Sen nocy letniej - streszczenie szczegółowe

Tezeusz, król Aten, przygotowuje się do ślubu z Hipolitą, królową Amazonek, który ma odbyć się za cztery dni. Atmosfera na dworze jest podniosła, ale szybko zostaje zakłócona przez konflikt rodzinny. Do władcy przybywa Egeusz z córką Hermią, domagając się królewskiej interwencji. Ojciec oskarża dziewczynę o nieposłuszeństwo, ponieważ Hermia odmawia poślubienia Demetriusza, którego on wybrał na jej męża. Problem jest poważny, bo według ateńskiego prawa córka powinna być posłuszna ojcu.

Tezeusz stawia Hermię przed brutalnym wyborem: ma poślubić Demetriusza, albo czeka ją śmierć lub życie w odosobnieniu – w klasztorze, z dala od świata i miłości. Hermia jednak pozostaje nieugięta, bo kocha Lizandra, który odwzajemnia jej uczucie. Gdy inni wychodzą, zakochani planują ucieczkę z Aten i potajemny ślub poza miastem, w domu ciotki Lizandra. Swój plan zdradzają Helenie, przyjaciółce Hermii.

Helena kocha Demetriusza, który kiedyś ją adorował, lecz teraz ją odrzuca. Zazdrosna i zdesperowana, postanawia wydać sekret zakochanych Demetriuszowi, licząc, że zyska jego wdzięczność i odzyska jego miłość. Już tu widać główny motor komedii: miłość jest ślepa, niestała i podatna na złudzenia.

Równolegle poznajemy grupę rzemieślników przygotowujących przedstawienie na ślub królewski. Amatorska trupa teatralna chce wystawić historię Pyrama i Tyzbe. Każdy dostaje rolę, często zupełnie niepasującą do talentów wykonawców. Ich próba ma odbyć się w lesie pod Atenami. Ta grupa wprowadza do dramatu wymiar komiczny i autotematyczny, pokazując teatr jako zabawę i iluzję.

W lesie spotykamy świat nadprzyrodzony. Oberon i Tytania, król i królowa elfów, są skłóceni. Powodem jest chłopiec-pacholę, którego Tytania nie chce oddać Oberonowi. Ich konflikt rozstraja naturę, zaburza rytm pór roku i porządek świata. Szekspir sugeruje tu, że harmonia świata zależy od ładu w relacjach miłosnych i małżeńskich.

Oberon postanawia ukarać królową elfów Tytanię. Wysyła Puka (Robina Dobrego Ducha) po zaczarowany kwiat, trafiony kiedyś strzałą Kupidyna. Sok z tego kwiatu sprawia, że osoba zakocha się w pierwszej istocie, którą zobaczy po przebudzeniu. Oberon chce upokorzyć Tytanię, by zakochała się w czymś niegodnym i oddała pacholę.

Przy okazji Oberon słyszy, jak Demetriusz brutalnie odrzuca Helenę. Postanawia pomóc dziewczynie i każe Pukowi namaścić oczy jednego z ateńskich młodzieńców, którego rozpozna po ateńskim stroju. Puk jednak się myli i zaczarowuje Lizandra. Gdy ten budzi się i widzi Helenę, natychmiast się w niej zakochuje. Porzuca śpiącą Hermię. Dziewczyna budzi się przerażona i rusza na poszukiwania ukochanego.

Tymczasem rzemieślnicy próbują sztukę w lesie. Puk dla żartu zamienia Motkowi głowę w oślą. Towarzysze uciekają przerażeni. Właśnie wtedy budzi się zaczarowana Tytania i zakochuje się w Motku-osiołku. Otacza go czułością i każe elfom mu usługiwać. To jedna z najbardziej groteskowych scen dramatu, pokazująca, jak miłość może być absurdalna i oślepiająca.

Król elfów Oberon odkrywa pomyłkę Puka i naprawia błąd, zaczarowując także Demetriusza. Teraz obaj młodzieńcy kochają Helenę, a Hermia zostaje odrzucona. Dochodzi do kłótni, oskarżeń i niemal pojedynku. Helena sądzi, że wszyscy z niej drwią. Chaos miłosny osiąga szczyt. Oberon każe Pukowi uśpić kochanków i przywraca właściwe uczucia.

Widząc królową elfów Tytanię zakochaną w Motku, Oberon osiąga swój cel. Tytania oddaje pacholę, a Oberon zdejmuje z niej czar. Para elfów godzi się, co przywraca ład naturze. Motek odzyskuje ludzką postać, choć doświadczenie wydaje mu się dziwnym snem.

Rankiem do lasu przybywa Tezeusz z Hipolitą i Egeuszem. Znajdują śpiących młodych. Po przebudzeniu Demetriusz oświadcza, że kocha Helenę. Tezeusz decyduje się unieważnić wcześniejsze żądania Egeusza i pozwala na trzy śluby: swoją uroczystość oraz małżeństwa Hermii z Lizandrem i Heleny z Demetriuszem. Konflikt zostaje rozwiązany w duchu komedii.

W Atenach odbywa się wesele i występ rzemieślników. Ich przedstawienie „Pyram i Tyzbe” jest nieporadne, ale rozbrajająco szczere, co dostarcza widzom mnóstwa śmiechu. To parodia tragedii miłosnej i jednocześnie komentarz do samego teatru.

Na końcu pojawiają się Oberon i Tytania, którzy błogosławią nowożeńców. Puk zamyka sztukę monologiem, sugerując, że jeśli widzom coś się nie podobało, mogą uznać to za sen.

Najważniejsza wymowa całości jest jasna:

miłość jest zmienna, irracjonalna i podatna na iluzję, a granica między snem a rzeczywistością bywa cienka. Szekspir pokazuje świat jako teatr złudzeń, gdzie uczucia mieszają się z magią, a rozum nie zawsze ma ostatnie słowo.