Edukacja

W czasach feudalnych japońscy magnaci tworzyli szkoły przeznaczone dla dzieci rycerzy, a wiejskie gminy tworzyły szkoły dla dzieci kupców i rolników. W miastach powstawały prywatne szkoły miejskie - Terakota. W 1872 roku władze japońskie wprowadziły całkiem nowy system edukacyjny, który powoływał szkoły podstawowe i szkoły średnie. W kolejnych latach uchwalono prawo nakazujące naukę przez co najmniej 3 lata i bezpłatne nauczanie. Po zakończeniu II wojny światowej dzieci od 6 do 15 lat musiały uczęszczać do szkoły przez okres 9 lat. Zasady funkcjonowania systemu edukacyjnego w Japonii określają dwie ustawy: "Podstawowa ustawa o oświacie" z 1947 roku oraz "Ustawa o szkolnictwie".

Japoński system składa się z pięciu etapów:

  • przedszkole - wiek od 3 do 6 lat
  • szkoła podstawowa - wiek od 6 do 12 lat (nauka trwa 6 lat)
  • szkoła średnia niższego stopnia - od 12 do 15 lat (nauka trwa 3 lata)
  • szkoła średnia wyższego stopnia - od 15 do 18 lat (nauka trwa 3 lata)
  • uniwersytet - (nauka trwa 4 lata), szkoły licencjackie (nauka trwa 2 - 3 lata)

Blisko 75 % uczniów szkół średnich wyższego stopnia pobiera naukę w szkołach średnich ogólnokształcących, a pozostałe 25 % kształci się w specjalistycznych szkołach średnich zawodowych. Prawie 45 % uczniów kończących szkoły średnie, kontynuuje naukę na uniwersytecie lub szkole licencjackiej. W Japonii funkcjonują ponadto szkoły specjalne dla niewidomych, głuchych, upośledzonych itp. W 1985 roku powołano Uniwersytet Radiowo - Telewizyjny dla dorosłych, którzy chcieliby rozwijać soją wiedzę i umiejętności. Oprócz szkół państwowych, z powodzeniem działają szkoły prywatne. W ostatnich latach aż 80 % dzieci uczęszczających do przedszkoli, 30% uczniów szkół średnich wyższego stopnia i 73 % studentów uczyło się w placówkach prywatnych. Rekrutacja do większości szkół średnich niższego stopnia, szkół średnich wyższego stopnia i uniwersytetów opiera się na zdaniu egzaminu w formie testu. Egzamin ten wymaga opanowania sporej wiedzy, dlatego uczniowie często korzystają z dodatkowych lekcji w szkołach korepetycyjnych. Szkoły same opracowują programy nauczania w oparciu o wydawany przez Ministerstwo Edukacji - "Ramowy program nauczania".

Finansowaniem działalności szkół, powoływaniem nauczycieli oraz kontrolą nad placówki zajmują się miejscowe wydziały oświaty. W 1987 roku opracowano raport Krajowej Rady ds. Reformy Szkolnictwa, który zalecił m.in.:

  • wcielenie bardziej zróżnicowanego zakresu przedmiotów w szkołach średnich niższego stopnia i szkołach średnich wyższego stopnia,
  • poprawę systemu egzaminów wstępnych na uniwersytety, w sposób pozwalający każdej uczelni na wprowadzenie własnych testów,
  • zwiększenie sposobności kształcenia dla osób nie uczęszczających do szkół,
  • rozbudowanie systemu przyjmowania studentów z zagranicy.

Japoński rok szkolny zaczyna się w kwietniu a kończy w marcu. Uczniowie mają trwające kilka tygodni wakacje letnie i trwające dwa tygodnie ferie na początku nowego roku. Przed rozpoczęciem roku szkolnego również są dwa tygodnie odpoczynku. Zajęcia w szkole trwają 5 dni tygodniowo. Lekcje zaczynają się zwykle o godzinie 8:30, a kończą o godzinie 15:30. Od 12:30 do 13:25 uczniowie mają przerwę na posiłek. Klasy w szkołach podstawowych liczą nawet 40 uczniów, a w ich obrębie tworzy się grupy. Grupy każdego dnia sprawują dyżury w sprzątaniu klas, korytarzy i innych pomieszczeń w szkole. Po południu uczniowie często chodzą na nauczanie pozalekcyjne związane ze sportem i innymi zainteresowaniami. Niemal wszystkie dzieci uczą się języka angielskiego. Tygodniowy rozkład zajęć w szkole średniej niższego szczebla obejmuje m.in.: język japoński, etykę, język angielski, naukę o społeczeństwie, matematykę, muzykę, nauki przyrodnicze, wychowanie fizyczne, sztuki piękne, a także gospodarstwo domowe i prowadzenie domu.

Zwyczajowy strój japońskiego ucznia szkoły średniej to czarny lub granatowy mundurek zwany gaku-ran, ze stojącym kołnierzykiem i mosiężnymi guzikami. Mundurki dziewcząt są granatowe z plisowanymi spódniczkami i kołnierzem marynarskim. Styl ubioru uczennic nawiązuje do stroju XIX-wiecznych marynarzy, a chłopięce mundurki wzorowane są na stylu "militarnym". Dzieci z przedszkola i szkół podstawowych noszą jaskrawe czapeczki aby, mogły być lepiej widoczne dla kierowców.

Praca

Japonia jest krajem wysoko rozwiniętym gospodarczo, w którym dominuje sektor usług. Wiele znanych na całym świecie firm ma swoje siedziby w tym kraju. Wielu Japończyków pracuje w firmach, gdzie muszą spędzać bardzo dużo czasu, a często zdarza się, że ich miejsce pracy znajduje się daleko od miejsca ich faktycznego zamieszkania. Mniejsze przedsiębiorstwa, są zwykle prowadzone przez osoby blisko ze sobą spokrewnione. Wtedy, w rozwój firmy zaangażowani są wszyscy członkowie rodziny. Gdy właściciel zdecyduje o przejściu na emeryturę, wtedy swoje przedsiębiorstwo przekazuje najstarszemu synowi. Jeszcze kilkanaście lat temu, w Japonii pracowali prawie wyłącznie mężczyźni.