Do moich uczniów - biografia autora
Jan Twardowski urodził się i wychował w Warszawie. Już jako bardzo młody autor był aktywny literacko. W latach 1933–1935 współredagował pismo młodzieży gimnazjalnej „Kuźnia Młodych”, a w 1933 roku zadebiutował poetycko. Jego wczesna twórczość, zwłaszcza tom „Powrót Andersena” z 1937 roku, pozostawała pod wyraźnym wpływem poezji Skamandrytów.
W 1937 roku rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, które przerwał wybuch II wojny światowej. W czasie okupacji kształcił się na tajnych kursach warszawskiego Seminarium Duchownego, angażował się także w działalność konspiracyjną. Po wybuchu Powstania Warszawskiego w sierpniu 1944 roku wstąpił do oddziałów Armii Krajowej. Po wojnie, w 1947 roku, ukończył zarówno przerwane studia filologiczne, jak i seminarium duchowne, a rok później przyjął święcenia kapłańskie. Jego pierwszą parafią była wiejska wspólnota w Żbikowie na Mazowszu. Od 1953 roku ponownie mieszkał w Warszawie, a w 1959 został rektorem kościoła Sióstr Wizytek, z którym był związany przez wiele lat.
Uznanie jako poeta zdobywał stopniowo. Początkowo jego wiersze znane były głównie czytelnikom „Tygodnika Powszechnego”, na łamach którego publikował w latach 1946–1952 oraz ponownie od 1957 roku, a także środowiskom literackim związanym z Kościołem. Ważnym momentem był tom „Wiersze” z 1959 roku. Z czasem twórczość Twardowskiego zyskała szeroką popularność i uznanie także wśród krytyków reprezentujących różne światopoglądy. Pod koniec XX wieku należał do najczęściej czytanych i najwyżej cenionych polskich poetów.
Od lat siedemdziesiątych ukazywały się kolejne ważne tomy i wybory jego poezji, m.in. „Znaki ufności” (1970), „Poezje wybrane” (1979), „Niebieskie okulary” (1980) oraz niezwykle popularny wybór „Nie przyszedłem pana nawracać. Wiersze 1945–1985”, wielokrotnie wznawiany w latach 1989–1998. W kolejnych latach opublikował m.in. „Sumienie ruszyło i nowe wiersze” (1990), „Wiersze” (1993), „Spieszmy się kochać ludzi” (1994), „Trzeba iść dalej czyli spacer biedronki. Wiersze wszystkie 1981–1993” (1994), „Miłość za Bóg zapłać” (1994) oraz „Jak tęcza, co sobą nie zajmuje miejsca” (1997).
Jan Twardowski był wielokrotnie nagradzany za swoją twórczość. Otrzymał m.in. Nagrodę im. Brata Alberta (1978), Nagrodę PEN Clubu im. Roberta Gravesa (1980), Nagrodę im. Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego (1983), Nagrodę im. Franciszka Karpińskiego (1995), Nagrodę im. Władysława Reymonta i ks. Jana Pasierba (1996) oraz Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki (1997). W 1999 roku został doktorem honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i laureatem Nagrody Złotego Feniksa.
Twórczość poetycka Twardowskiego wyraźnie odcina się od tradycyjnej poezji dewocyjnej oraz od akademickiej, spekulatywnej teologii. Jego wiersze mają najczęściej formę osobistego wyznania, rozmowy lub modlitwy i wyrastają z doświadczeń kapłańskich, nie tylko duszpasterskich, lecz także bardzo ludzkich. Ważną częścią jego dorobku są również książki o charakterze katechetycznym i refleksyjnym, m.in. „Zeszyt w kratkę”, „Patyki i patyczki” oraz „Najnowszy zeszyt w kratkę”.
Charakterystyczna dla poezji Jana Twardowskiego jest postawa ufności, prostoty i otwartości, często przyjmująca perspektywę dziecka oraz nawiązująca do franciszkanizmu. Poeta łączy liryzm z humorem, autoironią i konkretami codziennego świata, chętnie sięgając po obrazy fauny i flory oraz język potoczny. Jego refleksja religijna i etyczna przybiera zwięzłą, aforystyczną formę, bliską współczesnemu czytelnikowi.
Poza poezją publikował także homilie, komentarze do Ewangelii, zbiory anegdot, takie jak „Niecodziennik” i „Niecodziennik wtóry”, oraz wspomnienia „Rozmowy pod modrzewiem”. Jego utwory były tłumaczone na wiele języków, a wybory poezji ukazywały się również poza Polską.
