"Bóg jest z Napoleonem - Napoleon z nami!" - tak woła Adam Mickiewicz w "Panu Tadeuszu". Nasz największy romantyk, był fanatycznym wręcz wyznawcą kultu Bonapartego. W wiele lat po śmierci Napoleona, przypisywał jego duchowi realny byt i wpływ na losy świata. Kim był faktycznie Napoleon Bonaparte?

Napoleon Bonaparte urodził się 15 sierpnia 1769 roku w Ajaccio na Korsyce. Był synem niezamożnego szlachcica korsykańskiego. Wykształcenie zdobył we Francji, w szkołach wojskowych w Brienne i Paryżu. Mając wybitne zdolności, w wieku 16 lat uzyskał stopień podporucznika artylerii. Po wybuchu rewolucji emigrował wraz z rodziną z Korsyki, gdzie naraził się lokalnemu przywódcy - Paolemu. Wstąpiwszy do rewolucyjnej armii francuskiej przyczynił się walnie do zdobycia Tulonu na rojalistach, za co w 1794 roku otrzymał stopień generała brygady.

Związany z jakobinami, został po zamachu 9 thermidora aresztowany i usunięty z wojska. Awansował na dowódcę armii wewnętrznej Francji po tym, kiedy jesienią 1795 roku stłumił rojalistyczne zamieszki w Paryżu. W marcu 1796 roku objął dowództwo armii francuskiej we Włoszech, gdzie już w kwietniu rozpoczął ofensywę w Lombardii. Zwycięstwa pod Lodi, Arcole (1796) i Rivoli (1797) przyniosły mu europejski rozgłos i niezwykle silną pozycje we Francji. Żołnierze francuscy nadali wówczas swojemu mężnemu, liczącemu zaledwie 157 cm wzrostu dowódcy przydomek - Małego Kaprala. Napoleon zdecydował się uderzyć na Egipt, aby przerwać przynoszący ogromne zyski Wielkiej Brytanii handel z Indiami i krajami Dalekiego Wschodu. Wraz z czterdziestotysięczną armią rozgromił w kilku bitwach armię Turków. Jednakże zanim zdołał dokończyć ostatecznej pacyfikacji kraju, angielski admirał Nelson zaatakował i całkowicie rozgromił niedaleko Aleksandrii flotę francuską. W tej sytuacji Napoleon nie zdecydował się dalej prowadzić przegranej kampanii, lecz wrócił do kraju, gdzie przyłączył się do spisku przeciwko rządzącemu krajem Dyrektoriatowi. 9 listopada 1799 roku objął urząd pierwszego konsula (po zamachu stanu), co oznaczało w praktyce, przejęcie praktycznie nieograniczonej władzy w kraju. W 1802 r. przeprowadził nowelizacje konstytucji, ogłaszając się dożywotnim konsulem, a dwa lata później 2 grudnia 1804 roku został koronowany na cesarza Francuzów.

W wyniku błyskotliwych kampanii wojskowych, w ręku Napoleona znalazła się większość Europy, z wyjątkiem Rosji i Wielkiej Brytanii. Pasmo jego błyskawicznych zwycięstw zostało przerwane przez nieudany marsz na Rosję w 1812 roku. Początkowo w kampanii tej wiodło mu się nie najgorzej, miedzy innymi zwyciężył armie rosyjską, która broniła miasto - Moskwę. Po zdobyciu Moskwy przez Napoleona, armia rosyjska nie skapitulowała a wręcz przeciwnie zmobilizowała się do dalszej walki w obronie swego państwa. Ostra zima, która zaskoczyła armię Napoleona i jego samego, spowodowała ogromne straty we francuskich oddziałach. To doprowadziło do całkowitej klęski Napoleona, który w 1814 roku abdykował a następnie został zesłany na Elbę, jedną z wysp na Morzu Śródziemnym.

Napoleon z uwagą śledził rozwój sytuacji we Francji i w 1815 roku zdecydował się opuścić wyspę. Wraz z niewielkim oddziałem wylądował w południowej Francji i bez żadnego większego wysiłku opanował cały kraj. Pojawienie się Napoleona na arenie politycznej spowodowało, że Francuzi zaczęli z ochotą przechodzić na jego stronę. Jednakże przeciwnicy Napoleona - Prusacy i Brytyjczycy nie chcieli pozwolić na odbudowę potęgi Napoleona, dlatego jeszcze w tym samym roku doszło do starcia w Belgii pod Waterloo (18 06 1815). Starcie to, zakończyło się druzgocącą klęską Napoleona i przesądziło o jego ostatecznym upadku. W wyniku klęski został przez Anglików wzięty do niewoli, a następnie przewieziony na Wyspę Świętej Heleny. Do końca swego życia znajdował się pod strażą wojska brytyjskiego, zmarł 5 maja 1821 roku.

Spór o Napoleona nigdy tak naprawdę nie zostanie rozstrzygnięty. Zawsze jego osoba będzie mieć zwolenników i ostrych przeciwników. Trzeba przyznać, że znaczna część młodzieży od wielu lat przyjmuje opinię dominującą w "książkach do historii". Ich autorzy przeważnie demaskują triumfalizm napoleońskiej legendy, wykazują jego pragmatyzm i trzeźwe kalkulacje polityczne Napoleona. Młodzi czytelnicy rozumieją to po swojemu: cesarz powinien bronić naszych interesów przez cały czas, do ostatniej kropli krwi, a że tego nie czynił , więc mają mu to za złe. W kwestii wpływu Napoleona na losy Polski i Polaków sporu nie ma. Jako twórca Księstwa Warszawskiego wydobył sprawę polską z niebytu, do tego stopnia, że nawet po jego klęsce z aspiracjami Polaków mocarstwa zaborcze musiały się liczyć. Ponadto narzucone przez jego osobę reformy społeczne i polityczne oraz związany z nimi system prawny przetrwały w znacznej mierze próbę czasu.

Nie można pominąć zasług, jakie osiągnął w polityce wewnętrznej we Francji. Wprowadził liczne reformy, mające doprowadzić do wzmocnienia władzy cesarskiej w państwie. Przede wszystkim wprowadził w życie nowy kodeks cywilny (1804), który ujednolicił prawo. Został napisany jasnym, prostym językiem. Gwarantował równość wszystkich obywateli, pod względem wolności słowa i wyznania. Przez całe życie Napoleon miał armię, jakiej nie miał żaden inny władca. Była wspaniale wyszkolona, (reformacja i modernizacja armii) a ogromna większość jego armii była mu wierna aż do śmierci. Największym jednak sukcesem Napoleona było uporządkowanie finansów państwa, a co za tym idzie powstrzymanie inflacji, poprzez założenie Banku Francji (1800) i wprowadzenie opartego na srebrze franka. Był inicjatorem wielkich reform w szkolnictwie; między innymi utworzył pierwsze państwowe szkoły średnie. Ponadto w 1801 roku podpisał konkordat, czyli umowę normującą stosunki religijno-kościelne w państwie. Dzięki tej umowie Francja nawiązała stosunki z Rzymem, co poprawiło jej znacznie wizerunek na arenie międzynarodowej.

Napoleon udowodnił, że można zjednoczyć wielką część Europy w jednym ręku. Jednak wizja zjednoczonej Europy była przedwczesna i musiała runąć. Napoleon Bonaparte był genialnym wodzem, rozpowszechniającym idee wolności i równości. Moim zdaniem Napoleon Bonaparte był jednym z największych wodzów i polityków w historii ludzkości.