Okres od upadku Dyrektoriatu, (1799) kiedy Napoleon został konsulem, do ostatniej klęski cesarza (1815) został nazwany epoką Napoleońską. Miała on ogromny wpływ na Polskę ale także i na całą Europę.

Kiedy w 1795 roku na skutek rozbiorów polska utraciła niepodległość oraz całkowicie zniknęła z mapy Europy, a co się z tym wiązało zlikwidowane zostało wojsko polskie, sejm i sejmiki ziemskie. Skonfiskowano dobra koronne oraz majątki uczestników Insurekcji Kościuszkowskiej. Polacy jako naród waleczny i mający korzenie szlacheckie rozpoczęli dążenia do odzyskania niepodległości swego kraju, już w 1796 podpisano w Krakowie tajny akt konfederacji, który zapowiadał walkę z wszystkimi trzema zaborcami w łączności z narodem Francuskim - inicjatorem tej akcji był Waleria Dzieduszycki. Francuzi zostali wybrani z dwóch powodów po pierwsze byli przeciwnikami monarchii, między innymi takich jak Austria i Prusy(Francja była wówczas krótko po rewolucji), a po drugie byli najbardziej liczącym się w Europie z możliwych sojuszników.

Mimo iż wielu patriotycznych działaczy polskich którzy wyemigrowali w tamtych czasach do Francji starało się aby Francuzi pomogli Polakom to dyrektoriat traktował sprawę polską "po macoszemu", a głównym powodem zaangażowania w ten problem była chęć dokuczenia Prusom i Austrii - Polska była przez Francję traktowana niczym instrument w tejże rozgrywce.

Polscy działacze nie dawali jednak za wygrana i na terenie Francji utworzyli dwa stronnictwa patriotyczne : Deputacja i Agencja ale jak to nasi rodacy mają w zwyczaju te dwa stronnictwa nie mogły się dogadać.

Kiedy w 1797 roku Agencja zainicjowała powstanie legionów Polskich Francja nie chcąc wiązać sobie rąk problemami polski poleciła utworzenie tej formacji na terenie Włoch te z kolei chciały aby wojska polskie swoje zgrupowanie miały na terenie Ligi Lombardzkiej sztucznie utworzonego państwa pod protektoratem Francji, wszyscy żołnierze legionów polskich otrzymali obywatelstwo Ligi Lombardzkiej oraz zwierzchnictwo Napoleona jako naczelnego dowódcy. Następnie legiony te prze długi czas walczyły u boku Napoleona zdobywając jego uznanie.

Kiedy w 1799 roku upadł Dyrektoriat, Napoleon ogłosił się głównym konsulem i rozpoczął na dobre ekspansję cesarstwa na cała Europę Polacy zaczęli widzieć coraz większe szanse na odzyskanie niepodległości i coraz gorliwiej walczyli u jego boku, było to spowodowane także nikłym wyborem Polacy mogli albo walczyć z zaborcami u boku Napoleona - w myśl zasady "wróg naszego wroga jest naszym, przyjacielem" albo nie robić nic. Sam Napoleon również traktował sprawę polską głównie jako sojusznika w walce z Rosja Prusami i Austrią i zapewne gdyby nie wcześniejsze obietnice i naciski polskich działaczy to Cesarz ze swoimi imperialistycznymi planami opanowania całej Europy raczej nie przejmował by się losami Polaków.

Jednak nasz dzielny naród się nie poddawał co zaowocowało w 1806 ogłoszeniem odezwy do narodu polskiego a następnie na mocy pokoju Tylżyckiego utworzeniem Księstwa Warszawskiego (nie Polskie z uwagi na działania zaborców mające na celu zapomnienie nazwy Polska - głównie Rosji z która to Napoleon się najbardziej się liczył) Księstwo miało być monarchią konstytucyjną, a jego władcą miał zostać Fryderyk August, król Saksonii i przedstawiciel dynastii Wettinów.

Dokument ten zawierał podział ziem przedstawiający się w następujący sposób : 

a) utworzono Księstwo Warszawskie z ziem drugiego i trzeciego zaboru pruskiego oraz skrawku pierwszego (Bydgoszcz),

b) uczynienie Gdańsk Wolnym Miastem ze stacjonującą francuską załogą,

c) przekazanie Rosji okręgu białostockiego

Pokój tylżycki przyniósł jednak rozczarowania polskim patriotom, którzy spodziewali się odbudowy Polski. Ustrój Księstwa Warszawskiego miał się wzorować na Francji napoleońskiej. Podobnie jak w innych podporządkowanych sobie krajach, Napoleon narzucił nowe formy ustrojowe.

Dnia 22 lipca 1807 nadał on w Dreźnie Księstwu konstytucję. Nawiązywała ona raczej do konstytucji francuskiej z 1800 niż do starych polskich tradycji. Napoleon od chwili wkroczenia na ziemie polskie starał sobie pozyskać poparcie szlachty i arystokracji. Konstytucja:

a) ustrój Księstwa miał się wzorować na Francji

b) artykuł 4 głosił - znosi się niewole, wszyscy wobec prawa są równi

c) prawo głosowania uzyskała nie tylko szlachta ale również zamożne i średnie ziemiaństwo oraz niektóre grupy inteligencji

d) władza ustawodawcza należała do dwuizbowego parlamentu:

- izba poselska - 60 posłów wybieranych na sejmikach szlacheckich

- 40 deputowanych do tzw. zgromadzeń gminnych

e) konstytucja przyznawała władzę wykonawczą księciu, tzn. królowi saskiemu

f) Rada Stanu - ministrowie byli mianowani przez króla, zajmowali się przygotowywaniem projektów oraz pełniła funkcję sądowniczą

g) Sejm miał zbierać się co 2 lata i obradować przez 2 tygodnie

h) Rada Ministrów - ma składać się z Rady Stanu oraz 12 radców

i) Wszelkie urzędy mogli sprawować tylko obywatele Księstwa

j) Akta urzędowe mogą być spisywane tylko w języku narodowym

Księstwo Warszawskie nie uzyskało jednak pełnej niepodległości, zwłaszcza w zakresie polityki zagranicznej, która znajdowała się w kompetencjach króla, a ten był bardzo zależny od Napoleona. Tak samo armia polska była podległa francuskiemu dowództwu.

21 XII 1807 roku ogłoszony został Dekret grudniowy, który ściśle odnosił się do sprawy chłopskiej:

a) konkretnie określał warunki odejścia chłopa ze wsi

b) jednoznacznie stwierdzając, że ziemia, budynki gospodarcze oraz to co się w nich znajduje stanowiły własność szlachty

c) chłop mógł opuścić wieś tylko za zgodą pana

Jednak sukces jakim było odrodzenie się Polski i jej powtórne pojawienie się na mapie (co prawda pod nazwą Księstwo Warszawskie ale to już coś) nie trwało za długo gdyż już po pięciu latach istnienia Księstwo w wyniku klęski Napoleona w kampanii rosyjskiej powtórnie zniknęło z mapy.

Jednak te pięć lat nie do końca zostało zmarnowane, mimo iż polska powtórnie znalazła się pod patronatem Rosji to nie wprowadzono z powrotem poddaństwa osobistego chłopa a i mentalność Polaków uległa znaczącej przemianie.

Także elementy prawodawcze zbudowane na bazie kodeksu napoleońskiego nadal stanowią kanwę systemów prawnych wielu państw demokratycznych - w tym Polski.

Trudno o jednoznaczny bilans epoki napoleońskiej związanej z państwem polskim, niewątpliwie nigdy dotąd nie zmieniło się w Europie i świecie tak wiele w tak krótkim czasie choć ja osobiście te zmiany określiłbym jako pozytywne.