Rolą organów sądownictwa jest rozstrzyganie spraw, wydawanie sprawiedliwych wyroków a także kontrola sprawowana nad władzą ustawodawczą jak również wykonawczą. Kary muszą być adekwatne w stosunku do rodzaju wykroczenia lub przestępstwa. Postępowanie prowadzi się na podstawie dowodów, skompletowanych oraz dostarczonych przez oskarżyciela publicznego jakim jest Prokurator, zeznaniach świadków zdarzenia a także opinii biegłego sądowego. Każdy obywatel posiada możliwość (prawo do) obrony, którą gwarantuje mu prawnik (adwokat). Wyrok z reguły wydaje trzyosobowy skład orzekający (sędzia zawodowy oraz dwóch ławników), ewentualnie skład pięcioosobowy (czyli 2 sędziów zawodowych oraz trzech ławników). Sądy działają zgodnie z zasadą niezawisłości, czyli nikt nie może wywierać na nie presji w celu wydania korzystnej dla niego decyzji lub jej zmiany. A oto polski model władzy sądowniczej:

1. Sąd Najwyższy jest to najwyższy organ w hierarchii sądów w Polsce. Przede wszystkim rozpatruje apelacje od wyroków wydanych przez organy pierwszej oraz drugiej instancji. W jego strukturze wyróżniamy 4 izby, są to: Cywilna i Administracyjna, Karna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych a także Wojskowa. Sędziowie Sądu Najwyższego są powoływani na stanowisko przez Prezydenta RP. Wymagania dla kandydatów na te stanowiska są bardzo wysokie, należy: posiadać polskie obywatelstwo, pełnią praw cywilnych oraz obywatelskich, nieposzlakowaną opinię, ukończyć wyższe studia na kierunku prawo (wymagany tytuł magistra nauk prawnych), szeroką wiedzę prawniczą a także minimum dziesięcioletnie doświadczenie w zawodzie na jako: prokurator, adwokat lub sędzia. Sąd Najwyższy znajduje się w stolicy przy Placu Krasińskich.

2. Sąd Okręgowy zwany Wojewódzkim posiada on zdecydowanie szerszy zasięg terytorialny niż rejonowy. Jako pierwsza instancja zajmuje się postępowaniami m.in. w sprawach związanych z ochroną oraz naruszaniem praw autorskich, opatentowania wynalazków, rejestracji znaku firmowego, czyli popularnego "logo" oraz różnych znaków towarowych. Zajmuje się również postępowaniami majątkowymi, gdzie wartość przedmiotu lub przedmiotów nie przekracza 15 tysięcy złotych a także karne (wszystkie przypadki kiedy popełniony czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności trzech lat i więcej. Jako druga instancja prowadzi sprawy dotyczące odwołań od wyroków wydanych przez pierwszą instancję, czyli sądów rejonowych.

3. Sąd Rejonowy jest to podstawowa jednostka sądownicza. Swoim zasięgiem obejmuje z reguły jedna a czasem kilka gmin. Działa wyłącznie jako pierwsza instancja, zajmuje się sprawami z zakresu prawa: cywilnego, karnego (tylko gdy popełniony czyn jest zagrożony stosunkowo niewielką karą pozbawienia wolności), rodzinnego oraz opiekuńczego, gospodarczego, prawa pracy a także ubezpieczeń społecznych. Nie zajmuje się natomiast sprawami, leżącymi w gestii sądów wojewódzkich. Nie stanowi w żadnej sprawie drugiej instancji wydającej orzeczenie.

Do organów władzy sądowniczej zaliczamy również Trybunał Stanu oraz Trybunał Konstytucyjny.

Trybunał Konstytucyjny zajmuje się przede wszystkim takimi sprawami jak:

1. Kontrola norm prawnych (m.in. na wniosek Prezydenta RP) oraz rozpoznawanie skarg konstytucyjnych.

2. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych pomiędzy organami administracji publicznej.

3. Wydawanie orzeczeń w sprawach zgodności z obowiązującą Konstytucją celów i sposobów funkcjonowania ugrupowań politycznych.

4. Orzekanie o niemożności dalszego sprawowania swoich funkcji przez Prezydenta (głównie z przyczyn zdrowotnych).

Trybunał Stanu funkcjonuje na tych samych zasadach co sądy powszechne, lecz zajmuje się sprawami ludzi, którzy zajmują eksponowane stanowiska w państwie i dopuścili się zdrady stanu np. szpiegostwo na rzecz obcego wywiadu. Przed Trybunałem Stanu mogą odpowiadać:

1. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej

2. Prezes Rady Ministrów a także jej wszyscy członkowie

3. Prezes Narodowego Banku Polskiego

4. Prezes Najwyższej Izby Kontroli

5. Członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

6. Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych

7. Posłowie wraz z Senatorami

Trybunał Stanu ma możliwość usunięcia z piastowanego stanowiska wyżej wymienione podmioty albo zakazać im prawa do uczestnictwa w życiu publicznym (zakaz zajmowania ważnych stanowisk i realizacji funkcji publicznych).

Polski wymiar sprawiedliwości jest niedoskonały i posiada liczne wady. Ich przyczyny nie stanowią złe przepisy prawa czy też braku odpowiednio wykształconych prawników lecz fatalnej organizacji pracy. Sądy posiadają zdecydowanie niewystarczającą liczbę pracowników w stosunku do ilości prowadzonych spraw. Stąd też duża część spraw ulega przedawnieniu i w konsekwencji unieważnieniu. W takiej sytuacji osoby winne są bezkarne. Poza tym wymiar kar jest nadal zbyt łagodny. Nieustannie żywy jest temat dotyczący kary śmierci, która miałaby się stać swego rodzaju antidotum na problem przestępczości. Szczególnie smutny jest fakt, iż regularnie wzrasta odsetek młodzieży wchodzącej w konflikt z prawem.

Uważam, że kary powinny być bardzo surowe, szczególnie za dopuszczenie się najgorszych zbrodni. Warto poważnie wziąć pod uwagę wprowadzenie kary śmierci. Może ona ograniczyła by przestępczość. Sprawność działania wymiaru sprawiedliwości musi ulec zdecydowanej poprawie. Krótko mówiąc konieczne są reformy i tym samym wprowadzenie zmian. Nie można w nieskończoność pobłażać oprawcą i dopuszczać do sytuacji, że ofiary czekają czasem latami na zadośćuczynienie i sprawiedliwość.