Przejdź na stronę główną Interia.pl

Pamiętnik z powstania warszawskiego

Miron Białoszewski

Problematyka

W Pamiętniku z powstania warszawskiego autor pokazał powstanie z perspektywy nie angażującego się w walkę cywila. Jego jedynym pragnieniem, podobnie jak wielu innych ludzi, jest przeżycie całego tego koszmaru. Zamiast patosu walki powstańczej otrzymujemy zapis warszawskiej codzienności tamtego okresu: bezustanny ostrzał artyleryjski, bombardowania, rytuał piwnicznego życia, zwyczajne problemy człowieka pozbawionego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, poszukiwanie jedzenia, wody, bezpiecznego miejsca.

Obraz powstańczej Warszawy

Autor, używając potocznego języka, rysuje obraz powstańczej Warszawy z perspektywy cywila, który nie walczy na barykadach, ale chroni się w piwnicach przed nalotem, kanałami lub pośród ruin przemierza okolicę w poszukiwaniu wody. Bierze też udział w spontanicznych akcjach ratunkowych. Pokazuje też, jak na przekór sytuacji w ludziach budzi się solidarność i pragnienie przetrwania. Brak w tekście ocen, intelektualnych refleksji, uczuć, wyrażonych w sposób bezpośredni.

Uwaga: autor Pamiętnika... miał w chwili wybuchu powstania 22 lata. Nie należał do żadnej organizacji konspiracyjnej i nie walczył w powstaniu. Na początku mieszkał z matką na pograniczu Woli i Śródmieścia. Potem przedarł się na Starówkę, ale pod koniec sierpnia wrócił kanałami do Śródmieścia i wraz z ojcem dotrwał do końca powstania. Znalazł się wraz z innymi mieszkańcami Warszawy w obozie pruszkowskim, skąd wywieziono go do Niemiec. Pamiętnik... napisał, mając 48 lat.

Charakterystyczne cechy języka Mirona Białoszewskiego

Miron Białoszewski był bardzo oryginalnym twórcą, co widać zarówno w jego utworach prozą, jak i w poezji. Pisarz traktował słowo jako materiał poetycki, który można dowolnie formować, zmieniać, nadając mu nowy sens i znaczenie. Również Pamiętnik... jest utworem wyjątkowym pod względem języka i ma cechy charakterystyczne dla twórczości Białoszewskiego: neologizmy, anakoluty, „nieporadność” językowa, „przejęzyczenia”, kalekie konstrukcje składniowe, zdania i równoważniki zdań, powtórzenia; spośród części mowy najwięcej czasowników (co sprzyja dynamizacji relacji); dialog, który pełni funkcję ekspresywną - krótkie, urywane wypowiedzi (zwykle wykrzyknienia) służą oddaniu napięcia; podobnie jak znaki interpunkcyjne: wielokropki, wykrzykniki, pytajniki (to sygnały odczuć i stanów postaci).

Warto zwrócić uwagę, że pisarz stworzył swoją odmianę języka, by mówić o wydarzeniu tragicznym, śmierci tysięcy ludzi, bólu, strachu, cierpieniu. Uważał, że poprawny literacki język nie nadaje się do tego. Bardzo podobnie myślał T. Różewicz - również jeden z pokolenia Kolumbów, który stworzył tzw. wiersz różewiczowski specjalnie po to, by opowiadać o psychicznych okaleczeniach, jakich doznali ludzie, którzy przeżyli wojnę.

Utwór Białoszewskiego to proza

Proza - mowa niewiązana (tzn. taka, w której brak rymów), pozbawiona stałych jednostek rytmicznych (bo brak wersów, rymów, równomiernie ułożonych zestrojów akcentowych).

Potrzebujesz pomocy?

Współczesność (Język polski)

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

Korzystanie z portalu oznacza akceptację Regulaminu.

Polityka Cookies. Prywatność. Copyright: INTERIA.PL 1999-2020 Wszystkie prawa zastrzeżone.