00031836.gif 

00031837.gif 

Flaga Japonii

Godło Japonii

日本国

Japonia

Dewiza:Pokój i Postęp (motto cesarza)

Hymn:Kimi-ga Yo (君が代)

(Rządy cesarza niech trwają lat tysiące)

Konstytucja:3 maja 1947

Język urzędowy:japoński

Stolica:Tokio

Ustrój polityczny:monarchia konstytucyjna o gabinetowo-parlamentarnej formie rządów

 Głowa państwa: cesarz Akihito

Szef rządu:premier Yukio Hatoyama

Powierzchnia:

 • całkowita 377 835 km² • wody śródlądowe 3091 km² (0,82%)

Liczba ludności (2009):

 • całkowita 127 078 679 • gęstość zaludnienia 336,3 osób/km² • narodowości98,5% Japończycy, 0,5% Koreańczycy, 0,4% Chińczycy, 0,6% inne narodowości

PKB(2008):

 • całkowite 4552,2 mld USD • na osobę 35 651 USD

PKB (PPP) (2008)

 • całkowite 4494,7 mld USD • na osobę 35 200 USD

Jednostka monetarna:jen

Religia dominująca:buddyzm, shintō

Strefa czasowa UTC +9 (nie ma czasu letniego)

Japonia państwo usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (wg Japończyków, ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej, co Ateny, Pekin, Los Angeles i Waszyngton.

Archipelag składa się z czterech głównych wysp: Hokkaido, Honsiu, Shikoku i Kiusiu (97% obszaru lądowego) oraz z 6.848 mniejszych wysp. Według danych z 2006 r. łączna powierzchnia kraju wynosi 377 921 km². Większość powierzchni jest pokryta górami. Najwyższym szczytem jest nieczynny wulkan Fuji (3776 m). Z tego powodu prawie połowa ludności zamieszkuje nadmorski pas nizin rozciągający się pomiędzy Tokio a Osaką i Nagoją. Tam też rozwijało się rolnictwo i przemysł. Obszar ten stanowi 13% terytorium kraju.

Japonia jest położona na styku płyt tektonicznych, w obrębie „ognistego pierścienia Pacyfiku”. Stałym, więc zagrożeniem są trzęsienia ziemi, wybuchy wulkanów i fale tsunami. Stąd wynikają różnice danych podających ilość wysp i odmienną wielkość powierzchni kraju. W sierpniu i wrześniu nad archipelag nadchodzą tajfuny powstające na zachodnim Pacyfiku.

Z liczbą ludności 128 mln osób Japonia zajmuje 10. miejsce w świecie. Według danych ONZ i WHO, przeciętna długość życia jest najwyższa w świecie. Japonia jest krajem wysoko rozwiniętym, drugą potęgą gospodarczą świata. Zajmuje czwarte miejsce pod względem eksportu i szóste jako importer.

Zgodnie z przyjętą w 1947 r. demokratyczną konstytucją, Japonia jest monarchią konstytucyjną z cesarzem jako symbolem jedności państwa i wybieranym w wyborach powszechnych dwuizbowym parlamentem.

PRAWO OBOWIĄZUJĄCE W JAPONII

00031838.jpg Kamień upamiętniający Konstytucję Meiji. Jokohama

Współczesny ukształtowany po II wojnie światowej Kraj Kwitnącej Wiśni opiera się na stworzonej w 1946 r.w przeciągu zaledwie tygodnia oraz narzuconej odgórnie przez dowództwo alianckich sił okupacyjnych Konstytucji Państwa Japońskiego (Nippon-koku-kenpō) obowiązującej od 3 maja 1947 r. Ów mocno liberalny, przesiąknięty anglo-amerykańską tradycją prawną dokument wprowadził szeroko rozumiane zasady demokratyzmu: trójpodział władzy, laicyzm, niezbywalne prawa człowieka i wolności jednostki oraz skrajny pacyfizm. Konstytucja wchodzi w skład tzw. Sześciu Kodeksów (Roppō Zensho) będących fundamentem prawnym państwa. Pozostałe to pochodzące jeszcze z okresu Meiji kodeksy: Cywilny (Minpō), Handlowy (Shōhō) i Karny (Keihō) oraz powojenne kodeksy Postępowania Cywilnego (Minji-soshō-hō) oraz Karnego (Keiji-soshō-hō). Cechą charakterystyczną japońskiej kultury prawnej jest istnienie silnie zakorzenionego iprzekazywanego z pokolenia na pokolenie prawa zwyczajowego, które przedkładane jest zazwyczaj nad przepisami prawa stanowionego.

USTRÓJ PANUJĄCY W JAPONII

Początki japońskiego parlamentaryzmu sięgają okresu modernizacji kraju z drugiej połowy XIX w. Już na początku 1868 r. zaplanowano utworzenie tymczasowego niewybieralnego i podlegającego władzy wykonawczej dwuizbowego Zgromadzenia Obradującego (Gijisho), aczkolwiek z powstałych potem i wielokrotnie modyfikowanych instytucji najdłużej, bo 15 lat utrzymała się powołana w 1875 r. Rada Starszych – Genrō-in – będąca swego rodzaju senatem cesarskim.

Pierwsza japońska konstytucja powołała do życia Zgromadzenie Cesarskie z dwoma równouprawnionymi izbami tj. 500-osobową arystokratyczną Izbą Parów , oraz wybieralną liczącą 300 przedstawicieli Izbą Reprezentantów. Ówczesny parlament posiadał jednak bardzo ograniczone kompetencje, które sprowadzały się do kwestii podatkowo-budżetowych. W innych dziedzinach stanowił forum dyskusyjne, usankcjonowane ujście dla wymiany myśli i poglądów. Jego rola uległa dalszemu osłabieniu w latach 30. i 40, gdy władzę zdobyli militaryści. System wyborczy wymagał spełnienia wysokich cenzusów wiekowych i majątkowych, tak, iż liczba głosujących objęła znikomy procent społeczeństwa. Liberalizacja sposobu głosowania z 1925 r. nadała prawo wyborcze wszystkim pełnoletnim mężczyznom, a od 1945 r. za sprawą władz okupacyjnych także kobietom.

Obecne, ukształtowane podczas okupacji Japonii, dwuizbowe i całkowicie wybieralne Zgromadzenie Narodowe (Kokkai) składa się z wyższej Izby Radców (Sangi-in) oraz niższej Izby Reprezentantów (Shūgi-in). Konstytucja głosi, iż tylko parlament może stanowić prawo, a, jako że pochodzi z wyborów powszechnych jest wyrazem demokratycznej zasady suwerenności narodu oraz najwyższym organem władzy państwowej. Zgromadzenie Narodowe spełnia trzy podstawowe funkcje: legislacyjną, kreatywną (wybór premiera) oraz kontrolną (gabinet odpowiada przed parlamentem).

Kadencja składającej się z 480 deputowanych izby niższej trwa 4, a liczącej 242 członków izby wyższej 6 lat, z tym, że połowa jej składu jest odnawiana, co 3 rok. Parlament Japonii obraduje w trybie sesyjnym, którego posiedzenia plenarne odbywają się w czasie sesji zwyczajnych, nadzwyczajnych i specjalnych oraz niezmiernie rzadkich sesji nagłych w przypadku Izby Radców. Pracami obu izb Zgromadzenia Narodowego kierują ich przewodniczący zwani gichō oraz ich zastępcy, a także niebędący parlamentarzystą sekretarz generalny. Ich stanowiska nie mogą być łączone z funkcjami w administracji państwowej wszelkich szczebli. Deputowani obu izb zgrupowani są w stałych bądź specjalnych komisjach parlamentarnych. Postanowienia ZN są najczęściej podejmowane zwykłą większością głosów.

00031839.jpg Sala posiedzeń Izby Radców w budynku ZN w Tokio

Daijō-kan został zastąpiony przez gabinet, który obecnie składa się z wybieranego przez Zgromadzenie Narodowe, i mianowanego przez cesarza, premiera oraz powoływanych przez niego ministrów stanu, którzy muszą być cywilami i w większości członkami parlamentu. Stoją oni na czele resortów oraz agencji, których nie może być więcej jak 20. Premierem jest zwykle przewodniczący zwycięskiej partii bądź wchodzącej w jej skład frakcji. Główne zadania Rady Ministrów to: kierowanie sprawami państwa, prowadzenie polityki zagranicznej, kontrola i nadzór administracji państwowej, wydawanie rozporządzeń wykonawczych do konstytucji i ustaw przyjętych przez parlament oraz wprowadzanie ich w życie. Tylko gabinetowi przysługuje inicjatywa ustawodawcza w kwestii budżetu państwa. Prace Rady Ministrów koordynuje Urząd Premiera.

W 2004 r. parlament przyjął ustawę, zgodnie, z którą od maja 2009 r. w niektórych procesach karnych wymagana jest, oprócz sędziów zawodowych, także obecność sędziów przysięgłych, wybranych losowo spośród obywateli. Nazywają się oni saiban-in. Wraz z sędziami zawodowymi orzekają oni zarówno o winie, jak i karze. W sprawach poważnych przestępstw orzeka zespół trzech sędziów zawodowych i sześciu przysięgłych, w sprawach mniej istotnych – jeden sędzia zawodowy i trzech przysięgłych.

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

Japonia jest członkiem ONZ (od 1956 r.), G8 tzn. Grupy ośmiu najbardziej wpływowych państw (od 1975 r.) oraz państw G4 tzn. Grupy czterech państw dążących do uzyskania stałego członkostwa w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. I (wraz z Brazylią, Indiami i Niemcami).

W 2004 r. Japonia została otwarcie skrytykowana przez Chiny, Koreę Północną i Koreę Południową za wysłanie do Iraku oddziałów Sił Samoobrony. Akt ten został odczytany jako powrót japońskiego militaryzmu, mimo że, zdaniem rządu, misją oddziałów miały być pomoc w odbudowie po zniszczeniach wojennych i niesienie pomocy humanitarnej.

Od zakończenia wojny na Pacyfiku Japonia prowadzi spory terytorialne:

  • Rosja: 3 wyspy i jeden mały archipelag, stanowiące południową część, Kuryli – obecnie zajmowane przez Rosję,
  • Korea Południowa: Liancourt – obecnie Korea Pd,
  • Chiny i Tajwan: Wyspy Senkaku – obecnie Japonia.

Do dnia dzisiejszego Japonia formalnie nie zakończyła II wojny światowej z Rosją.

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY JAPONII

Podział Kraju Wschodzącego Słońca na feudalne domeny utrzymał się do, 1871 r. kiedy zastąpiło je 305 prefektur, które następnie ulegały scalaniu. I tak, jeszcze pod koniec tego samego 1871 r. było ich 72; w 1881 37; w 1885 45, a w 1888 r., 47 prefektur. W 1907 r., po zwycięskiej wojnie z Rosją, Japończycy utworzyli obejmującą południową część wyspy Sachalin prefekturę Karafuto, istniejącą do końca II wojny światowej. Określane wspólnym mianem todōfuken jednostki administracyjne dzielą się na 43 zwykłe ken, obejmujący całe Hokkaidō okręg dō, metropolię Tokio to oraz 2 prefektury miejskie (Kioto i Osaka), czyli fu. Na czele prefektury stoi gubernator, odpowiedzialny przed lokalnym parlamentem. W 1947 r. Prawo o Autonomii Lokalnej przyznało prefekturom większy zakres obowiązków i kompetencji.

W Japonii używa się także podziału na 8 regionów geograficznych: Hokkaidō, Tōhoku, Kantō, Chūbu, Kansai (obecnie równoznaczny z nazwą Kinki), Chūgoku, Sikoku oraz Kiusiu, który obejmuje również prefekturę Okinawa.

DEMOGRAFIA

Japonia, której liczba ludności w 2008 r. wynosiła 127,7 mln osób, należy do najgęściej zaludnionych państw świata. Trzeba jednak pamiętać, że wynosząca 337 osób na km² średnia gęstość zaludnienia nie odzwierciedla do końca rzeczywistości, gdyż 90% ludności skupia się na wąskich nizinach nadbrzeżnych i w kotlinach śródgórskich, które stanowią zaledwie 1/4 powierzchni kraju, a gdzie zagęszczenie wzrasta do powyżej 1000 os./km². Ponad połowa mieszkańców zajmuje południowe wybrzeże Honsiu, a dokładniej strefę ciągnącą się od Tokio, Kawasaki i Jokohamy poprzez Nagoję do Kioto, Kobe i Osaki. Do gęsto zaludnionych obszarów zaliczają się także północna części Sikoku i Kiusiu, a do najrzadziej Hokkaido, północne Honsiu oraz południowe Kiusiu. Rozmieszczenie ludności w zasadniczy sposób rzutuje na wysoki stopień urbanizacji, który wynosi 89%.

00031840.jpgGodziny szczytu w tokijskiej dzielnicy Shibuya

Japonia, której liczba ludności w 2008 r. wynosiła 127,7 mln osób, należy do najgęściej zaludnionych państw świata. Trzeba jednak pamiętać, że wynosząca 337 osób na km² średnia gęstość zaludnienia nie odzwierciedla do końca rzeczywistości, gdyż 90% ludności skupia się na wąskich nizinach nadbrzeżnych i w kotlinach śródgórskich, które stanowią zaledwie 1/4 powierzchni kraju, a gdzie zagęszczenie wzrasta do powyżej 1000 os./km². Ponad połowa mieszkańców zajmuje południowe wybrzeże Honsiu, a dokładniej strefę ciągnącą się od Tokio, Kawasaki i Jokohamy poprzez Nagoję do Kioto, Kobe i Osaki. Do gęsto zaludnionych obszarów zaliczają się także północna części Sikoku i Kiusiu, a do najrzadziej Hokkaido, północne Honsiu oraz południowe Kiusiu. Rozmieszczenie ludności w zasadniczy sposób rzutuje na wysoki stopień urbanizacji, który wynosi 89%. Społeczeństwo tego wyspiarskiego kraju należy do najbardziej jednolitych pod względem narodowościowym; około 98–98,5% mieszkańców to rdzenni Japończycy, a do najliczniejszych mniejszości narodowych zaliczają się:

  • Koreańczycy (0,6–0,8 mln),
  • Chińczycy (0,5–0,6 mln),
  • Brazylijczycy (0,3–0,5 mln),
  • Filipińczycy (0,2 mln).

Ogółem mniejszości narodowych w Japonii szacuje się na około 2–2,5 mln, co stanowi około 1,5–1,7% populacji kraju.

 Do mniejszości etnicznych uważanych często za Japończyków należy także:

  • Około 1,2–1,4 mln Okinawiańczyków,
  • Kilkanaście tysięcy Ajnów – rdzennych mieszkańców Japonii.

 Imigracja na wyspy jest niewielka, jednak dość znaczna liczba cudzoziemców przebywa w Kraju Kwitnącej Wiśni czasowo.

OBYCZAJE

Na narodowy charakter oraz mentalność Japończyków ogromny wpływ wywarły i wywierają wciąż bushido oraz nauki Konfucjusza; to za ich sprawą cechy takie jak dyscyplina, stoicyzm, powściągliwość, opanowanie, a także lojalność i bezgraniczny szacunek wobec starszych czy zwierzchników są powszechnie respektowane i widoczne na każdym kroku – w szkole, pracy i rodzinie. Harmonia w życiu społecznym stanowi dla Japończyków najwyższą wartość, w związku, z czym w relacjach międzyludzkich panuje konformizm i dążenie do ugody niemal za wszelką cenę. Interes grupowy ma pierwszeństwo nad indywidualnym, stąd źle widziane jest wyróżnianie się oraz formułowanie osobistych opinii. Ludzie wypowiadają się najczęściej niejasno oraz wymijająco niżeli otwarcie, a prywatne uczucia i troski maskują nienagannym uśmiechem oraz wysoką kulturą osobistą. Honor oraz wszechobecne poczucie wdzięczności i obowiązku, a co za tym idzie obawa przed utratą twarzy skutkuje istnieniem we wzajemnych relacjach specyficznych, nieformalnych układów i powiązań takich jak giri (moralne zobowiązanie), które dla skrytych i zamkniętych w sobie Japończyków stanowi wzór zachowania, a także sposób polubownego rozwiązywania sporów międzyludzkich. To właśnie konfucjańskie zasady, bushido, czyli "droga rycerza", a także buddyzm zen stanowiły podstawę specyficznego systemu myślenia i sposobu postrzegania świata przez Japończyków. Za ich sprawą ongiś samuraj, który okrył się hańbą i stawał się roninem zwracał jeden ze swych mieczy przeciw sobie i popełniał rytualne samobójstwo – seppuku; one też przed II wojną światową pomogły stworzyć kult boskiego cesarza oraz pozwoliły japońskim żołnierzom pogardzać śmiercią w czasie samobójczych ataków kamikaze, a poczucie honoru nakazywało walczyć do końca, gdyż nie wchodziły w rachubę pojęcia takie jak niewola czy kapitulacja.

JĘZYK

Japończycy posługują się jednocześnie trzema systemami pisma. Są to: wprowadzone w V w. znaki chińskie kanji oraz dwa sylabariusze fonetyczne hiragana i katakana pochodzące z VIII w. W wielkim uproszczeniu, znakami kanji zapisuje się rzeczowniki, za pomocą hiragany przekształca się je w przymiotniki i czasowniki, natomiast katakanę stosuje się do zapisu słów pochodzenia obcego. Ponadto przede wszystkim w reklamie oraz w kontaktach z cudzoziemcami zastosowanie znajdują romaji, a więc alfabet łaciński, który jest w istocie czwartym systemem pisma.Do charakterystycznych cech języka japońskiego należą: duża liczba homofonów, obfitość zwrotów grzecznościowych, występowanie tylko otwartych, a więc kończących się samogłoską sylab, iloczas czy duża ilość zapożyczeń frazeologicznych, głównie z języka angielskiego.

RELIGIA

Podobnie jak w Korei czy Chinach w Japonii występuje wiele rozmaitych i powstałych niedawno sekt i nieoficjalnych odnóg większych religii określanych mianem shinko-shukyo. W obowiązującej od 1946 r. nowej konstytucji Japonii istnieje 20 artykuł gwarantujący całkowitą wolność wyznania oraz sumienia, a ustawa rozdzielająca religię od państwa sprawia, że Kraj Wschodzącego Słońca jest krajem świeckim oraz neutralnym światopoglądowo. Artykuł ten zaznacza, że żadna organizacja o charakterze religijnym nie ma prawa pełnić władzy politycznej, ani nawet pośrednio wywierać na nią wpływu. W państwowych szkołach praktyki religijne są zakazane. Wszelka działalność religijna, osoby duchowne oraz wznoszenie obiektów sakralnych nie jest dotowane z budżetu państwa.

Religie:

Szintoizm/Buddyzm 69,61%

Nowe religie 24,43%

Ateizm 4%

Protestantyzm 0,69%

Katolicyzm 0,36%

Świadkowie Jehowy 0,27%

Munizm 0,24%

Islam 0,12%

Mormoni 0,09%

Prawosławie 0,02%

Bahaizm 0,01%