Ekosystem to ogół żywych organizmów zamieszkujących dane środowisko (biocenoza), oraz elementów nieożywionych znajdujących się w tym środowisku (biotop). W pracy tej postaram się scharakteryzować niezwykle bogaty ekosystem jakim jest las.

Lasem nazywamy zwartą formację roślinną, z przewagą drzew i specyficzną fauną. W zależności od warunków klimatycznych wyróżnić możemy wiele rodzajów tej formacji, różniących się pod względem składu gatunkowego zarówno roślin jak i zwierząt. Wyróżniamy lasy iglaste, liściaste, mieszane, lasy tropikalne, monsunowe itd. Las jest jednym z ważniejszych ekosystemów lądowych. Dzięki procesom fotosyntezy zachodzącym w liściach drzew, produkowany jest tlen, natomiast zużywany powodujący w ostatnim czasie ocieplenie klimatu dwutlenek węgla.

Dla prawidłowego funkcjonowania lasu konieczne są odpowiednie warunki klimatyczne. Odpowiednio długi okres wegetacyjny, wilgotność, gleby, temperatury. Na naszej planecie najbujniejsze i najbardziej zwarte formacje leśne występują w obszarze równikowym. I tak na wszystkich kontynentach przecinanych przez równik możemy spotkać piękny tropikalny las. W Ameryce Południowej występuje największy obszar z lasem tropikalny, obejmującym dorzecze Amazonki. W Afryce lasy tropikalne występują w Kotlinie Kongo. Niestety z powody intensywnego wyrębu zmniejsza się powierzchnia wszystkich lasów na Ziemi.

We wszystkich typach lasów zawsze można wyróżnić poszczególne różniące się od siebie warstwy. Wyróżniamy idąc od dołu warstwę runa leśnego oraz warstwę koron drzew, oraz specyficzne środowisko jakie tworzą pnie drzew. Każda z warstw stwarza odmienne warunki siedliskowe jest więc zasiedlana przez charakterystyczną dla siebie faunę, oraz florę.

Piętra wyróżnia się także w strukturze roślinności. Często nie wyraźne są one w lesie sztucznym z intensywną gospodarką człowieka. W lesie naturalnym są to:

- drzewostan jest najwyższym piętrem, tworzony jest przez największe świerki, buki, dęby itd. W zależności od rodzaju lasu.

-podszyt stanowią młode niskie drzewa oraz krzewy.

-runo leśne najniższe piętro, tworzone jest przez wszelkiego rodzaju roślinność zielną, trawy, mchy porosty, grzyby. Runo leśne jest środowiskiem życia ogromnej liczby gatunków owadów oraz małych zwierząt. Skład gatunkowy runa leśnego jak i pozostałych pięter zależy od typu lasu.

W naturalnym lesie wszystkie elementy środowiska są ze sobą silnie powiązane. Zachowana jest równowaga biologiczna. Rośliny stanowią pokarm dla zwierząt roślinożernych te z kolei są pożywieniem dla drapieżników, ptaki zapobiegają nadmiernemu rozprzestrzenianiu się szkodników drzew, obumarłe drzewa stają się źródłem cennych elementów i składników odżywczych dla ściółki. Z resztek roślinnych tworzona jest tak zwana próchnica, jest to górna warstwa gleby o dużej żyzności. W momencie kiedy jeden element rozwija się w sposób nienaturalny, głównie za sprawą człowieka, delikatna równowaga może zostać zachwiana.

Ściółka leśna zamieszkiwana jest głównie przez tzw. edafon, czyli organizmy saprobiontyczne.

SAPROTROFY

Saprofity

Saprofagi

bakterie

grzyby

rośliny z rodziny storczykowatych

detrytofagi

koprofagi

nekrofagi

Obszary leśne w sposób znaczący wpływają na szereg elementów środowiska, tak klimatycznych jak i hydrologicznych. Zwarte korony drzew zapobiegają nadmiernemu nagrzewaniu się lasu (mniejsze parowanie). W lecie w lesie jest zawsze chłodniej niż na otwartej przestrzeni, natomiast w nocy na skutek mniejszego wypromieniowania ciepła jest cieplej. Lasy stanowią naturalną zaporę przed wiatrem. W regionach z dużym udziałem lasów średnie prędkości wiatrów są mniejsze niż w obszarach bezleśnych. Ponadto lasy posiadają dużą zdolność retencyjną (magazynują wodę), dzięki temu zlewnie zalesione są mniej narażone na powodzie.

Lasy stanowią ważny element środowiska także w skali globalne. Produkują ogromne ilości biomasy, regulują stosunki wodne. Zapobiegają erozji gleby. Stanowią siedlisko życia wielu organizmów powodując tym samym zachowanie różnorodności genetycznej roślin i zwierząt.

Pożyteczne funkcje lasu o których wcześniej częściowo była mowa, można pogrupować w trzy podstawowe kategorie:

Funkcje ekologiczne- wpływ (stabilizacja)stosunków wodnych, kształtowanie i oddziaływanie na klimat, ochrona gleby przed erozją, w terenach górzystych funkcja przeciw lawinowa, zmniejszają rozmiary powodzi, stanowią środowisko życia zwierząt i roślin, wpływają na polepszenie warunków zdrowia i życia ludzi.

Funkcje produkcyjne- źródło drewna, ważne jest aby starano się pozyskiwać je z użytków ubocznych,

Funkcje społeczne- las jako miejsce rekreacji i wypoczynku, szansa dla rozwoju terenów wiejskich, rekultywacji obszarów zdegradowanych,

Wzrost liczby zagrożeń i postępująca degradacja zmusza nas do podjęcie szeregu działań mających poprawić tą sytuacje. Powinny mieć one na celu

-stałe powiększanie obszarów leśnych

- polepszenie stanu zdrowia drzewostanu

-odbudowa drzewostanów zniszczonych i zdewastowanych

-zmianę głównej obecnie funkcji lasu z surowcowej (produkcyjnej) na ekologiczną

-ochronę zasobów wodnych i lądowych

-objęcie prawna ochroną coraz większych obszarów leśnych

-kontrole liczebności gatunków mogących zagrażać prawidłowemu funkcjonowaniu lasu

-wzrost znaczenia rekreacji i turystyki

Stan i kondycja lasów obecnie uwarunkowana jest przede wszystkim sposobem gospodarowania człowieka oraz innymi czynnikami o charakterze antropogenicznym jak i naturalnym. Do najniebezpieczniejszych czynników antropogenicznych zalicza się przede wszystkim zanieczyszczenie powietrza, gleby, wód, nadmierny wyrąb oraz pożary. Do zagrożeń naturalnych należą choroby, intensywny rozwój szkodników. Kolejną grupą zagrożeń są czynniki abiotyczne, wywołane warunkami atmosferycznymi oraz fizjograficznymi.

Jednak większość zagrożeń wywołana jest pośrednio przez działalność człowieka. Masowe pojawianie się szkodników drzew spowodowane jest ograniczoną liczbą gatunków ptaków odżywiających się tymi szkodnikami. Brak ptaków spowodowany jest ogólnie zanieczyszczeniem środowiska ora często polowaniami. Zmieniające się warunki środowiskowe są spowodowane ociepleniem klimatu które człowiek w wyniku swej działalności prawdopodobnie powoduje.

Lasy zwane są zielonymi płucami Ziemi, musimy o nie dbać. W przeciwnym wypadku możemy zachwiać delikatną równowagę biologiczną, skutki tego mogą być katastrofalne.