List do Pizonów - geneza utworu i gatunek/typ liryki
Geneza
„Ars poetica”, czyli „List do Pizonów”, autorstwa Horacego powstał około 20 roku p.n.e. i został włączony do drugiej księgi listów poety. Utwór ma formę poetyckiego listu skierowanego do arystokratycznej rodziny Pizonów – ojca i dwóch synów, którzy interesowali się literaturą i twórczością dramatyczną.
Geneza dzieła wiąże się z tradycją greckiej refleksji nad sztuką, zwłaszcza z „Poetyką” Arystoteles. Choć Horacy nie tworzy systematycznego traktatu teoretycznego, jak uczynił to Arystoteles, jego utwór wpisuje się w antyczną tradycję rozważań nad zasadami kompozycji, funkcją literatury i rolą twórcy. „List do Pizonów” jest jednak dziełem bardziej praktycznym i normatywnym – zawiera konkretne wskazówki, ostrzeżenia oraz przykłady błędów poetyckich.
Horacy odnosi się zarówno do poezji lirycznej, jak i do dramatu, mimo że sam nie był dramatopisarzem. Można przypuszczać, że zainteresowania literackie adresatów oraz autorytet greckiej teorii literatury skłoniły go do podjęcia także problematyki tragedii i komedii. Utwór nie ma charakteru czysto teoretycznego – jest raczej refleksją doświadczonego twórcy nad warsztatem poetyckim i zasadami dobrej sztuki.
Typ liryki
- liryka dydaktyczna – głównym celem "Listu do Pizonów" jest pouczenie odbiorcy i przekazanie norm dotyczących twórczości literackiej. Podmiot mówiący przyjmuje ton mentora i nauczyciela, formułuje rady, przestrogi oraz ogólne zasady estetyczne.
- liryka apostroficzna (zwrotu do adresata) - wypowiedź skierowana jest bezpośrednio do konkretnych odbiorców – Pizonów. Obecność form adresatywnych i bezpośrednich pouczeń nadaje utworowi charakter rozmowy lub wykładu.
