28 czerwca 1914 r. w Sarajewie na terytorium Bośni i Hercegowiny należącej od 1908 r. do Austro-Węgier doszło do zamachu na następcę cesarskiego tronu arcyksięcia Franciszka Franciszka G. Zapolska Żabusia, bohaterka epizodyczna; niańka, służąca w domu Bartnickich.
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum
Ferdynanda i jego małżonkę Zofię. Za zamachem stała tajna organizacja serbska "Czarna ręka" dążąca do zjednoczenia narodów południowosłowiańskich w ramach niezależnej Wielkiej Serbii. Dążenia te Austro-Węgry uważały za wymierzone w swoje interesy na Bałkanach. Sprawcą śmierci pary arcyksiążęcej był młody Bośniak Gawriło Princip. Rząd serbski ostrzegał Wiedeń o planach zamachu, jednak ostrzeżenia te zostały zlekceważone. Po fakcie w Wiedniu uznano, że zamach był inspirowany przez władze serbskie i mimo braku dowodów postanowiono rozprawić się z umacniającą swoją pozycję na Bałkanach Serbią, wykorzystując ten wygodny pretekst. Mając poparcie Niemiec, Austro-Węgry przystąpiły do działania wysyłając do Belgradu ultimatum, w którym żądano przyjęcia dziesięciu jego warunków w ciągu 48 godzin. Domagano się potępienia wrogiej cesarstwu propagandy, usunięcia z Serbii wszelkich czynników i elementów wrogich Austro-Węgrom jak organizacji czy szerzących antyaustriacką propagandę urzędników i oficerów oraz dopuszczenia do udziału w tym przedsięwzięciu przedstawicieli władzy cesarskiej. Żądano także śledztwa i sądu nad uczestnikami spisku. Rząd serbski zaakceptował wszystkie żądania z wyjątkiem tego dotyczącego udziału w procesie urzędników austriacko-węgierskich. Wiedeń zyskując w ten sposób pretekst nie zaakceptował odpowiedzi Belgradu i wypowiedział wojnę Serbii 28 lipca 1914 r.

W zamierzeniu Austro-Węgier miała to być szybka wojna lokalna, liczono, że  Rosja Rosja Federacja Rosyjska. Państwo położone we wschodniej Europie i północnej Azji. Powierzchnia 17 075 400 km2. Największe powierzchniowo państwo na świecie. Liczba ludności 144 664 tys. (2001 ... Czytaj dalej Słownik geograficzny nie wesprze Serbii. Tymczasem Moskwa Moskwa stolica Federacji Rosyjskiej leżąca w środkowej części Niziny Wschodnioeuropejskiej. Liczy ponad 8 mln mieszkańców.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
obawiając się ewentualnej dominacji Austro-Węgier na Bałkanach po pokonaniu Serbii zdecydowała się zaangażować w konflikt. W Rosji ogłoszono mobilizację. W odpowiedzi sojusznik Austo-Wegier -  Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 ... Czytaj dalej Słownik geograficzny zapowiedziały, że jeśli Rosja w ciągu dwunastu godzin nie odwoła decyzji o mobilizacji same rozpoczną przygotowania do wojny. Gdy wyznaczony termin upłynął a Moskwa nie udzieliła odpowiedzi na ultimatum, ambasador niemiecki w Petersburgu 1 sierpnia 1914 r. wręczył akt wypowiedzenia wojny ministrowi spraw zagranicznych Rosji - Sazonowowi.

3 sierpnia 1914 r. po tym, gdy zapytany o prawdopodobne stanowisko Francji w konflikcie premier francuski oświadczył, iż postąpi ona zgodnie z nakazem honoru i interesu, Niemcy wypowiedziały jej jako potencjalnemu sojusznikowi Rosji i Serbii wojnę. To przeciwko Francji miało nastąpić główne uderzenie sił niemieckich

Jeszcze przed wypowiedzeniem wojny Francji, Niemcy zażądały od Belgii zgody na przemarsz wojsk niemieckich przez jej terytorium, a następnie wkroczyły na teren Luksemburga, a potem naruszając neutralność Belgii na jej obszar. Miało to na celu wyjście na tyły francuskich fortyfikacji i okrążenie wojsk francuskich. Z tego powodu wojnę Niemcom 4 sierpnia 1914 r. wypowiedziała Wielka Brytania, mimo, że nie była związana żadnymi umowami sojuszniczymi.

W ten sposób konflikt z założenia mający być jedynie ekspedycją karną Austro-Węgier przeciwko Serbii przekształcił się w największe przedsięwzięcie wojenne do tego czasu, które zaangażowało niespotykaną wcześniej liczbę państw i objęło ogromną powierzchnię, stąd określenie wojna światowa. Naprzeciw siebie stanęły dwa bloki państw - Trójporozumienie zwane Ententą z udziałem Rosji, Francji i Wielkiej Brytanii i 17,5 milionami wojsk lądowych oraz Trójprzymierze złożone z sił Niemiec, Austro-Węgier i Włoch z 11-milionową armią. Zupełnie różna od poprzednich była także jakość prowadzonych działań w czasie tej wojny. Wykorzystano nowoczesną broń i odmienną strategię walki będące rezultatami postępującego procesu uprzemysłowienia i rozwijającego się kapitalizmu.