Z tego artykułu dowiesz się:

Lotfi Zadeh – biografia 

Lotfi Aliasker Zadeh był amerykańskim informatykiem, matematykiem, elektrotechnikiem, badaczem sztucznej inteligencji i profesorem Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. Stworzył i opracował teorię zbiorów rozmytych i logiki rozmytej. 

Urodził się 4 lutego 1921 w Baku jako Lotfi Aliaskerzadeh. Był synem azerbejdżańsko-irańskiego dziennikarza i rosyjskiej lekarki pochodzenia żydowskiego. Gdy miał 10 lat przeprowadził się z rodziną do Teheranu, gdzie rozpoczął naukę w prezbiteriańskiej szkole misyjnej — Alborz College. Amerykańscy misjonarze, którzy go tam uczyli, zaszczepili w nim pragnienie do życia w Stanach Zjednoczonych. Zadeh był niezwykle inteligentnym dzieckiem — już w czasach szkolnych uzyskał pierwsze patenty na swoje wynalazki. 

Krajowe egzaminy uniwersyteckie zdał jako trzeci najlepszy kandydat w całym kraju. W 1942 roku ukończył elektrotechnikę na Uniwersytecie w Teheranie, a w 1944 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych i rozpoczął tam studia na Massachusetts Institute of Technology. Stopień magistra inżyniera elektrotechniki uzyskał w 1946 roku. W tym czasie zmienił nazwisko na Lotfi Aliasker Zadeh.  

Lotfi_Zadeh_Berkeley_c
Lotfi Zadeh był badaczem z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley. /fot. autor: Eastdept Licencja: CC BY SA 4.0 

Doktorat z elektrotechniki robił na Columbia Univeristy. W 1949 roku zdobył stopień naukowy i został asystentem. Osiem lat później otrzymał awans na profesora, a w 1959 roku przeniósł się na Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley. W 1963 roku został kierownikiem Katedry Elektrotechniki, której nazwę zmienił później na Katedrę Elektrotechniki i Informatyki. Za jego przykładem poszły inne amerykańskie uczelnie, które przemianowały w ten sposób nazwy swoich wydziałów.  

W trakcie pracy naukowej w Berkeley zajmował się teorią systemów liniowych, zbiorami rozmytymi oraz logiką rozmytą i właśnie w tych obszarach miał największe osiągnięcia badawcze. W 1964 roku po raz pierwszy przedstawił swoją teorię dotyczącą zbiorów rozmytych. Od tego czasu jego dzieło było cytowane na całym świecie blisko 100 tys. razy. 

Lofti Zadeh miał żonę i dwoje dzieci. Zmarł swoim domu w Berkeley 6 września 2017 r. w wieku 96 lat. 

Czytaj o polskiej aktorce w Google Doodle (kliknij >>)

Zbiór rozmyty i logika rozmyta 

Wśród najważniejszych dokonań Lotfiego Zadeha było stworzenie teorii zbiorów rozmytych i logiki rozmytej, będących rozszerzeniem klasycznej teorii zbiorów.  

Logika rozmyta różni się od logiki klasycznej tym, że nie jest dwuwartościowa (taka, w której zdanie może mieć tylko dwie wartości — prawdę i fałsz), a wielowartościowa (taka, w której zdanie może mieć więcej niż dwie wartości). Wiąże się ona ściśle z teorią Lotfiego Zadeha o zbiorach rozmytych. Czym jednak zbiór rozmyty różni się od tego klasycznego? 

Zbiór klasyczny zakłada istnienie tylko dwóch wartości: prawdy i fałszu (czyli 0 i 1), pomiędzy którymi nie ma żadnej innej, pośredniej wartości, a jest ścisła granica. Np. Przedmiot może być jedynie zimny (0) albo gorący (1) i nie można mu przypisać innych wartości, które znalazłyby się pomiędzy zimnym a gorącym — jak chłodne, letnie, ciepłe. 

Zbiór rozmyty natomiast zakłada istnienie między prawdą a fałszem (0 i 1) szeregu pośrednich wartości, które określają stopień przynależności do zbioru. Np. Między zimnym (0) a gorącym (1) istnieje jeszcze chłodne, letnie, ciepłe oraz inne natężenia temperatury, które przybierają wartości z przedziału pomiędzy 0 a 1 — jak chociażby 0,3.

Logika rozmyta i związane z nią zbiory znajdują praktyczne zastosowanie głównie w inżynierii (szczególnie systemach sterowania maszynami czy automatami), gdzie dwuwartościowe kryterium nie jest wystarczające do określania wartości, ponieważ wielu z nich nie daje się tak jednoznacznie zinterpretować, spotyka się błędy pomiarowe i sprzeczności.  

Czym jest Google Doodle? 

Google Doodle to jednodniowa zmiana logo na stronie głównej wyszukiwarki Google. Ma na celu uczczenie świąt, ważnych wydarzeń lub wspomnienie osiągnięć wybitych osób. 12 października, z okazji 181. rocznicy urodzin, na Google Doodle pojawiła się grafika z polską aktorką — Heleną Modrzejewską. Lotfi Zadeh znalazł się tam 30 listopada, ponieważ tego dnia, w 1964 roku, naukowiec przedstawił światu teorię zbiorów rozmytych. 

Joanna Cwynar

Czytaj również: 

Tą zupą ocalił życie tysiącom dzieci. Niektórzy gotują ją do dziś

2022 będzie rokiem wynalazcy lampy naftowej

Kim jest Abdulrazak Gurnah — noblista w dziedzinie literatury?