Prawo spadkowe jest zespołem regulacji prawnych, które odnoszą się do przejścia praw i obowiązków majątkowych zmarłego na jedną lub kilka osób. Od strony podmiotowej są to uprawnienia danych osób do spadkobrania po osobie zmarłej.

Spadek jest ogółem praw i obowiązków majątkowych zmarłego, które w momencie śmierci spadkodawcy przechodzą na spadkobierców. Nie zalicza się do spadku praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy, które są ściśle powiązane z osobą spadkodawcy i wygasają wraz z jego śmiercią. Takimi prawami osobistymi są przykładowo prawo pobierania wynagrodzenia za pracę czy otrzymywanie alimentów. Do spadku wchodzi natomiast renta, wynagrodzenia zaległe, a także alimenty, które należały się spadkodawcy za okres do momentu jego śmierci, ale nie zostały jeszcze pobrane.

Spadkodawca jest to osoba zmarła, która pozostawia spadek. Jest to zawsze osoba fizyczna.

Spadkobierca jest osobą, która ma prawo przyjąć spadek. Spadkobiercą może być nie tylko osoba fizyczna, ale i prawna, przykładowo fundacja.

Testament jest jednostronnym oświadczeniem woli złożonym na wypadek śmierci. Do sporządzenia i odwołania testamentu jest uprawniona jedynie osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Nie jest dopuszczalne sporządzenie testamentu za pośrednictwem przedstawiciela. Aby testament był ważny, decyzja musi być podjęta świadomie i swobodnie. Nie może to być działanie pod wpływem błędu czy groźby. Testament musi być ponadto zgodny z przepisami prawa, a także z zasadami współżycia społecznego. Musi również czynić zadość wymaganej formie.

Dziedziczenie jest przejściem praw i obowiązków zmarłej osoby fizycznej, czyli spadkodawcy na jedną lub więcej osób fizycznych czy prawnych, określanych jako spadkobiercy. Poprzez dziedziczenie spadkobierca uzyskuje wszystkie prawa i obowiązki należące do spadku. Staje się więc ogólnym następcą prawnym spadkodawcy. Podstawę dziedziczenia może stanowić wola spadkodawcy, która jest wyrażana w testamencie, albo też przepisy prawne. Właśnie ze względu na podstawę dziedziczenia możemy wyróżnić dziedziczenie ustawowe oraz dziedziczenie testamentowe.

Dziedziczenie ustawowe ma miejsce wtedy, gdy zmarły nie sporządził testamentu lub też nikt z powołanych w testamencie nie może bądź nie chce dziedziczyć. Kodeks cywilny zawiera przepisy, które dokładnie określają kolejność dziedziczenia ustawowego, a także wielkość dziedziczonych przez poszczególne osoby części spadku.

Dziedziczenie testamentowe ma miejsce wtedy, gdy osoba zmarła sporządziła przed śmiercią ważny testament. Dziedziczenie testamentowe korzysta z pierwszeństwa przed dziedziczeniem ustawowym.

Do testamentów zwykłych zaliczamy testament własnoręczny, notarialny i allograficzny.

Testament własnoręczny jest ważny, jeżeli został napisany ręcznie. Nieważny będzie więc testament napisany na maszynie czy na komputerze. Testament ten powinien być podpisany opatrzony datą, chociaż brak daty nie doprowadza do nieważności testamentu, jeżeli nie ma wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub też w kwestii wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Testamentami szczególnymi są natomiast testament ustny, podróżny i wojskowy.

Testament ustny może mieć miejsce, jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy albo jeśli wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Do ważności testamentu ustnego wymagana jest obecność co najmniej trzech świadków.

Testament podróżny można sporządzić na polskim statku morskim lub powietrznym przed dowódcą statku lub jego zastępcą. Spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w obecności dwóch świadków. Następnie dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania i odczytuje to pismo spadkodawcy wobec świadków. Pismo to jest podpisywane przez spadkodawcę, świadków oraz dowódcę statku lub jego zastępcę.

Testament wojskowy może być sporządzany w czasie mobilizacji, podczas wojny czy też w warunkach niewoli. Szczególną formę testamentów wojskowych określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości.

.

Przyjęcie spadku może być proste lub z dobrodziejstwem inwentarza.

Przyjęcie proste charakteryzuje się brakiem ograniczenia odpowiedzialności za długi.

Z kolei przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza to przyjęcie z ograniczeniem tej odpowiedzialności.

Zapis jest to zawarte w testamencie rozporządzenie spadkodawcy zobowiązujące spadkobiercę do wypełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby. Tym świadczeniem może być np. wypłacenie pewnej sumy pieniędzy, wydanie pewnych rzeczy ruchomych.

Polecenie jest częścią testamentu, która nakłada na spadkobiercę lub zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania. Może to być np. przygotowanie pogrzebu, urządzenie stypy itp.

Zachowek jest instytucją, która chroni interesy członków rodziny spadkodawcy. Istota zachowku sprowadza się do tego, ze niektórzy spadkobiercy ustawowi, których spadkodawca nie powołał do dziedziczenia w testamencie, mają roszczenie wobec spadkobiercy o oznaczone świadczenie. Takim prawem dysponują mianowicie małżonek rodzice i potomkowie spadkodawcy.

Działem spadku jest postępowanie, które ma na celu zniesienie wspólnoty majątkowej spadku i przeprowadzenie jego podziału w oparciu o regulacje ustawowe lub wolę spadkodawcy.

Wyróżniamy dwa rodzaje działu spadku:

Umowny dział spadku dokonywany jest na podstawie umowy pomiędzy wszystkimi spadkobiercami. Nie jest tu wymagana forma szczególna. Umowa może więc być zawarta w formie pisemnej albo nawet ustnej. Jeśli do spadku należy nieruchomość, to umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Sądowy dział spadku następuje na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.