Nieudane, przekupne rządy Dyrektoriatu przeżywały pod koniec 1799 roku głęboki kryzys. Budziły one niezadowolenie zarówno zwykłych ludzi jak i zwolenników monarchii. We Francji zaczęło się budzić przekonanie, że władzę powinien przejąć wojskowy, który zakończyłby zwycięsko prowadzone wojny, a równocześnie zabezpieczyłby silną ręką przewagę burżuazji.

gdy Napoleon Bonaparte po opuszczeniu Egiptu wylądował we Francji, przygotowano we Francji zamach stanu. Dnia 18 brumairea czyli 9 listopada 1799 roku grożąc wybuchem powstania ludowego, Bonaparte uzyskał władzę nad wojskiem. Równocześnie pod jego naciskiem powołano na miejsce rozwiązanego Dyrektoriatu trzech konsulów, wśród których znalazł się on sam. Niedługo potem Napoleon doprowadził do przyjęcia nowej konstytucji, która dawała mu władzę pierwszego konsula. mógł on skupiać w swym ręku władzę wykonawczą oraz wysuwał projekty ustaw. Ustawy te były przyjmowane albo odrzucane przez ciało Prawodawcze.

W ten oto sposób Napoleon został dyktatorem. We Francji nastała dyktatura wojskowa, która stała na straży interesów burżuazji. Napoleon zabiegał więc o przemysł francuski i o zapewnienie mu jak najlepszych rynków zbytu. W tym celu kupcy francuscy uzyskali wyjątkowe przywileje na terenach podległych władzy francuskiej.

Napoleon zadbał o zapewnienie biedocie z miast pracy, organizując w tym celu roboty publiczne. Równocześnie pozostawiono w mocy wcześniejszy zakaz strajków dla robotników.

Chłopom zostało zagwarantowane prawo do posiadania ziemi, którą uzyskali w czasie rewolucji. Szczególne warunki awansu dla chłopów wprowadzono w wojsku. Dzięki temu rządy napoleońskie cieszyły się ich znacznym poparciem.

Bonaparte doprowadził również do podpisania konkordatu z Rzymem. dokument gwarantował, że w zamian za przywrócenie swobody wyznania, pierwszy konsul uzyskał prawo do zatwierdzania biskupów. duchowieństwo otrzymało pensje, a papież obiecał nie zgłaszać pretensji do dóbr zabranych w czasie rewolucji.

Francja w czasach konsulatu stała się państwem policyjnym. Tępiono wszelką opozycję, kontrolowano prasę, wydawnictwa i szkolnictwo. Ilość wychodzących gazet została poważnie ograniczona.

Napoleonowi należą się słowa uznania za rozwój oświaty we Francji. Zreorganizował szkolnictwo, stworzył specjalny urząd który kierował szkołami wyższymi i średnimi. szkoły wyższe miały obowiązek dbania o szkoły niższego szczebla. szczególny nacisk położono na rozwój nauk matematyczno - przyrodniczych i technicznych.

W 1804 roku został wydany kodeks cywilny znany jako Kodeks Napoleona. Gwarantowano w nim równość wszystkich obywateli wobec prawa, równouprawnienie wyznań, własność prywatną, swobodę działalności gospodarczej.

Bardzo ważnym wydarzeniem, które było jakby uwieńczeniem dotychczasowej działalności Napoleona, była jego koronacja w grudniu 1804 roku. Napoleon przyjął tytuł dziedzicznego cesarza Francuzów. wkrótce potem Napoleona koronowano na króla Włoch, a koronacji dokonał sam papież Pius VII. Członkowie rodziny Bonapartego zostali równocześnie władcami sąsiednich krajów.

Napoleon kontynuował tymczasem politykę zagraniczną Francji, rozpoczętą jeszcze w czasach

dyrektoriatu.

W ciągu 1800 roku wojska francuskie pobiły dwukrotnie wojska austriackie pod Marengo i Hohenhilden. W efekcie w 1801 roku Napoleon zawarła z Austrią pokój w Luneville. W 1802 roku doszło także do podpisania pokoju z Anglią, w Amiens. Tak oto Francja wkroczyła na drogę zapewnienia sobie dominującej pozycji w Europie. Spokój na kontynencie nie trwał jednak długo. Silnej pozycji Francji obawiała się bowiem Anglia, dlatego też przystąpiła do montowania kolejnej koalicji przeciwko Napoleonowi. W 1805 roku powstała więc trzecia koalicja w skład której weszła obok Anglii, RosjaAustria. Działania wojenne rozpoczęły się od sukcesu floty brytyjskiej, dowodzonej przez admirała Horatio Nelsona nad połączonymi flotami Francji i Hiszpanii, pod Trafalgarem. Przekreślono w ten sposób na zawsze potęgę hiszpańską na morzu oraz rozwiane zostały marzenia Francuzów o inwazji na Anglię.

Jednak na lądzie sukcesy odnosili tylko Francuzi. 2 grudnia 1805 roku, wojska Napoleona pokonały w bitwie pod Austerlitz armię rosyjską i austriacką. Wcześniej Francuzi odnieśli zwycięstwo pod Ulm i wkroczyli do Wiednia. Dzięki tym zwycięstwom cesarz Austrii musiał się zgodzić na utratę Wenecji, Istrii i wpływów w Rzeszy.

Po klęsce Austrii do czwartej koalicji przystąpiły Prusy i Rosja. Wojaka pruskie zostały jednak rozbite w bitwach pod Jeną i Auerstadt w 1806 roku. Francuzi zajęli Berlin.

W zimie 1806 - 1807 Francuzi kontynuowali wojnę przeciwko oddziałom rosyjskim na Pomorzu i w Prusach Wschodnich. Po bitwach pod Iławą i Frydlandem. oddziały Aleksandra I wycofały się wprawdzie za Niemen, ale nie zostały całkowicie rozbite. W ręce francuskie dostał się wtedy Gdańsk.

Rozpoczęły się rokowania pokojowe, zakończone zawarciem pokoju w Tylży 7 lipca 1807 roku. Na mocy porozumienia utworzono Księstwo Warszawskie, wolne miasto Gdańsk oraz królestwo Westfalli. Rosja otrzymała okręg białostocki i zobowiązała się przystąpić obok Francji do wojny z Anglią.