Recenzja książki: Jerzy Skowronek "Książę Józef Poniatowski"

Jerzy Skowronek w swojej książce pt. "Książę Józef Poniatowski" przybliża nam postać księcia Józefa i czasy, w których żył. Pierwsze rozdziały poświęcone są dzieciństwu i młodości księcia. Autor opisuje w nich jego dom rodzinny - wiedeński pałac Kinskych przy Herrengasse, gdzie spędził swoje pierwsze lata, otoczony opieką rodziców i starszej siostry. Młody książę otrzymał typowe wychowanie domowe, gwarantujące mu minimum umiejętności i wiadomości niezbędnych w arystokratyczno - dworskim życiu. Szczególną uwagę przykładano do ćwiczeń fizycznych, fechtunku, jazdy konnej i tańca, które to potrzebne były przyszłemu oficerowi, który miał zostać książę Józef.

Wyjątkową opieką otoczył księcia Józefa, jego stryj, król Polski Stanisław August Poniatowski. Miał on słabość do swego bratanka, pragnął zapewnić mu dobre wykształcenie i godne życie. August widział a Józefie kandydata do godności hetmańskiej, a w późniejszym okresie nawet przyszłego władcę Polski.

Książę Józef był niezwykle przystojnym mężczyzną. Jako dziecko był rozpieszczany przez ciotki i wujów oraz zapewniany o swej wyjątkowości. Z biegiem lat zaczęły ujawniać się u księcia skłonności melancholijne, szczególnie przejawiające się w okresach bezczynności. Szczególną, a nawet przesadną troską otoczyła go matka, która pomimo wielu starań nie zdołała pozyskać synowskiej miłości. Przystojny Poniatowski zaczął przyciągać uwagę dam z towarzystwa. Jako pierwszej swoje uczucia oddał Karolinie Thun. Jednak miłość ta nietrwała długo, ponieważ zachwyt księcia nad wybranką był dosyć krótki.

Autor podkreśla w swojej książce drogę kariery wojskowej księcia Józefa. Poniatowski pozyskał sobie szczególny szacunek żołnierzy dzięki reformom, jakie przeprowadził w wojsku. Chciał, aby armia polska była stworzona na wzór armii francuskiej. Wojsko było dla księcia Józefa życiową pasją, której poświęcił wiele lat swojego dość krótkiego życia. Zginął w nurtach rzeki Elstery, po przegranej bitwie pod Lipskiem.

Jerzy Skowronek oprócz wątków biograficznych wprowadza do swojej książki wątki polityczno - historyczne. Opisuje on sytuację wewnętrzną Polski za panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Przybliża nam wydarzenia związane z rozbiorami Polski, które to były główną przyczyną rozkłady Rzeczpospolitej. Autor opisuje również jaśniejsze strony polskiej historii np. uchwalenie Konstytucji 3 maja, a także utworzenie przez Napoleona Księstwa Warszawskiego, które stało się dla Polaków namiastką prawdziwej ojczyzny.

Jerzy Skowronek, profesor Uniwersytetu Warszawskiego bardzo pozytywnie ocenia postać księcia Poniatowskiego. W swojej pracy przedstawia zarówno zalety jak i wady księcia Józefa, chociaż wydaje się, że opisuje więcej jego pozytywnych stron. Autor wykazał się dobrą znajomością życia księcia Józefa. Dociera do wielu źródeł, aby jego opowieść była interesująca i barwna. Nie zanudza czytelnika zbędnymi komentarzami i długimi wywodami. Pisze prosty i zrozumiałym językiem, dzięki któremu książkę czyta się z przyjemnością. Pozwala czytelnikowi poznać opisywaną postać z każdej strony. Książkę czyta się z zainteresowaniem i zaciekawieniem. Nie zanudza czytelnika, a pozwala mu poznać księcia Józefa Poniatowskiego takim, jakim naprawdę był. Tak mówi o nim Stanisław Herbst - historyk: "Szerokością horyzontów, inteligencją górował nad bardziej zasłużonymi kolegami, aż sam stał się najbardziej zasłużonym".

Postać księcia Józefa Poniatowskiego bardzo mnie zaciekawiła. Uważam, że był człowiekiem o wielkim charakterze, odważnym i jasno patrzącym na świat. Cenię go za umiejętności wojskowe oraz szacunek, jakim darzył swoich żołnierzy. Odnosił się do nich z wielkim poszanowaniem, za co go kochali i uważali za autorytet. Książka była ciekawa i zajmująca. Zachęcam do lektury.