Początek lat dziewięćdziesiątych nie wróżył jeszcze stabilności jałtańskiego porządku świata. Na Bałkanach panował spokój, ZSRR jakoś wciąż funkcjonował. W takiej sytuacji politycznej powstała "ONZ wydziedziczonych". Określenie to nadała tej organizacji prasa międzynarodowa. Świadkiem tych wydarzeń był haski Pałac pokoju, gdzie zebrali się ludzie, reprezentujący ruchy narodowe działające na Tajwanie, w Tybecie, Kurdystanie, Wschodnim Turkmenistanie, na Łotwie, w Tatarstanie, Zachodniej Papui, Estonii, Armenii, Gruzji, a także przedstawiciele Aborygenów australijskich, albańskich Greków i Tatarów, zamieszkujących na Krymie. Podczas tego spotkania podpisano deklarację o niestosowaniu przemocy, ochronie praw człowieka i praktykowaniu tolerancji. Organizacją tą było Unrepresented Nations and Peoples Organization, czyli Organizacja Niereprezentowanych Narodów i Ludów.

Jest to demokratyczna organizacja międzynarodowa. Za cel stawia sobie doprowadzenie do tego, żeby wszystkie ludy i narody mogły stanowić o sobie, żeby realizowane były międzynarodowe standardy w prawach człowieka, żeby totalitaryzm i nietolerancja religijna zostały odrzucone i żeby zapanowała demokracja, żeby promować non - violence w ramach sprzeciwu wobec terroryzmu. Niezwykle istotna dla UNPO jest także ekologia, choć nacisk na ochronę środowiska może wydawać się sztuczny i wywołany modą na zagadnienia ekologii. Jakby nie było, dobrze, że kolejna organizacja wpisała ten problem do swojego statutu, ponieważ jest to bardzo ważna kwestia

Do Organizacji Niereprezentowanych Narodów i Ludów należą społeczeństwa autochtoniczne, narody, znajdujące się pod okupacją, członkiem może zostać też okupowana mniejszość. Narodem lub ludem nazywamy grupę ludzi, którzy chcą być narodem, którzy chcą kształtować wspólne przeznaczenie swojego narodu, chcą, żeby ich wspólne dziedzictwo historyczne, rasowe, etniczne, języków, kulturalne, religijne czy też terytorialne zostało określone.

Narody przed UNPO są reprezentowane przez "ciało reprezentujące", które wybiera się na drodze demokratycznych wyborów lub uznaje zgodnie z tradycją. W skład Organizacji Niereprezentowanych Narodów i Ludów wchodzi pięćdziesięciu dwóch członków: Abchazja (Gruzja), Aborygeni (Australia), Aceh (Indonezja), albańska mniejszość w Macedonii, Asyria (Irak), Baszkiria (Rosja), Batwa (Rwanda), Bougainville (Papua Nowa Gwinea), Burjacja (Rosja), Chameria, Chittagong (Bangladesz), Cordillera (Filipiny), Czeczenia (Rosja), Czerkjesja (Rosja), Czuwasja (Rosja), Gagauzja (Mołdowa), grecka mniejszość w Albanii, Ingria (Rosja), Inguszetia (Rosja), Jakucja (Rosja), Kabinda (Angola), Kalahui (Hawaje, USA), Karen (Birma-Myanmar), Komi (Rosja), Kosovo (Jugosławia), Krymscy Tatarzy (Ukraina), Kumykystan (Rosja), Kurdystan Iracki, Lakota (USA), Maohi (Polinezja Francuska), Mapuche (Chile), Mari (Rosja), Moluki Południowe (Indonezja), Mon (Birma-Myanmar), Nagaland (Indie), Ogoni (Nigeria), Papua Zachodnia (Indonezja), Sandżak (Jugosławia), Shan (Birma-Myanmar), Skania (Szwecja), Tajwan (Chiny), Tatarstan (Rosja), Timor Wschodni (Indonezja), turkmeńska mniejszość w Iraku, Turkiestan Wschodni (Chiny), Tuva (Rosja), Tybet (Chiny), Udmurcja (Rosja), węgierska mniejszość w Rumunii i Zanzibar (Tanzania). Armenia, Łotwa i Estonia stały się już niepodległe i teraz wspierają Organizację.

Wzorem dla struktur UNPO są struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych, jednakże są bardziej demokratyczne. W strukturach UNPO nie istnieją stali członkowie. Najwyższy organ UNPO to Zgromadzenie Ogólne (General Assembly), w skład którego wchodzą reprezentanci narodów członkowskich Organizacji, zbierający się co drugi rok. Zadaniem Zgromadzenia Ogólnego jest ustalanie polityki, jaką ma prowadzić Organizacja, formułowanie wskazań i uchwalanie rezolucji. Kiedy nie odbywają się Zgromadzenia najwyższym organem staje się Komitet Kierowniczy. Wybiera go Zgromadzenie Ogólne, każdy region członkowski musi być równomiernie reprezentowany. Zebrania Komitetu Kierowniczego odbywają się raz na pół roku. Organ Wykonawczy Organizacji to Sekretariat, na czele którego stoi Sekretarz Generalny. Jest to organ reprezentujący Organizację, realizujący postanowienia Zgromadzenia Ogólnego, odpowiada też za działania bieżące. Kadencja Sekretarza Generalnego rwa trzy lata, wybiera go Zgromadzenie Ogólne.

Działalność Organizacji Niereprezentowanych Narodów i Ludów jest niezwykle ożywiona i zróżnicowana. Ofiarowuje ona swoje umiejętności, wiedzę i wsparcie techniczne potrzebującym, reprezentuje swoich członków w Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz w innych organizacjach międzynarodowych, m.in. w Radzie Europy, Organizacji Państw Amerykańskich, Komitecie Praw Człowieka, Grupach Roboczych ds. Ludności Tubylczej i Mniejszości, Komitecie na rzecz Eliminacji Dyskryminacji Rasowej CERD itp.

Wsparcie to polega przede monitoring działalności ONZ i informowanie ONZ o tym, w jakiej sytuacji znajdują się członkowie UNPO, porady prawne, przygotowywanie interwencjonizmu, stosowanie procedur, akredytowanie.

Konferencja na rzecz Środowiska i Rozwoju w Brazylii, Światowa Konferencja Praw Człowieka we Wiedniu oraz Konferencja Kobiet Trzeciego Świata w Pekinie to wydarzenia międzynarodowe, w których czynnie uczestniczą przedstawiciele UNPO. UNPO jest organizacją, inicjującą międzynarodowe spotkania tematyczne, np. na takie, między innymi, tematy "Używanie siły przez rządy przeciw ludom pod ich panowaniem" (1991), "Samostanowienie wobec praw człowieka, demokracji i ochrony środowiska" (1993) czy "Non - violence i konflikt: warunki efektywnych pokojowych zmian" (1997).

Organizacja Niereprezentowanych Narodów i Ludów może też pochwalić się misjami dyplomatycznymi, badawczymi i monitorującymi, które przeprowadza się na życzenie członków Organizacji, szczególnie jeśli zagrożenie jest realne. UNPO działała w Abchazji (1992-93), Macedonii (1994), Rwandzie (1994), Północnym Kaukazie (1991-96), Nigerii (1995), Zanzibarze (1995 i 1997), Hawajach (1996) i Tybecie (1997). Wiele razy przyszło jej monitorować przebieg wyborów i referendów, między innymi w Abchazji (1992-93), Macedonii (1994), Rwandzie (1994), Północnym Kaukazie (1991-96), Nigerii (1995), Zanzibarze (1995 i 1997), Hawajach (1996) i Tybecie (1997). UNPO dysponuje też zezwoleniem na swego rodzaju "służbę wczesnego ostrzegania".

Organizuje się specjalne szkolenia dla aktywistów UNPO. Tematem seminariów są problemy w stosunkach międzynarodowych, głownie w ONZ, prawa człowieka, dyplomacja bilateralna i multilateralna, non - violence., negocjacje, prowadzenie konfliktu, stosunki z prasą, radiem i telewizją, procesy demokratyczne i tworzenie instytucji.

Oczywiście konieczne jest sprzedanie tej działalności. W celu nagłaśniania akcji Organizacji powołano Ośrodek Informacji i Mediów (MIC), który oddziaływuje na ludzi, kształtując strategię, według której prowadzi kampanie informacyjno - propagandowe. MIC jest wydawcą kwartalnika "UNPO news", publikuje też "UNPO Yearbook"

UNPO jest również fundatorką Nagrody UNPO, którą przyznaje się ludziom działającym w trosce o samostanowienie, non - violence, prawa człowieka i tolerancję.