Bankructwo małego Dżeka - biografia autora
Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit (ur. 22 lipca 1878 lub 1879 w Warszawie, zm. sierpień 1942 w Treblince), był lekarzem, pisarzem, pedagogiem i działaczem społecznym, znanym także jako „Stary Doktor” czy „Pan Doktor”. Pochodził z zasymilowanej rodziny żydowskiej. Jego ojciec, Józef Goldszmit, był adwokatem, a matka Cecylia z domu Gębicka zajmowała się domem. Wychowywał się w Warszawie, w środowisku polskiej kultury, mimo żydowskiego pochodzenia. Uczęszczał do warszawskich szkół, w tym do VII Rządowego Gimnazjum Męskiego. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął studia medyczne na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył w 1905 roku.
Po uzyskaniu dyplomu lekarza Korczak rozpoczął pracę jako pediatra w warszawskim Szpitalu im. Bersohnów i Baumanów (1905–1912). Prowadził także prywatną praktykę lekarską, często udzielając pomocy ubogim bez wynagrodzenia. Równocześnie rozwijał działalność literacką. Pisał felietony, opowiadania i powieści, m.in. „Dzieci ulicy”, „Dziecko salonu” czy „Bankructwo małego Dżeka”.
Był również współpracownikiem Polskiego Radia, gdzie jako „Stary Doktor” wygłaszał popularne audycje dla dzieci, tzw. „gadaninki”, poświęcone wychowaniu, emocjom i codziennym sprawom najmłodszych.
Janusz Korczak był pionierem nowoczesnej pedagogiki, opierającej się na poszanowaniu praw dziecka i jego godności. W 1912 roku, wraz ze Stefanią Wilczyńską, założył Dom Sierot w Warszawie, placówkę dla dzieci żydowskich, którą prowadził aż do końca swojego życia. Stworzył również podobny ośrodek dla dzieci polskich – Nasz Dom.
W prowadzonych przez niego instytucjach dzieci uczestniczyły w życiu wspólnoty: miały swój sąd, sejm dziecięcy i gazetkę, dzięki czemu uczyły się odpowiedzialności i samodzielności. Korczak uważał, że dziecko jest pełnoprawnym człowiekiem – zdolnym do myślenia, odczuwania i podejmowania decyzji.
W 1926 roku zainicjował wydawanie gazety „Mały Przegląd”, redagowanej przez dzieci i młodzież. Pismo to dawało najmłodszym głos w sprawach, które ich dotyczyły, i stało się wyjątkowym projektem społecznym.
Podczas II wojny światowej Korczak pozostał w Warszawie, mimo że miał możliwość ratowania się. W getcie warszawskim nadal prowadził Dom Sierot i opiekował się dziećmi aż do końca. Na początku sierpnia 1942 roku, podczas wielkiej akcji likwidacyjnej getta, Janusz Korczak wraz z około dwustoma wychowankami został przewieziony do obozu zagłady w Treblince, gdzie wszyscy zostali zamordowani w komorze gazowej.
Janusz Korczak jest uznawany za jednego z prekursorów praw dziecka oraz twórców nowoczesnej pedagogiki humanistycznej. Jego idee wychowawcze, oparte na szacunku, empatii i dialogu wyprzedzały swoją epokę i do dziś inspirują nauczycieli i wychowawców na całym świecie.
Pośmiertnie został uhonorowany licznymi odznaczeniami, w tym Orderem Orła Białego. Jego imię noszą szkoły, ulice i instytucje na całym świecie, a jego życie i śmierć stały się symbolem bezgranicznego poświęcenia dla dobra dzieci.
