. Wierzył w nieśmiertelność zapewnioną przez tworzenie poezji. Słynne są jego maksymy, w których przedstawił swoją życiową filozofię, np. carpe diem (ciesz się tym, co dzień niesie).

Pieśń Exegi monumentum - Horacy jest pewny, że "nie wszystek umrze", gdyż "wystawił sobie pomnik trwalszy niż ze spiżu" - pozostawił po sobie poezję, która jest trwalsza niż materia, gdyż żyje w pamięci czytelników.

Główne gatunki literackie w starożytności:

mit, epopeja (epos), poemat heroikomiczny, elegie patriotyczne, anakreontyk, bukoliki, epigramat, oda, pieśni, listy, satyry