Chyba żadna z polskich postaci historycznych nie jest tak tragiczna, i pełna kontrowersji w próbach jej oceny przez późniejsze pokolenia.  Kim był ten, którego jedni historycy odsądzają od czci i wiary a inni bronią i chwalą? Urodził się w 1732 roku jako syn Stanisława i Konstancji z Czartoryskich wtedy jeszcze mało znanej rodziny, lecz zmieniło się to, gdy Stanisław senior został mianowany kasztelanem krakowskim. Zdobył gruntowne i bardzo wszechstronne wykształceni, czego dowodem są odbyte w młodości podróże po Europie (między innymi Prusy, Austria i Holandia, Francja, Wielka Brytania). Warto jednak zatrzymać się na dwóch wizytach w Petersburgu w latach 50 XVIII w. , gdzie poznał przyszłą carycę Rosji, a wtedy Wielką Księżną Katarzynę. Został nawet jej faworytem. Dzięki poparciu dwóch czynników: Katarzyny II i Familii (czyli rodziny Czartoryskich, z którą po pierwsze z powodu pokrewieństwa, a po drugie zbieżności ideologicznych utrzymywał bliskie kontakty)  pod osłoną wojsk carskich w 1764 roku został wybrany na króla Polski. Jednak oznaczało to w przyszłości silny konflikt z konserwatywnym stronnictwem szlacheckim. Nie da się ukryć, że panowanie Stanisława Augusta od samego jego zarania zaznaczyło się bardzo dużym uzależnieniem od Imparium Rosyjskiego Katarzyny II (co było bardziej schedą jaka pozostawili po sobie poprzedni władcy), jednak nie można odmówić królowi chęci reform. Owocem starań młodego władcy był wprowadzenie w życie komisji wojskowej i skarbowej, której celem były zmiany mające na celu usprawnić, ale jak do tej pory działające sprawy militarne i finansowe państwa. Inną poważna reformą było spadek roli liberum veto. Zmiany królewskie dotyczyły także tzw. dóbr  stołowych, w których dzięki racjonalnym zmianom udało się wprowadzić usprawnienia przynoszące zyski. W 1765 r zgodnie z zamysłem króla, by zacząć szkolić kadry „oświeconych” obywateli także założono Szkołę Rycerską. Jednak te działania nie uszły uwadze zarówno konserwatystom jak i czuwającej nad słabością i zacofaniem Rzeczypospolitej Rosji. Za pretekst Rosji (oraz zachodnim sąsiadom Prusom) posłużyła sprawa dysydencka, król Prus o raz caryca Rosji wystąpili z żądaniem równego dostępu wszystkich innowierców do urzędów i zrównania ich w prawach z katolikami.. Mimo nacisków ze strony potężnych władców państw sąsiednich nie było zgody na przeprowadzenie tych zmian. Do Rzeczypospolitej wysłano wojska carskie, które osłaniały zawiązanie dwóch konfederacji w Toruniu i Słucku. Jednak obie były za słabe by móc zmienić sytuację. Dlatego ambasador rosyjski N. Repnin podjął próbę zdetronizowania króla wykorzystując konserwatywną szlachtę oraz magnaterię. Z inicjatywy rosyjskiej została zawiązana konfederacja radomska (1767). Jednak król porozumiał się z carycą, a sejm z 1768 roku przywrócił prawa dysydentom oraz ustanowił tak zwane prawa kardynalne, które do rozbiorów stanowiły faktyczny źródło sprawowania władzy. Jednak te działania spowodowały konflikt Stanisława Augusta z drobną katolicka szlachtę, która w obronie starej wiary przodków i świętej tradycji szlacheckiej w miasteczku Bar zawiązała konfederację. Rozpoczęła się czteroletnie wojna domowa, w czasie walk król był niezdecydowany, nie udało mu się porozumieć ani z Rosją ani z konfederatami (konfederaci spróbowali nawet porwać króla). Sytuacja w Polsce stała się pretekstem dla sąsiadów (Prus, Austrii i Rosji) do podjęcia decyzji o pierwszym rozbiorze. W 1772 r król, a przede wszystkim sejm z legendarnym już posłem Rejtanem zgodził się na utratę części ziem polskich na rzecz zaborców i uznanie kontroli rosyjskiego ambasadora O. Stacelberga. Władze objęła Rada Nieustająca, podzielona na pięć resortów – departamentów. W jej skład wchodziło 18 senatorów i 18 posłów. Po upływie 2 letniej kadencji Rada zdawała relację przed sejmem. Rada jednak szybko stała się źródłem opozycji antykrólewskiej, dlatego, że zasiadali w niej ludzie mianowani także przez ambasadora rosyjskiego i jemu oddani.. Jednak król zdecydował się stworzyć własną „partię”, wykorzystując władze jaką posiadał: nadawanie orderów i stanowisk. Rzeczypospolita mimo ciosu jakim była utrata znacznej ilości ziem i to tych lepiej zagospodarowanych podjęła kolejna dzieło reform w latach 1772 – 1791 zaczęła odżywać gospodarka zniszczona poprzez długoletnie konflikty wojenne jak i przemarsze obcych wojsk przez Polskę. Bardzo duży wkład włożył Stanisław August w reformę kultury i gospodarki. Popierał szkolnictwo pijarskie (jego poziom był ówcześnie bardzo wysoki), efektem starań króla o sprawy edukacji było założenie w 1773 r Komisji Edukacji Narodowej, która miała się zająć głównie finansami szkół oraz tworzeniem nowych szkół z dobrymi programami. Było to pierwsze na świecie Ministerstwo Edukacji. Król dbał także o  kulturę. Z jego starań wyszedł projekt  przebudowy Zamku Królewskiego i Łazienek. Król fundował także polskiej młodzieży stypendia na uniwersytetach zagranicznych . Kupował dzieła sztuki stworzył bardzo bogate zbiory rzeźb i rycin. Do jego „kulturalnych” doradców należeli M. Bacciarelli, A Moszyński i M. J. Mniszech. W projektach królewskich było założenie akademii sztuk pięknych, akademii nauki i literatury oraz muzeum narodowego. Najbardziej zapadły w pamięć potomnym organizowane obiady czwartkowe, które miały na celu ukazywanie i propagowanie zachodnioeuropejskich (w największej mierze francuskich) prądów literackich i kulturalnych. Jeśli chodzi o gospodarkę, to działania królewskie miały na celu wzmocnienie niezależności gospodarczej Polski, czemu służyć miały utworzono manufaktury, mennice, ludwisarnie oraz fabryki fajansu. Dla zabezpieczenia surowców utworzona została Komisja Górnicza opiekująca się produkcją miedzi w okolicach Kielc. Jej opiekunem został Stanisław Staszic. Najtrudniejszy okres panowania rozpoczął się wraz z podjęciem działań przez tak zwany Sejm Czteroletni. Król poprał działania dążące do radykalnych reform mających na celu wzmocnienie państwa, owocem czego była Konstytucja 3 Maja 1791r,Jednak nie spodobało się to sąsiadom, którzy zwłaszcza Rosja ostro zareagowali przeciwko próbom poprawy porządku w Polsce. Wojna w obronie konstytucji 3 maja zakończyła się klęską w 1792 roku. Do władzy doszła zawiązana pod opieką Rosji konfederacja targowicka, która za cenę osobistych korzyści zgodziła się oddać część terytoriów państwa, król w celu ratowania sytuacji zgodził się do niej przystąpić, jednak ten heroiczny i tragiczny gest nie uratowało sytuacji nastąpił drugi rozbiór Polski, a Rzeczypospolita stała się kadłubowym państewkiem bez żadnego  znaczenia. Gdy wybuchło powstanie kościuszkowskie król został uznany za współwinnego upadku państwa. Po trzecim rozbiorze Stanisław August wyjechał do Grodna. Klęska państwa spowodowała, że 25 XI 1795 roku zgodził się abdykować. Zmarł w 1797 r w Petersburgu.