Anna Karenina - biografia autora

Lew Nikołajewicz Tołstoj urodził się 9 września 1828 r. w majątku Jasnaja Polana w guberni tulskiej w Rosji, w rodzinie należącej do arystokracji rosyjskiej – pochodził z dawnych rodów Tołstojów i Wołkońskich, które od pokoleń były częścią ziemiańskiej elity imperium. Dzięki temu miał od wczesnych lat dostęp do solidnej edukacji i znał realia życia elit, które później krytycznie opisywał w swoich dziełach.

Matka Lwa zmarła, gdy miał zaledwie dwa lata, a ojciec umarł, gdy chłopiec miał dziewięć. Po ich śmierci wychowywał się wraz z rodzeństwem pod opieką krewnych, a jego edukacja była prowadzona przez guwernerów francuskich i niemieckich, co przyczyniło się do jego biegłości w językach obcych i wczesnych zainteresowań literaturą.

W młodości Tołstoj studiował kolejno orientalistykę i prawo na Uniwersytecie Kazańskim, lecz nie ukończył studiów, decydując się na samodzielną naukę i pogłębianie zainteresowań filozoficznych i literackich. Jako młody człowiek był również podatny na rozrywki i prowadził życie pełne sprzeczności, m.in. uprawiał hazard i bywał częstym gościem salonów Petersburga i Moskwy.

Po krótkim epizodzie służby wojskowej i podróżach po Europie, gdzie zetknął się z wpływowymi intelektualistami, Tołstoj wrócił do Rosji i poświęcił się pracy literackiej oraz działalności społecznej. W Jasnej Polanie otworzył szkołę dla dzieci chłopskich i angażował się w działania na rzecz poprawy ich sytuacji, co zapowiadało jego późniejsze zainteresowania kwestiami moralnymi i społecznymi.

Jako pisarz zadebiutował wkrótce po powrocie do Rosji, zdobywając uznanie już w młodym wieku. Jego wczesne prace obejmowały m.in. trylogię półautobiograficzną „Dzieciństwo”, „Chłopięctwo”, „Młodość” oraz opowiadania inspirowane doświadczeniami wojskowymi. Jednak prawdziwy sukces przyszedł wraz z monumentalnym „Wojną i pokojem” (1865–1869), uważaną za jedno z najważniejszych dzieł literatury światowej, a potem z powieścią „Anna Karenina” (1875–1877), która utrwaliła jego pozycję jako klasyka powieści realistycznej.

W drugiej połowie życia Tołstoj przeszedł głęboki kryzys religijny i moralny, odchodząc od ortodoksyjnego chrześcijaństwa i rozwijając własne poglądy etyczne, oparte na idei nieprzeciwstawiania się złu przemocą oraz życia w zgodzie z nauką Jezusa. Jego duchowe przekonania i koncepcje społeczne, często określane jako tołstoizm, znacząco oddziaływały na myślicieli i działaczy społecznych, w tym na Mahatmę Gandhiego i Martina Luthera Kinga.

Tołstoj był także płodnym eseistą, pedagogiem i krytykiem społeczno-religijnym, który w swoich późniejszych pracach, takich jak „Zmartwychwstanie”, „Ewangelia w skrócie”, łączył refleksje moralne, społeczne i religijne z krytyką instytucji społecznych.

W życiu prywatnym ożenił się z Zofią Andriejewną, z którą miał trzynaścioro dzieci, choć rodzinie towarzyszyły konflikty i napięcia, również pod wpływem jego własnych przemian światopoglądowych.

Lew Tołstoj zmarł 20 listopada 1910 r. w miejscowości Astapowo podczas podróży, niedaleko własnego domu, pozostawiając po sobie ogromną spuściznę literacką i intelektualną, która do dziś ma wpływ na czytelników i badaczy na całym świecie.