Na samym początku podajmy sobie kilka istotnych informacji, które dotyczą całego Wszechświata. Jego wiek określa się na około 15-20 miliardów lat. Wiek naszego Słońca, które jest jedną z gwiazd położonych w tej samej galaktyce co Ziemia, szacuje się na około 5 miliardów lat. Ziemia jest młodsza od Słońca, a jej wiek określa się na 4,5 miliarda lat. Planety leżące w naszej galaktyce można podzielić na 2 zasadnicze grupy.

Pierwszą z nich tworzą planety ziemskie, to znaczy takie, które są podobne wagowo i wielkościowo do Ziemi. Do drugiej grupy zaliczamy wielkie planety, zbudowane w przeważającej części z gazów i posiadające niewielką gęstość. Najlżejszą planetą jest Saturn. Inną charakteryzującą rzeczą dotyczącą wielkich planet, jest posiadanie dużej ilości księżyców.

Wybuchy wulkanów to bardzo interesujący proces do prowadzenia obserwacji. Najprościej prowadzi się obserwacje bardzo spokojnych wybuchów, kiedy to bez większych problemów można pobrać próbkę rozżarzonej, płynącej wolno lawy lub zrobić ciekawe zdjęcie. Nowością jeśli chodzi o prowadzenie obserwacji wybuchów wulkanów, jest możliwość przyglądania się także wybuchom wulkanów znajdujących się pod wodą. Dzięki prowadzeniu takich obserwacji, można uzyskać wiele ciekawych informacji, dotyczących na przykład wpływu ciśnienia wody na przebieg erupcji. Rozwój nauki doprowadził do wielu rewolucyjnych osiągnięć technologicznych.

Jedną z takich innowacji jest z pewnością możliwość prowadzenia obserwacji erupcji wulkanicznych przy pomocy teleskopów, czy też dokładniejszych przyrządów, którymi są na przykład radary (są przystosowane do tworzenia bardzo szczegółowych map), na pozostałych planetach Układu Słonecznego. Pierwsze zasługi należy jednak zapisać teleskopom, dzięki którym zauważono pewne zjawiska, pozwalające twierdzić, iż pozostałe planety także posiadają wulkany. Kolejnymi i bardziej dokładnymi przyrządami do badania między innymi zjawisk wulkanicznych w otaczającym nas wszechświecie były sondy oraz satelity. Dostawcami największej ilości informacji są satelity sztuczne, których człowiek wysłał już w przestrzeń kosmiczną około 200. Pozwalają one ustalić jaki jest typ powierzchni i jej ukształtowanie, jak również jej chemiczny skład. Człowiek z wizyty na naszym naturalnym satelicie (Księżycu) sprowadził on z jego powierzchni ok. 200 kilogramów różnych skał, które gruntownie przebadano w laboratoriach. Dzięki ciągłemu rozwojowi nauki było możliwe wysłanie na marsa robota, który wszystkie prace i badania przeprowadzał bezpośrednio na Marsie.

Przeprowadzone badania pozwoliły wysnuć tezę, że kontynenty były niegdyś połączone, a ich rozdzielenie nastąpiło w wyniku ruchów tektonicznych. W miejscach, w których doszło do przerwania litosfery nastąpił wylew lawy, który uformował nowe dno. Do rejonów czynnych geologicznie należą obszary położone w pobliżu stref subdukcji, czyli terenów gdzie jedna z płyt tektonicznych nachodzi lub wciska się pod drugą. Najbardziej czynne sejsmicznie rejony znajdują się pod powierzchnią mórz i oceanów, lecz nie są one możliwe do zaobserwowania dla ludzi gołym okiem. Najczęstszym rodzajem wulkanu są tak zwane stratowulkany .

Dużą ilość form pochodzenia wulkanicznego zaobserwowano na planecie Wenus, która nazywa się czasem "siostrą Ziemi". Wulkany na Wenus są bardzo dobrze zachowane. Stworzono bardzo szczegółowe radarowe mapy wulkanów, które dostarczają nam wielu informacji na ich temat. Na powierzchni Wenus znajdują się pola lawy z dużą ilością niedużych wulkanów. Istnieją też wielkie wulkany, a największy z nich ma 1500 metrów wysokości oraz średnicę równą 400 kilometrom.

Na planecie Mars nie stwierdzono żadnej aktywności wulkanicznej, aczkolwiek występują na jego powierzchni liczne wulkany. Stożki wulkaniczne charakteryzują się dużym nachyleniem. Także i tutaj znajdują się lawowe pola z wieloma niedużymi wulkanami.

Eksploracja Księżyca pozwoliła na odkrycie wielu kraterów na jego powierzchni, jednaj jak się okazało większość z nich powstała wskutek kolizji z meteorytami (około 90%). Wywnioskowano także, że Księżyc należy już do całkowicie nieaktywnych ciał niebieskich.