List do Pizonów - znaczenie tytułu
Tytuł „List do Pizonów” autorstwa Horacego wskazuje zarówno na formę utworu, jak i na konkretnych adresatów wypowiedzi. Utwór został ujęty jako list poetycki skierowany do rzymskiego rodu Pizonów, co nadaje mu charakter prywatnej, mentorskiej rady, a zarazem wpisuje go w tradycję epistolograficzną. Forma listu pozwala autorowi na swobodny tok wywodu, łączenie refleksji teoretycznych z przykładami oraz bezpośredni, pouczający ton.
Drugi, funkcjonujący równolegle tytuł – „Ars poetica” („Sztuka poetycka”) – jednoznacznie wskazuje na temat dzieła, którym jest refleksja nad zasadami tworzenia literatury. Tytuł ten lokuje utwór w obrębie poezji dydaktycznej i podkreśla jego normatywny charakter: Horacy nie tylko opisuje poezję, ale formułuje kanon reguł, jakimi powinien kierować się poeta.
Zestawienie obu tytułów ujawnia podwójny charakter utworu: z jednej strony jest to osobisty list skierowany do konkretnych odbiorców, z drugiej – uniwersalny traktat teoretycznoliteracki, adresowany do wszystkich twórców. Dzięki temu „List do Pizonów” łączy prywatność z ponadczasowością, a subiektywny głos poety z obiektywizującą refleksją nad sztuką. Tytuł zapowiada więc utwór, który stał się jednym z najważniejszych tekstów programowych europejskiej poetyki.
