Dewiacje - są to odchylenia w zachowaniu, zboczenia, odrzucenie pewnych przyjętych społecznie norm, wartości. Dewiacje mogę dotyczyć zachowań zarówno jednostki, jak i całe zespoły osób gwałcąc pewne ustalone zasady funkcjonowania systemu wartości (np. sekty). Są to zachowania, które zaburzają moralne, prawne zasady współżycia grupy, społeczności. W potocznym znaczeniu dewiacje kojarzone są ze zboczeniami seksualnym, zachowaniem pod wpływem środków odurzających (narkotyki, alkohol). Dzieli się je na zaspakajanie potrzeb niższego rzędu (fizjologia) i wyższego rzędu takich jak profesja stręczyciela, prostytutki, itp. Potocznie zachowania dewiacyjne (odchodzące od pewnej ogólnie przyjętej normy) kojarzą się z grupa nienormalnymi, subkulturami (np. hipisi).

Do zachowań dewiacyjnych można zaliczyć określone działania:

  1. zachowania dewiacyjne w obszarze życia seksualnego,
  2. masochizm
  3. samozniszczenie (alkoholizm, narkomania)
  4. przestępczość (kradzieże, zabójstwa), przestępstwa handlowe
  5. zachowania chorobowe takie jak nerwice, zaburzenia psychiczne
  6. zachowania antyspołeczne takie jak niszczenie dobrze funkcjonującej organizacji pracy
  7. zachowania wynikające z patologii rodziny (brak zainteresowania przez rodziców, agresja, przemoc

W psychologii wyszczególnia się cztery przyczyny powstawania dewiacji u dzieci

i młodzieży:

1. brak zainteresowania rodziców sprawami dziecka, brak kontroli nad środowiskiem w jakim przebywa, niedostrzeganie pierwszych, małych form przestępczości, przymykanie oczu np. na drobne kradzieże.

2. konflikt na polu dziecko - rodzic lub rodzic - rodzic, brak umiejętności karania dzieci (nagana, w psychologicznym tego słowa znaczeniu), uciekanie się do kar cielesnych

3. postawa rodziców, którzy mają zachowania dewiacyjne lub ich postawa względem dewiacji nie jest jasna i sprecyzowana

4. niewłaściwe emocje wynikające z rozbicia rodziny (rozwód, śmierć), a także brak pracy, konflikty, zdrady.

Nieletni - definicje formułuje kodeks karny art. 10, par.1, ustawa z 1982 roku. Trzy możliwe warianty:

  1. osoba do 21 roku życia objęta opieką ośrodka wychowawczego
  2. osoba w wieku 15-17 lat, która popełniła już przestępstwo
  3. osoba do 18 roku życia, skażona demoralizacją

Młodociany - definicje formułuje kodeks karny art. 115, par. 10, są to osoby, które popełniły czyny karalne do 21 roku życia lub 24 roku życia (w przypadku stanięcia przed sądem pierwszej instancji). Jest to szczególna grupa dorosłych.

Globalizacja - proces po raz pierwszy opisany w 1961 roku w Webster's Dictionary. Pojęcie to określa proces współpracy gospodarczej, kulturalnej i społecznej w świecie. Zachodzące zmiany w gospodarkach państw na wskutek wymiany międzynarodowej. W ekonomii pojęcie to określa przede wszystkich procedurę "wolnego handlu".

Zagrożenia globalne - wynikają przede wszystkim z procesu globalizacji. Są to zagrożenia

z zakresu zbrojeń jądrowych, ataków terrorystycznych, zanieczyszczenia środowiska, głód

w pewnych rejonach świata, niebezpieczeństwo konfliktów nuklearnych, itp.

Teoria dependencji - polega na zależnościach gospodarczo-ekonomicznych krajów wysokorozwiniętych i krajów trzeciego świata. Teoria ta mówi o braku możliwości modernizacji i rozwoju krajów ubogich ze względu na procesy hamujące propagowane

i inicjowane przez kraje rozwinięte, dla których ta sytuacja jest wygodniejsza ekonomicznie.

Teoria modernizacji - polega na rozwoju procesów technologicznych, społecznych, ekonomicznych oraz kulturowych w społeczeństwach przemysłowych lub przedprzemysłowych.

Trzy typy gospodarek - gospodarki poszczególnych krajów możemy podzielić na cztery podstawowe typy:

  1. gospodarka w krajach wysokorozwiniętych, gospodarka o charakterze rynkowym, konkurencyjnym, stosowana w krajach kapitalistycznych (wzorem jest gospodarka amerykańska i angloamerykańska);
  2. gospodarka w krajach postkomunistycznych, w trakcie przemian i transformacji (charakterystyczna dla krajów środkowo-wschodniej Europy, w tym Polski);
  3. gospodarka centralnie zarządzana, charakterystyczna dla krajów komunistycznych (brak konkurencji, wolnego rynku, monopolistyczny układ przedsiębiorstw);
  4. gospodarka krajów słabo rozwiniętych.

Państwo nowoczesne - tym mianem określa się państwo postindustrialne, które ma swoją dobrą pozycję w świecie poprzez działania polityczne, ekonomiczne, współpracę międzynarodową, przez doskonale działające organy państwowe, instytucje publiczne

i wspomagające.

Przestępstwa biznesowe - to najczęściej przemyślane i bardzo inteligentne działania w celu wzbogacenia się. Przestępcy wykorzystują często specjalistyczną widzę i nowoczesne techniki informatyczne w celu spreparowania danych finansowych i księgowych.

Formy przestępczości - najczęstszymi formami przestępczości są: handel narkotykami, żywym towarem, uprowadzenia dzieci, namawianie do czynów lubieżnych, pornografia, nielegalny hazard, handel bronią.

Różnicowanie przestępstw ze względu na miejsce występowania:

Kraje rozwinięte - przemyślane dobrze zorganizowane, używające najnowocześniejszych sposobów technologicznych, mające na celu wzbogacenie jednostki lub grupy, zaangażowanie wielu osób, często z różnych krajów i terytoriów, modne przestępstwa informatyczne.

Kraje trzeciego świata (Afryka) - przestępstwa polegające na zaspokajaniu codziennych potrzeb, kradzieże, rozboje, rzadko dobrze zorganizowane, charakterystyczne dla afrykańskiego pejzażu kulturowego samosądy, szarlataństwo, magia i czary.