Józef Bem to postać niezwykła. Całe swoje życie poświęcił walce o wolność. Jako żarliwy patriota walczył o niepodległość ojczyzny, a potem wspierał ruchy wolnościowe z czasów Wiosny Ludów. Bem swoim życiem i czynami wpisał się w historię Polski, Węgier i Turcji.

Józef Zachariasz Bem urodził się w tarnowskiej rodzinie mieszczańskiej 14 marca 1794 r. Był synem Andrzeja Bema I Agnieszki z Gołuchowskich. W 1809 r. piętnastoletni Józef, za zgodą rodziców, zaciągnął się do armii Księstwa Warszawskiego. Jesienią tego roku rozpoczął edukację w dwustopniowej Szkole Artylerii i Inżynierów w Warszawie. W 1812 r. w stopniu porucznika wziął udział w moskiewskiej kampanii Napoleona 1812 r., w trakcie której walczył w korpusie Macdonalda. Kampania ta zakończyła się klęską, a Józef Bem uczestniczył w 1813 r. w obronie twierdzy Gdańsk. Na wniosek jej komendanta gen. Rappa Bem został odznaczony krzyżem Legii Honorowej.

Po upadku Napoleona Bem służył w armii Królestwa Polskiego. W tym okresie zajął się pracą naukową, związaną z zastosowaniem nowej broni artylerii rakietowej. Wyniki swych badań zawarł Bem w wydanej w 1819 r. pracy "Uwagi o rakietach zapalających". W roku 1822 wstąpił do Wolnomularstwa Narodowego. Za przynależność do tej organizacji Bem został skazany na degradację i skazany na rok więzienia. Choć wyrok uchylono, Bem złożył dymisję i opuścił Królestwo Polskie, udając się do Galicji. Tu prowadził badania nad maszynami parowymi i ich zastosowaniem.

Józef Bem czynnie uczestniczył w wydarzeniach powstania listopadowego. Powierzono mu dowództwo nad czwartą baterią artylerii lekkokonnej ( w stopniu majora). Odznaczył się w bitwie pod Iganiami (10 kwietnia 1832 r.) i w batalii pod Ostrołęką (26 maja 1831). W trakcie tej drugiej batalii ujawniły się niepospolite talenty wojskowe Bema. To właśnie jego brawurowa szarża na rosyjskie oddziały złagodziła rozmiar klęski wojsk polskich. Otrzymał awans na pułkownika i Złoty Krzyż Virtuti Militari. Bem odznaczył się podczas obrony Warszawy (powierzono mu dowództwo artylerii). W trakcie powstania listopadowego w ciągu kilku miesięcy awansował od stopnia majora do generała brygady. Po klęsce powstania listopadowego, podobnie jak wielu innych jego uczestników, Bem udał się na emigrację. W Paryżu (był to największy popowstaniowy polski ośrodek emigracyjny) Józef Bem związał się z ośrodkiem politycznym skupionym wokół księcia Adama Jerzego Czartoryskiego (Hotel Lambert). W latach trzydziestych aktywnie działał na rzecz formowania legionów polskich w Belgii i Portugalii. W tym okresie napisał pracę "O powstaniu narodowym w Polsce", w której dokonał oceny powstania listopadowego.

W latach 1848 - 1849 przez Europę przetoczyła się seria zrywów rewolucyjnych i narodowych, zwanych powszechnie Wiosną ludów. To właśnie w tym okresie Józef Bem stał się postacią znaną w całej Europie. Najpierw przybył do Lwowa, by stworzyć tam Gwardię Narodową. Wobec niepowodzenia tych planów Bem udał się do rewolucyjnego Wiednia. Tu opowiedział się po stronie rewolucjonistów walczących przeciwko wojskom rządowym (październik 1848 r.). Po kapitulacji Wiednia Bem udał się na Węgry, gdzie Lajos Kossuth powierzył mu dowództwo nad armią rewolucyjną w Siedmiogrodzie i w Banacie. Udało mu się ją zreorganizować tak, że odnosiła ona zwycięstwa nad znacznie liczniejszymi siłami habsburskimi. W okresie od grudnia 1848 r. do marca 1849 r. udało mu się całkowicie wyprzeć Austriaków z Siedmiogrodu. Dzięki temu stał się węgierskim bohaterem narodowym - uzyskał nawet przydomek: "Ojczulek Bem". W ostatniej fazie powstania węgierskiego (sierpień 1848 r.) powierzono mu naczelne dowództwo węgierskiej armii. Tymczasem w czerwcu 1849 r. siły Habsburgów zostały wsparte przez wojska rosyjskie. 9 sierpnia 1849 r. rewolucyjna armia węgierska pod dowództwem Józefa Bema została pokonana przez przeważające liczebnie siły austriacko - rosyjskie. Ostatecznie 13 sierpnia 1849 r. powstanie węgierskie upadło, a Józef Bem (wraz z niedobitkami armii węgierskiej) schronienia szukać musiał w Turcji.

Nie porzucił jednak dążeń do odzyskania niepodległości przez Polskę. Liczył, że pomoże w tym korzystna sytuacja międzynarodowa. Przewidywał wybuch rosyjsko - tureckiego konfliktu zbrojnego, który mógłby okazać się korzystny dla kraju. Służąc w armii tureckiej chciał przyczynić się do klęski Rosji i odzyskania przez Polskę niepodległości. Liczył też, że uda się w Turcji utworzyć polskie oddziały. Aby ułatwić awans w armii tureckiej Bem zdecydował się przyjąć islam. Otrzymał imię Murat i tytuł Pasza. Rozpoczął służbę w tureckim wojsku w randze marszałka (mussir). Wkrótce jednak, pod naciskiem ze strony Austrii i Rosji zaniepokojonych przyjęciem przez Turcję sporej ilości emigrantów, władze tureckie postanowiły ich rozproszyć. Bem wraz z Węgrami - Kmettym i Steinem oraz Polakami - Zarzyckim, Luborodzkim został skierowany do twierdzy w Alleppo, położonej na skraju pustyni syryjskiej. W roku 1850 wraz z wojskami tureckimi stłumił powstanie Arabów przeciw chrześcijanom w Aleppo. Obrona miasta przed powstańcami potwierdziła jego talent wojskowy i przyniosła mu sławę w Turcji.

W listopadzie 1850 r. Józef Bem zachorował na febrę azjatycką, czyli malarię. Zmarł 10 grudnia 1850 r. w Aleppo. Został pochowany na miejscowym cmentarzu muzułmańskim Dżebel el Isam (obecnie Syria). W 1928 r. władze polskie rozpoczęły starania o sprowadzenie doczesnych szczątków Józefa Bema do ojczyzny. 20 czerwca 1929 r. dokonano ekshumacji zwłok generała. Zostały one przewiezione do Polski. Po drodze, w Budapeszcie swojemu bohaterowi hołd złożył naród węgierski. 30 czerwca 1929 r. kordon z trumną generała w asyście węgierskiej kompanii reprezentacyjnej dotarł do granic Polski. Ostatecznie prochy gen. Józefa Bema złożone zostały w Mauzoleum w rodzinnym Tarnowie.

Józef Zachariasz Bem był generałem wojsk polskich, węgierskich i tureckich, teoretykiem wojskowym i artylerzystą, autorem prac naukowych, uczestnikiem wojen napoleońskich, powstania listopadowego, Wiosny Ludów w Austrii i na Węgrzech. Swoim życiem udowodnił, że był nie tylko wielkim patriotą, ale także bojownikiem o wolność innych narodów. Dzięki swojemu talentowi militarnemu zyskał sławę i uznanie współczesnych, a obecnie za narodowego bohatera uznają go nie tylko Polacy, ale także Węgrzy i Turcy.

Źródła grafik:

1.http://www.wrotamalopolski.pl/

2. http://www.muzeum.tarnow.pl/

3. http://en.wikipedia.org/