Ze "Słownika terminów literackich" - "Przypowieść - gatunek literatury moralistycznej; utwór narracyjny, w którym przedstawione postacie i zdarzenia nie są ważne ze względu na cechy jednostkowe, lecz jako przykłady uniwersalnych prawideł ludzkiej egzystencji, postaw wobec życia i kolei losu. Świat przedstawiony przypowieści stanowi zbiór sytuacyjnych wykładników jakiejś ogólnej prawdy moralnej, filozoficznej czy religijnej. Przypowieść zawiera niejednokrotnie rozwiniętą fabułę, jednakże jest ona z racji swego przykładowego charakteru silnie uschematyzowana i uboga w realia, które podlegają tu rygorystycznej selekcji na nadrzędny sens utworu. Właściwa interpretacja przypowieści wymaga przejścia od jej znaczenia literackiego do ukrytego znaczenia alegorycznego lub moralnego."

Tak właśnie jest np. z "Przypowieścią o siewcy" warstwą zewnętrzną jest tu siewca, który sieje ziarna - trafia ono na różny grunt. Takie jest znaczenie dosłowne. Ukrytym sensem, który należy odszukać jest: siewcą jest nauczyciel, ziarnami mądrości, nauka, glebą zaś słuchacze, uczniowie, którzy przecież w różny sposób traktują dane im wiadomości.

Cechami przypowieści są także - obrazowa, prosta fabuła; przedstawienie wydarzeń codziennych, znajomych czytelnikom; jest w niej często zawarta maksyma, przysłowie, które wyraża jakąś ważną myśl; np. "pierwsi będą ostatnimi, a ostatni pierwszymi" ( z "O robotnikach w winnicy" ).

Przypowieść odegrała bardzo znaczącą rolę w późniejszej kulturze i literaturze europejskiej. Właśnie w przypowieści ma swój początek cała literatura paraboliczna. Nazwa ta wywodzi się z języka greckiego, w którym parabola znaczy "zestawienie obok siebie"; jest to swego rodzaju analogia i równoległość. Pisarze bardzo często więc odwoływali się do tej formy i szyfrowali w swoich dziełach głębokie prawdy pod postacią prostych i krótkich fabuł. Do takiego zabiegu uciekł Wolter w swoich powiastkach filozoficznych. Do artystycznego kunsztu doszła parabola dzięki XX - wiecznej powieści. Znany jest wszystkim "Mały Książę" Antoine'a de Saint Exupery'ego - to również jest przypowieść o współczesności. Parabole nie muszą traktować tylko o prawdach chrześcijańskich; Albert Camus uważa, że cierpienie jest największym złem na świecie; jest on autorem wspaniałej powieści pt. "Dżuma", w której opisuje miasto opanowane prze rozprzestrzeniającą się zarazą. Bohaterowie zawzięcie z nią walczą z nią, poświęcając nierzadko swoje życie. W ten sposób Camus wypowiada się na temat konieczności aktywności człowieka, który nie może pozostać bierny wobec szerzącego się zła i cierpienia. Inny wielki prozaik XX wieku Franz Kafka napisał powieść - parabolę pt. "Zamek", potem powstał "Proces". Są one bardzo trudne do odczytania, mają tyle tajemniczych warstw, że nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej interpretacji. W tym z resztą tkwi prawdziwy artyzm i kunszt tej powieści - można ją rozumieć i wyjaśnić w różnych kontekstach, które za każdym razem odkrywają pokłady nowych uniwersalnych znaczeń.

Przedstawienie najbardziej znanych przypowieści biblijnych:

"Przypowieść o siewcy"

Opowiada i siewcy, który sieje ziarno; pada ono na różny grunt - czasem pada ono na drogę i zjadają je ptaki; nie może ona wyrosnąć na kamieniach, ani w cierniach. Tylko żyzna gleba może stworzyć warunki do tego, by ziarno wypuściło plony. Sens uniwersalny jest taki, że tylko ludzie słuchający słowa bożego, mogą być wartościowymi; oni przyjmują do siebie te nauki i prawdy, które nadają im życiu określony cel i dają owoc.

"Przypowieść o synu marnotrawnym"

Opowiada o historii ojca i jego dwóch synów - jeden był bardzo rozważny i cały czas pozostał przy ojcu, pracował i pomagał mu; jego brat był bardziej swawolny i postanowi on opuścić dom i wyruszyć w świat. Zabrał on więc swoją część majątku. Przeżył on wiele przygód, ale gdy brakło mu pieniędzy, wylądował jako pastuch świń. Było mu już bardzo ciężko, cierpiał głód. Postanowił on wrócić do domu swojego ojca. Ten niezmiernie ucieszył się na widok syna i kazał wyprawić na jego cześć wspaniałą ucztę. Taka jest powierzchowna warstwa tej przypowieści. Sens ukryty jest odzwierciedleniem miłości Boga, który ma zawsze otwarte ramiona na ludzi nawróconych. Jest on pełen łaski, dlatego daje ludziom szansę, jeśli tylko okażą skruchę i chęć powrotu. Nigdy nie zamyka się on na ludzi.

"Przypowieść o ziarnku gorczycy"

W przypowieści tej zawarte jest porównanie Królestwa Bożego do malutkiego ziarenka gorczycy. Pomimo tego, że jest ono najmniejszym nasionkiem, wyrasta z niego bardzo wysoka roślina, która rozmiarem przewyższa inne rośliny. Tak samo jest z Królestwem Bożym, które ogarnia sobą całą ziemię.

"Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie"

Przedstawiona jest w niej idealna wręcz miłość bliźniego. Opowiedziana jest tutaj historia pewnego Samarytanina, który pomógł przypadkowo spotkanemu człowiekowi - opatrzył jego rany, opiekował się nim, dał mu część swoich pieniędzy; Samarytanin stał się więc symbolem miłosierdzia okazanego bezinteresownie drugiemu człowiekowi, litości i współczucia.

"Przypowieść o dobrej i złej budowli"

jest tu przytoczona opowieść o dwóch budowniczych - pierwszy jest bardzo mądry i rozważny; zbudował swój dom na silnych, kamiennych fundamentach; drugi jest głupcem, ponieważ zbudował dom na piasku. Kiedy przyszła burza dom tego drugiego został zniszczony. Sens uniwersalny jest raczej jasny - swoje życie, wiarę i własny światopogląd musimy budować w oparciu o trwałe i bezpieczne wartości, które nie chwieją się i nie zmieniają tak szybko; zawsze możemy do nich wracać, ponieważ są one naszą wieczną ostoją.

"Przypowieść o wdowim groszu"

Jest to historia kobiety starej i biednej, która składa bardzo skromną ofiarę - jeden grosz. Inni bogaci ludzie dają bardzo dużo pieniędzy, dlatego pieniążek owej wdowy jest bardzo skromny, ale jest to wszystko, co posiada kobieta. Chrystus powiedział, ze to właśnie jej ofiara była największą; nie chodził tu bowiem o sumę, którą dała, ale o wartość jaką dla niej ta ofiara stanowiła; rozumiemy tę przypowieść tak, że największa wartość rzeczy, słów, które dajemy innym, tkwią w naszym sercu i z niego właśnie płynną. Czasem wystarczy drobnostka, która oznaczać może wielki bogactwo dla człowieka.

Innymi równie pięknymi i wartościowymi dla nas przypowieściami biblijnymi są: "Przypowieść o robotnikach w winnicy", "Przypowieść o talentach", "Przypowieść o celniku i faryzeuszu", "Przypowieść o uczcie", "Przypowieść o skarbie i perle", "Przypowieść o pannach roztropnych i nierozsądnych".