Iliada - charakterystyka bohaterów

Bohaterowie „Iliady” Homera dzielą się na trzy główne grupy: Achajów (Greków), Trojan oraz bogów, przy czym bogowie również opowiadają się po stronach walczących obozów – jedni sprzyjają Grekom, inni Trojanom.

Grecy (Achajowie)

• Achilles – najsłynniejszy grecki heros, syn Peleusa i bogini Tetydy. W „Iliadzie” nie występuje motyw zanurzenia Achillesa w Styksie – jest to element późniejszej tradycji mitologicznej, choć funkcjonujący w kulturze bardzo silnie. Achilles jest wojownikiem niemal niezwyciężonym, obdarzonym nadludzką siłą. Kieruje się gniewem i żądzą sławy, świadomie wybiera krótkie, ale chwalebne życie zamiast długiego i spokojnego. Jest porywczy, nieopanowany emocjonalnie, co prowadzi do konfliktu z Agamemnonem oraz do bezczeszczenia zwłok Hektora. Jednocześnie ujawnia wielką wrażliwość i zdolność do empatii, zwłaszcza w scenie spotkania z Priamem, którego błaganie o wydanie ciała syna wzrusza Achillesa.
• Agamemnon – król Myken, syn Atreusa, naczelny wódz wojsk achajskich. Władca dumny, apodyktyczny, często kierujący się ambicją i urażoną dumą. To on doprowadza do konfliktu z Achillesem, odbierając mu Bryzeidę. Nie potrafi brać pełnej odpowiedzialności za swoje decyzje, a jego porywczość prowadzi do poważnych strat wśród Greków. Los Agamemnona po wojnie (zabójstwo przez Klitajmestrę) nie należy do treści „Iliady”, lecz do późniejszej tradycji mitologicznej i tragedii greckiej.
• Menelaos – brat Agamemnona, król Sparty, mąż Heleny. To bezpośrednia ofiara czynu Parysa, który uprowadza jego żonę. Waleczny i odważny wojownik, domaga się zwrotu Heleny, a jego krzywda staje się pretekstem do wojny.
• Diomedes – jeden z najdzielniejszych wojowników achajskich. W „Iliadzie” rani Aresa i Afrodytę, działając z pomocą Ateny. Symbol niezwykłej odwagi i wojennej brawury.
• Odyseusz (Ulisses) – król Itaki, słynący z inteligencji, sprytu i elokwencji. Często pełni funkcję posła i mediatora. Jego późniejsza tułaczka należy do treści „Odysei”, gdzie staje się archetypem wędrowca.
• Nestor – król Pylos, doświadczony starzec i mędrzec, cieszący się wielkim autorytetem wśród Greków.
• Patroklos – najbliższy przyjaciel Achillesa. Wojownik odważny i współczujący. Zakłada zbroję Achillesa, by dodać Grekom otuchy, lecz ginie z rąk Hektora, co staje się bezpośrednią przyczyną powrotu Achillesa do walki.
• Ajas Wielki – potężny, niezwykle odważny wojownik. Epizod obłędu i samobójstwa Ajasa nie występuje w „Iliadzie”, lecz w późniejszej tradycji (m.in. tragedii Sofoklesa).
• Ajas Mały – wojownik gwałtowny i kłótliwy. Znieważa Kasandrę w świątyni Ateny, co prowadzi do jego zguby po wojnie – motyw spoza „Iliady”.

Grecy ukazani są jako wojownicy honorowi, dumni i nieustępliwi. Ich siłą jest odwaga i determinacja, słabością – pycha i brak umiaru, co szczególnie widać w sporze Achillesa z Agamemnonem.

Trojanie

• Hektor – najstarszy syn Priama i Hekabe, mąż Andromachy, ojciec Astyanaksa. Najdzielniejszy obrońca Troi, wojownik honorowy, opanowany i odpowiedzialny. Świadomie podejmuje walkę z Achillesem, wiedząc, że może ona zakończyć się jego śmiercią. Wspierany przez Apolla.
• Priam – król Troi, ojciec Hektora i Parysa. Starzec pełen godności. Gotów ukorzyć się przed Achillesem, by odzyskać ciało syna, co stanowi jedną z najbardziej poruszających scen eposu.
• Parys – młodszy syn Priama, uwodziciel Heleny. Wojownik nieodważny, unikający bezpośrednich starć. Motyw zabicia Achillesa przez Parysa nie występuje w „Iliadzie”, lecz w późniejszej tradycji mitologicznej.
• Sarpedon – sojusznik Trojan, syn Zeusa, dzielny wojownik, poległy z rąk Patroklosa.
• Polydamas – rozsądny doradca Hektora, reprezentujący głos rozwagi.
• Deifobos – brat Hektora.
• Hekabe – żona Priama, matka Hektora.

Bryzeida i Chryzeida to dwie różne postacie.

• Bryzeida – branka Achillesa.

• Chryzeida – córka kapłana Apollina, odebrana Agamemnonowi.
  Ich pomylenie jest błędem merytorycznym.

• Helena – żona Menelaosa, później Parysa; jej uprowadzenie staje się przyczyną wojny.

Trojanie przedstawieni są jako obrońcy domu i rodziny. Motyw ochrony ojczyzny i bliskich jest u nich silniej akcentowany niż u Greków, co nadaje im wymiar głęboko ludzki.

Bogowie

Homer ukazuje bogów jako istoty antropomorficzne, obdarzone ludzkimi emocjami, namiętnościami i słabościami. Światy boski i ludzki przenikają się, a decyzje bogów bezpośrednio wpływają na losy wojny.

Bogowie sprzyjający Grekom:

• Atena – bogini mądrości i wojny sprawiedliwej, opiekunka Achillesa i Odyseusza.

• Hera – przeciwniczka Trojan, wspiera Greków z nienawiści do Parysa.

• Posejdon, Hefajstos.

Bogowie sprzyjający Trojanom:

• Apollo – opiekun Troi.

• Afrodyta – protektorka Parysa.

• Ares – bóg wojny.

• Zeus – zachowuje równowagę, czasowo sprzyja Trojanom na prośbę Tetydy.