Tatrzański Park Narodowy powstał najpierw na Słowacji, gdzie jest najstarszym parkiem narodowym w tym kraju. Jego założenie datuje się na rok 1949. Zajmuje on powierzchnię 741 km2. Na jego obszarze znajduje się część Tatr Zachodnich i Wysokich oraz cały obszar Tatr Bielskich. Tatrzański Park Narodowy w północnej części obwodzi granica państwowa pomiędzy Polską i Słowacją, we wschodniej części droga Ździar - Tatrzańska Kotlina, po stronie południowej przybliżoną granicę stanowi dolna granica lasów natomiast po stronie zachodniej granica parku poprowadzona jest Doliną Suchą, Biała Skałą ponad Zubercem ku Orawicom i Cichą Doliną Orawicką aż do granicy państwowej. Głównym celem utworzonego tutaj parku narodowego jest ochrona unikatowych zasobów środowiska przyrodniczego poprzez racjonalne wykorzystywanie tego obszaru w celach rekreacyjnych, leczniczych i sportowych. W Łomnicy znajduje się dyrekcja Lasów Państwowych Tatrzańskiego Parku Narodowego, instytut badawczy a także można tam podziwiać wystawę przyrody tatrzańskiej i zwiedzić Muzeum Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Tatry budują skały krystaliczne, metamorficzne i osadowe. Zostały one sfałdowane w orogenezie alpejskiej i jako płaszczowiny nasunęły się na obszar dzisiejszego masywu. W okresie plejstocenu na obszarze Tatr wykształciły się lodowce, które zniknęły stąd ok. 10 tys. lat temu. Po ustąpieniu zlodowacenia Tatry modelowane są głównie w wyniku procesów grawitacyjnych, fluwialnych (woda płynąc), eolicznych (wiatr) i niwalnych (śniegu) a na terenach zbudowanych z utworów węglanowych również przez procesy krasowienia.

Klimat Tatr, podobnie jak inne elementy tutejszego środowiska jest zdeterminowany przez wysokość nad poziom morza. W Tatrach roczne sumy opadów wynoszą ok. 1600 mm. Maksimum opadowe przypada na okres letni natomiast minimum na miesiące zimowe. Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego występuje ok. 100 zbiorników wodnych. Największe jezioro Tatrzańskiego Parku Narodowego to Morskie Oko (34,5 ha) natomiast najgłębsze to Wielki Staw Polski (79,3 m).

Rozmieszczenie różnych gatunków zwierząt na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego zależy od względów geograficznych i klimatycznych oraz od występującej roślinności i działalności człowieka. W Tatrach można spotkać 8 gatunków płazów, 3 gatunki gadów, 115 gatunków ptaków i 42 gatunki ssaków. Część tych zwierząt żyje również na innych terenach górskich w Europie. Do endemitycznych gatunków tatrzańskich zaliczmy natomiast kozicę (Rupricapra rupricapra tatrica), nornika śnieżnego (Microtus nivalis) i ryjówkę górską (Sorex alpinus). Typowymi gatunkami ptaków górskich zamieszkującymi Tatry są dzięcioł trójpalczasty (Picoides tridactylus), orzechówka (Nuciphraga caryocatactes), sowa włochata (Aegolius funerus) i drozd obrożny (Turdus torquatus). Z gryzoni często spotykana jest smużka (Sicista betulina). W tatrzańskich lasach pospolicie spotykane są jelenie (Cervus elaphus), sarny (Capreolus capreolus), dziki (Sus scrofa) oraz drapieżniki - niedźwiedzie (Ursus arctos), wilki (Canis lupus) i rysie (Lynx lynx). Występują one najczęściej w wysokich partiach gór aż do obszarów subniwalnych i alpejskich. Z leśnych kuraków możemy tu spotkać głuszce (Tetrao urogallus), cietrzewie (Tetrao tetrix) i jarząbki (Bonasia bonasia). Ptaki drapieżne występujące w Tatarach to orzeł przedni (Aquila chrysaetos), myszołów (Buteo buteo), jastrząb (Accipiter gentilis) i sokół pustułka (Falco tinnunculus). Sowy reprezentowane są przez puchacza (Bubo bubo) i sóweczkę (Glaucidium passerinum) będące odpowiednio największą i najmniejszą sową występującą na terenie Słowacji i Polski. Licznie występują tutaj również ptaki śpiewające takie jak zięba (Fringilla coelebs), gil (Pyrrhula pyrrhula), sójka (Garrulus glandarius) oraz liczne gatunki sikor i wiele innych. Najwyższe partie gór zamieszkują płochacze halne (Prunella collaris), świergotki drzewne (Anthus trivialis), rzadko spotkane pomurniki (Tichodroma muraria) oraz orły przednie i kruki (Corvus corax). O ile kruki są często spotykane i występują tutaj dość licznie, o tyle Tatrzański Park Narodowy zamieszkuje tylko kilka par orłów. W okolicy górskich rzek występują pluszcze (Cinclus cinclus), pliszki górskie i siwy (Motacilla cirenea i alba), bociany czarne (Ciconia nigra), bociany białe (Ciconia ciconia) oraz rzadko spotykane wydry (Lutra lutra). Na Szczyrbskim Jeziorze i Popradzkim Stawie w ostatnim czasie często można spotkać kaczkę krzyżówkę (Anas platyrhynchos). W najwyższych partiach gór, w piętrze subalpejskim i alpejskim, mieszkają charakterystyczne dla masywu tatrzańskiego kozice i świstaki (Marmota marmota latirostius), których populacja jednak w ostatnim czasie systematycznie się zmniejsza. Obecnie TPN zamieszkuje ok. 300 sztuk kozic i 900 sztuk świstaków, co uznaje się za stan alarmujący i zauważa się konieczność zaostrzenia ochrony tych gatunków. Kozica (Rupicapra rupicapra tatrica) będąca odmianą górskiej antylopy jest symbolem Tatrzańskiego Parku Narodowego. Spotykana jest w Tatrach Zachodnich, Wysokich i Bielskich. Dorosłe samce kozic osiągają 75-85 cm długości, 70-90 cm wzrostu oraz wagę 24-36 kg. Samice przeważnie osiągają nieco mniejsze rozmiary. Stosunkowo ciężko rozróżnić samice od samców tego gatunku, gdyż oboje odznaczają się haczykowato zagiętymi rogami i długą sierścią. Kozice występują w Alpach, Pirenejach, Apeninach i na Kaukazie oraz na Słowacji w Tatrach Wysokich. Spotyka się je tylko w najwyższych partiach gór, najczęściej w godzinach porannych i wieczornych. Okres rui wypada w listopadzie i grudniu natomiast młode przychodzą na świat w maju i czerwcu. Dorosłe samce żyją samotnie natomiast samice tworzą niewielkie stada i wychowują w nich młode. Zagrożenie dla młodych kozic stanowią rysie lub wilki. Dzienny tryb życia zakłóca kozicom wypas trzody oraz zbyt duże natężenie ruchu turystycznego. Dlatego aby chronić ten wymierający gatunek należy ograniczać ruch turystyczny i jeszcze intensywniej chronić naturalne środowisko życia kozic. Na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego występuje kilka stad wilków (Canis lupus). Są one zagrożeniem dla tutejszych zwierząt kopytnych takich jak na przykład jelenie czy kozice. Innym tatrzańskim drapieżnikiem jest ryś (Lynx lynx) będący największym kotem zamieszkującym te tereny. Duże zwierzęta kopytne są na tym obszarze najliczniej reprezentowane przez jelenie szlachetne (Cervus elaphus). W całych Karpatach często spotykane są dziki (Sus scrofa). W piętrze subalpejskim pospolicie spotykane są myszołowy (Buteo buteo) będące najliczniejszymi ptakami drapieżnymi na Słowacji. Równie często spotykane są orliki, które zamieszkują podobne treny jak myszołowy. Niebezpieczeństwem w Tatrach są węże a najczęściej spotykana jest jadowita żmija zygzakowata (Vipera berus).

Piętrowość klimatyczna determinowana przez różnice wysokości ma swoje odzwierciedlenie w piętrowym ułożeniu roślinności. Najniższym piętrem tatrzańskim jest regiel dolny występujący pomiędzy 1150 a 1250 m n.p.m., który jest porośnięty lasami. W naturalny skład drzewostanu tego piętra wchodziły w przeszłości głównie buki i jodły oraz w mniejszym stopniu również świerki, jawory, jarząby, cisy i modrzewie. Na skutek działalności człowieka struktura gatunkowa tutejszych lasów uległa całkowitej zmianie, która stała się monogatunkowymi świerczynami. Rośliny zielone, które porastają regiel dolny to m.in. zawilce, kaczeńce i lilie złotogłów. Jedną z najbardziej charakterystycznych roślin spotykanych na tym piętrze jest szafran spiski, czyli znane wszystkim krokusy, które porastając na wiosnę polany nadają im piękny, fioletowy kolor. Następne piętro sięga do 1550 m n.p.m. i określa się je jako regiel górny. Zajmują je bory świerkowe, a jego górną część porasta również limba nazywana królową tatrzańskich drzew. W skład gatunkowy lasów regla górnego wchodzi również modrzew europejski, jarząb pospolity, wierzba śląska oraz brzoza karpacka. Strome ściany górskie porastają tzw. urwiskowe lasy świerkowe. Górna granica lasu w Tatrach określana jest zatem na 1600 m n.p.m. Powyżej tej wysokości znajduje się piętro porośnięte głównie kosodrzewiną oraz krzewami i drzewkami np. wierzbą krzaczastą, brzozą karpacką, porzeczką skalną czy różą alpejską. Występują tutaj również charakterystyczne rośliny zielone takie jak goryczka i jaskry. Następnym piętrem sięgającym do 2300 m n.p.m. są hale będące alpejskimi łąkami porośniętymi przez krzewinki i rośliny zielone oraz trawy. Najwyższym piętrem są turnie, które wykształciły się jedynie w Tatrach Wysokich. Panują tutaj surowe warunki, ale mimo to rośnie jeszcze ok. 120 gatunków roślin

naczyniowych łącznie z roślinami kwiatowymi i paprotnikami. Najważniejsze z nich to goryczki, pierwiosnka maleńka, rośliny poduszkowe a także kilka gatunków skalnic. Pospolicie występują tutaj również mchyporosty naskalne. Łącznie w Tatrach żyje ok. 900 gatunków alg, 1000 gatunków porostów i 1300 gatunków roślin, z których ok. 40 jest endemitami. Wiele tatrzańskich roślin jest ściśle chronionych, gdyż grozi im wyginięcie. Niektóre z tych roślin górskich stanowią relikty pochodzące z czasów, kiedy Tatry zajmowane były przez lodowce.

Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego można poruszać się jedynie drogami publicznymi i znakowanymi szlakami turystycznymi (ZST) stosując się do ich czasowych i przestrzennych ograniczeń (np. sezonowego zamykania niektórych szlaków). Poruszanie się pomiędzy szlakami jest możliwe jedynie w towarzystwie przewodnika górskiego posiadającego oficjalne zezwolenie na swoją działalność. Wspinaczkę wysokogórską mogą uprawiać jedynie zorganizowani taternicy i tylko w dozwolonych miejscach. Możliwe jest to dzięki związkom taternickim i Tatrzańskiej Służbie Ratowniczej Tatrzańskiego Parku Narodowego. Narciarstwo można uprawiać tylko na wyznaczonych trasach i stokach oraz na ZST, ale tutaj należy pamiętać o pierwszeństwie pieszych. Turystykę rowerową można uprawiać jedynie na drogach publicznych i trasach rowerowych posiadających specjale oznaczenia. Loty spadochronowe i paralotniarskie są możliwe jedynie na wyznaczonych terenach. Biwakowanie i parkowanie samochodów również podlega ograniczeniu i jest dozwolone jedynie w specjalnie przeznaczonych do tego miejscach. Zabronione jest nocowanie "na dziko". Poza oznakowanymi szlakami mogą poruszać się jedynie pojazdy Lasów Państwowych TPN i inne pojazdy odpowiednio oznakowane i wykonujące niezbędne zadania służbowe. W Tatrzańskim Parku Narodowym, jak w każdym innym rezerwacie tego typu, zabrania się zrywania, uszkadzania i niszczenia roślin, krzewów oraz drzew. Zabrania się również chwytania, zabijania i zbierania zwierząt we wszystkich stadiach rozwojowych oraz zakłócania ich bytu poprzez nadmierne hałasowanie, fotografowanie poza ZST, rzucanie kamieniami, dokarmianie, itp. Zabrania się również wyprowadzania i hodowania psów poza osadami (wyjątek stanowią psy Lasów Państwowych Tatrzańskiego Parku Narodowego). Surowo zabrania się wyrzucania odpadków, mycia samochodów, wymiany olejów, hałasowania, rozniecania ognisk poza wyznaczonymi do tego miejscami, kąpania się w stawach i rzekach, przemieszczania kamieni oraz układania z nich kopców i osłon. Niestosowanie się do powyższych nakazów oraz do poleceń odpowiednich pracowników (Straży Leśnej, Straży Ochrony Przyrody, Tatrzańskiej Służby Ratowniczej) jest karane zgodnie z odpowiednimi przepisami prawnymi.