Jesień - problematyka
Najważniejszy problem wiersza to relacja między światem natury a ludzkim życiem i uczuciem. Jesień ukazana jest jako czas dojrzewania – drzewa uginają się pod owocami, krajobraz błyszczy barwami i wypełniony jest ruchem powietrza. Jednocześnie jest to pora schyłku: kasztany się osypują, ranki się ochładzają, jesień dobiega końca, by ustąpić miejsca kolejnej porze roku.
Rytm natury wiąże się z ludzkim życiem i zmianami, jakie w nim zachodzą. Odnoszą się one również do sfery miłosnej, która powinna być dojrzała, pełna, ale też świadoma nieuchronności przemijania. Tym samym obok tytułowej jesieni w wierszu pojawia się także wątek poszukiwania harmonijnej miłości, pełnej czułości, a jednocześnie zakorzenionej w tradycji. Podmiot liryczny nie zachęca młodego przyjaciela do przygód czy romansów, lecz do znalezienia kochanki (tu w sensie – ukochanej), z którą można dzielić codzienność, dom, ogród, muzykę i literaturę. Wspólne czytanie Mickiewicza symbolizuje związek budowany nie tylko na uczuciu, ale także na wspólnym świecie wartości i kultury.
Tym samym w „Jesieni” widać wyraźny motyw dojrzałości: zarówno natura, jak i człowiek osiągają pewien etap, w którym rzeczywistość się zmienia. O ile w naturze decydują siły natury i zmienność pór roku, to człowiek musi sam podejmować decyzje dotyczące swojej przyszłości. Można uznać, że utwór niesie więc subtelne przesłanie, aby nie uciekać przed jesienią (ani tą w przyrodzie, ani tą w życiu), ale przyjąć ją z mądrością i ufnością.
