Bankructwo małego Dżeka - geneza i gatunek utworu
„Bankructwo małego Dżeka” zostało napisane przez Janusza Korczaka (Henryka Goldszmita) w 1924 roku. Utwór powstał w okresie, gdy autor aktywnie zajmował się pedagogiką i psychologią dziecka, prowadząc Dom Sierot w Warszawie. Książka jest częścią jego programu wychowawczego. Pokazuje, jak dziecko uczy się poprzez doświadczenie, a nie przez moralizowanie czy kary.
Korczak inspirował się prawdziwymi obserwacjami dzieci: ich zabaw, błędów i pierwszych prób samodzielności. Stworzył historię, w której dziecko samo dochodzi do zrozumienia wartości uczciwości, pracy i odpowiedzialności. Umiejscowienie akcji w amerykańskim mieście miało nadać opowieści uniwersalny charakter i oderwać ją od polskich realiów, aby mogła być zrozumiała dla dzieci na całym świecie.
Utwór wpisuje się w idee wychowawcze Korczaka, które głosił m.in. w „Królu Maciusiu Pierwszym” czy „Jak kochać dziecko”. Dziecko nie jest „niedorosłym dorosłym”, lecz pełnoprawnym człowiekiem, który myśli, czuje i potrafi wyciągać wnioski.
Bankructwo małego Dżeka” to powieść dla dzieci i młodzieży o charakterze dydaktycznym i psychologicznym.
- Ma cechy realistycznej powieści obyczajowej, przedstawia codzienne życie chłopca w domu i w szkole, jego problemy i relacje z otoczeniem.
- Jest też powiastką moralną, bo pokazuje proces kształtowania charakteru, ucząc przy tym, że uczciwość i odpowiedzialność są ważniejsze niż zysk czy sukces.
- Zawiera elementy powieści wychowawczej (edukacyjnej), w której najważniejszy jest rozwój wewnętrzny bohatera, jego dojrzewanie emocjonalne, etyczne i społeczne.
