Politologia jako nauka humanistyczna operuje wieloma specjalistycznymi określeniami, których prawdziwe znaczenie niekiedy odbiega od tego jak rozumiane są potocznie, w życiu codziennym. Jednym z podstawowych pojęć, którymi operują nauki społeczne, w tym również politologia, jest władza. Zdefiniowanie tego pojęcia przysparza politologom i badaczom życia społecznego wiele trudności. Jednak należy podejmować próby sprecyzowania znaczenia pojęcia kluczowego dla całej nauki o polityce. Przecież "władza" w politologii jest jednym z tzw. pojęć pierwotnych, czyli takich które wykorzystujemy definiując inne, bardziej skomplikowane i szczegółowe. Z tego właśnie powodu pojęcia władzy nie wolno nam redukować ani pomijać.

W związku ze wspomnianymi już trudnościami w dokładnym i jednoznacznym określeniu władzy, badacze zajmujący się naukami społecznymi podzielili się na dwa obozy. Część z nich uważa, że pojęć których precyzyjne zdefiniowanie nastręcza wiele trudności, definiować nie trzeba, inni twierdzą, że pojęcia kluczowe dla danej dziedziny definiować należy mimo, iż nie zawsze jest to zadanie łatwe. W drugiej spośród tych grup również występują pewne podziały, istnieje bowiem kilka nurtów i koncepcji dotyczących podejścia i sposobu analizy wieloznacznego pojęcia władzy.

Jako pierwsi próby zdefiniowania pojęcia władzy podjęli behawioryści. Określili ją (władzę) jako wyjątkowy rodzaj zachowania, dający możliwość modyfikacji zachowań innych ludzi tak, aby zachowywali się oni w sposób oczekiwany i pożądany przez osobę posiadającą ten przymiot. Takie ujęcie władzy nie jest bezsprzecznie słuszne, dotyczy ono wszelkich możliwych typów zachowań, zarówno życia społecznego jak i świata przyrody (w tym na przykład zwierząt). Niezaprzeczalnie relacje i wpływ jednostki na zachowanie innych, w tych dwóch odmiennych przestrzeniach życia jest różny i nie sposób go porównywać. Stąd wynika główna wada i niebezpieczeństwo behawioralnego ujęcia władzy.

Niejasności i nieścisłości wynikające z behawioralnej definicji władzy stara się znieść ujęcie jej w sposób teleologiczny, pochwalany i głoszony (nie bez zastrzeżeń) między innymi przez klasyka- Maksa Webera (badał on tę relację, jego prace zaowocowały rozróżnieniem trzech rodzajów władzy: charyzmatyczna, tradycyjna, legalna). W tym przypadku władzę definiuje się jako zdolność do realizacji własnych celów i powodowania określonych skutków. Swoje cele, zamierzenia, podmiot nadrzędny osiąga mimo oporu czy sprzeciwu podmiotu podrzędnego. Istotą takiego ujęcia jest fakt, że dotyczy ono tylko i wyłącznie życia społecznego, przecież nie możemy mówić o celowych działaniach innych niż ludzie podmiotów, tylko oni potrafią określać i precyzować swoje cele.

Władza ujmowana w kategoriach instrumentalnych oznacza możliwość stosowania przez osobę sprawującą władzę środków skłaniających innych do realizacji jej woli. Szczególnym tego rodzaju instrumentem władczym, dostępnym podmiotowi nadrzędnemu i niekiedy przez niego stosowanym, jest przymus psychiczny i fizyczny, dopuszcza się tu również stosowanie przemocy.

Ujęcie władzy w sposób strukturalny pozwala na określenie relacji zachodzących pomiędzy podmiotami nadrzędnym i podrzędnym. Centrum zainteresowania badaczy jest szczególnego rodzaju, hierarchiczny stosunek społeczny pomiędzy rządzącymi a rządzonymi i interakcje, które mają między nimi miejsce.

Kolejną metodą rozpatrywania stosunku władzy jest kategoria wpływu jaki jedne jednostki wywierają na inne sobie podległe. Wpływ ów zdefiniować można jako zdolność do oddziaływania na ludzi w celu spowodowania konkretnych, pożądanych przez rządzącego zachowań. Aby jednostka mogła wpływać na zachowania innych musi cieszyć się u nich autorytetem. Ujęcie to wyklucza inne metody takie jak przemoc czy przymus. Rządzący zmuszony jest zyskać sobie u podwładnych odpowiednio wysoki szacunek, inaczej jego sugestie i polecenia nie wpłyną na nich, a jego decyzje i wskazania nie zostaną zrealizowane.

Ostatnim spośród ujęć władzy jest ujęcie konfliktowe, mówiące o tym, że władza to możliwość podejmowania i wydawania decyzji regulujących podział dóbr powszechnie uważanych za pożądane w sytuacjach konfliktowych. Władzę ma ten, kto decyduje o ilości i strukturze tych dóbr potrzebnych do życia, przeznaczanych na konkretne cele, czy dla określonych osób.

Które z tych ujęć jest najbardziej słuszne? Na tak postawione pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Nie ma przesłanek, które pozwoliłyby wybrać jedno z nich przekreślając pozostałe.

Istnieje jednak definicja władzy, opracowana przez Krzysztofa Pałeckiego, uwzględniająca to co najważniejsze we wszystkich powyższych nurtach. Według Pałeckiego władza to szczególna relacja społeczna, zachodząca pomiędzy poszczególnymi jednostkami, pomiędzy jednostką a grupą lub pomiędzy grupami społecznymi. Relacja ta ma charakter asymetryczny, elementy nie są równorzędnymi partnerami. Elementy w różnym stopniu wpływają na siebie nawzajem. Jednak asymetria ta nie jest nigdy zupełna. Oznacza to że do pewnego stopnia obydwa elementy relacji władzy zachowują swoją podmiotowość, która umożliwia im świadome działanie, żaden z podmiotów nie może w stu procentach wpływać na inne podmioty, jednocześnie pozostając całkowicie obojętny na ich wpływ. Ważne cechy władzy w ujęciu polskiego uczonego jest jej obiektywność. Właściwość ta pozwala zewnętrznemu obserwatorowi, który sam nie uczestniczy w relacji władzy, zidentyfikować podmiot nadrzędny i podrzędny. Relacja władzy jest zawsze uświadomiona, co oznacza że rządzący posiada wiedzę na temat swojej pozycji i chęć wpływania na pozostałe podmioty tego stosunku społecznego. Swoją władzę podmiot nadrzędny realizuje za pomocą dwojakiego rodzaju instrumentów: autorytetu jakim cieszy się u podwładnych i przemocy. Władza nierozerwalnie łączy się z sankcjami, które są metodami egzekwowania realizacji poleceń wydanych przez rządzącego. Bardzo istotna jest w tym miejscu realność i nieuchronność sankcji, przecież sankcja, o której wiadomo, że nigdy nie zostanie zrealizowana, nie skłoni do respektowania poleceń. Ostatnie założenie mówi, że tylko władza ściśle powiązana z obowiązującymi normami i przez nie chroniona ma rację bytu. Nie może istnieć władza ponad prawem.

Pojęcie polityki, a tym samym władzy politycznej można interpretować na wiele sposobów, nie ograniczając się przy tym tylko i wyłącznie do motywacji decydentów politycznych, jednak w pewien sposób przez ich pryzmat. Niektórzy, na przykład Mahatma Ghandi, Nelson Mandela, Adolf Hitler, czy rodzimy Józef Piłsudski traktują politykę jako swego rodzaju misję społeczną, narzędzie służące realizacji określonych celów (w ich mniemaniu altruistycznych). Zgoła odmienną postawę prezentują rządzący, dla których polityka rozumiana jako walka o zdobycie władzy i jej utrzymanie, jest instrumentem zdobywania korzyści tylko dla siebie i swoich bliskich (wysokie diety, prestiż społeczny, zjawisko nepotyzmu). Dla osób, które osiągnęły już sukces zawodowy i prestiż w innych dziedzinach polityka niekiedy jest zabawą. Sportowcy, biznesmeni, gwiazdy muzyki czy filmu itp. poszukują nowych doznań, chcą sprawdzić się również na tym polu.

Podmioty sprawujące władzę mogą ją traktować dwojako:

1). instrumentalnie- uznając ją za narzędzie realizacji wcześniej wyznaczonych i zaplanowanych celów takich jak zaspokojenie własnej ambicji, zdobycie prestiżu czy dóbr materialnych,

2). jako cel sam w sobie- poczucie i świadomość własnej mocy sprawczej jest dla decydenta najważniejsze i w pełni mu wystarcza, nie czuje on potrzeby określania celów do realizacji.

Szczególnym rodzajem politycznej władzy jest władza państwowa. Spośród innych rodzajów władzy wyróżnia ją między innymi to, że podmiotem nadrzędnym tego rodzaju stosunku władzy jest zawsze państwo, a sama władza wymaga (szczególnie w ustroju demokratycznym) legitymizacji przez społeczeństwo. Co oznacza legitymizacja władzy? To nic innego jak upoważnienie do działania nadane rządzącym przez naród, władza legitymowana (inaczej nazywana prawomocną) to taka, która opiera się na przyzwoleniu rządzonych. Jak zachodzi proces legitymizacji władzy? Maks Weber rozróżnił trzy sposoby legitymizacji władzy.

Pierwszy z nich odnosi się do władzy charyzmatycznej, czyli takiej która wynika z emocjonalnego przywiązania i zaufania rządzonych stosunku do przywódcy posiadającego charyzmę- umiejętność efektywnego wpływania na innych. Zdolność wywierania wpływu na orientację normatywną członków wspólnoty wykorzystują często przywódcy rewolucji, zyskując tym samym spontanicznie uznanie dla swoich wyjątkowych cech i przymiotów. Właśnie dzięki nim, a raczej powszechnemu uznaniu tych szczególnych właściwości mogą oni sprawować swoją władzę.

Kolejnym typem władzy w koncepcji Webera jest władza tradycyjna, będąca rezultatem uznania za święte i nienaruszalne porządków i norm obowiązujących w przeszłości i współcześnie. Bardzo istotną rolę w kształtowaniu się tego rodzaju władzy i jej sprawowaniu jest tradycja (np. fakt, że władzę po śmierci króla obejmuje najstarszy z jego synów itp.). Wyróżnić możemy dwa podtypy władzy tradycyjnej: władza tradycyjna patriarchalna (całkowita zależność poddanych od pana) i władza tradycyjna stanowa (normy obyczajowe pozwalają poddanym na względną autonomię w niektórych dziedzinach). Właśnie władza zalegalizowana w sposób tradycyjny i w oparciu o zwyczaje jest najbardziej długotrwała i niezmienna. Determinanty władzy tradycyjnej kształtują się przez długi okres czasu, proporcjonalnie długi czas potrzebny jest więc do zmiany tej władzy, a skutki tego procesu są niezwykle trudne do przewidzenia.

Ostatnim spośród rodzajów władzy scharakteryzowanych przez Maksa Webera jest władza legalna, opierająca się na fakcie istnienia prawa stanowionego, kształtującego podrzędność jednych grup czy jednostek wobec innych, regulującego zasady i zakres władzy (tylko w takim stopniu, w jakim wyznacza go prawo), a także relacje pomiędzy rządzącymi a rządzonymi. Władza legalna ma charakter najbardziej niestały. Normami prawnymi można stosunkowo łatwo manipulować i zmieniać je, co prowadzić może do częstych zmian samych rządzących jak i zakresu ich kompetencji i możliwości wpływania na innych.

Kolejnym badaczem zajmującym się zagadnieniem władzy był David Beetham. Skupiał się on nie tyle na rodzajach legitymizacji władzy politologicznej jak Weber, co na poziomach na których ona się odbywa. Procesy legitymizacji władzy na trzech poziomach nie są zjawiskami rozłącznymi, odbywają się jednocześnie. Ogólny poziom legitymizacji władzy to suma elementów składowych, jakie stanowią poziomy poparcia społecznego na poszczególnych jej poziomach

Pierwszy poziom obejmuje reguły nabywania i sprawowania władzy. Poparcie społeczne rośnie, gdy władza jest zdobyta i realizowana z zachowaniem i uwzględnieniem obowiązujących reguł i norm prawnych i obyczajowych. Drugi poziom nazywany poziomem przekonań dotyczy zgodności między rządzącymi a rządzonymi w kwestiach kluczowych dla funkcjonowania systemu politycznego. Chodzi tutaj głównie o kwestie interpretacji interesu społecznego i autorytetu rządzących. Ostatni spośród poziomów odnosi się do czynnego udziału rządzonych w życiu publicznym i ich zachowaniach politycznych, w których aktywnie wyrażają oni swoją aprobatę bądź dezaprobatę wobec władzy (referenda, wybory, deklaracje poparcia). O pełnej, "idealnej" legitymizacji władzy mówić można wtedy, gdy reguły gry politycznej są jasno określone i przestrzegane przez podmioty władzy, które rządząc uwzględniają wolę rządzonych, zyskując przy tym ich poparcie wyrażane w aktywnych zachowaniach politycznych.