INTERAKCJE MIĘDZYLUDZKIE

Poszczególne sytuacje społeczne sprawiają, iż pomiędzy osobami, których one dotyczą dochodzi do wzajemnego oddziaływania. Takowe relacje nazywane są fachowo procesem interakcji. Behawioryści badali oddziaływania w określony tylko dla nich sposób według koncepcji zmiany wydatków i wynagrodzeń. Analizę wzajemnego oddziaływania można przeprowadzać na różnorodne sposoby, np.:

- odwołując się do uniwersalnego behawioryzmu, którego przedstawicielem jest L. S. Cotteella. Ludzkie postępowanie powinno się rozważać poprzez kategorie reakcji oraz bodźców, interakcje powinno się rozpatrywać, jako procedurę wymiany reakcji i bodźców, pamiętając o tym, że postępowanie danego uczestnika jest dla reszty zespołem bodźców i analogicznie. Ów system umożliwia scharakteryzowanie tego, co przy procesie wzajemnego oddziaływania wydarza się "na zewnątrz". Kładzie nacisk na prawdę, iż w czasie odbywania się oddziaływania dochodzi do procedury uczenia się nieznanych sposobów reagowania. Modyfikacji ulec mogą reakcje, które miały miejsce dotychczas lub sposoby zachowania osób uczestniczących w procesie interakcji (często jest to powodem niezgodnych ze stanem rzeczywistym konkluzji).

Koncepcja zamiany wydatków i wynagrodzeń reprezentowana przez J.W. Thibaut oraz H. H. Kelley prezentowała treści mówiące, że w czasie oddziaływania ludzie, na których wywierany jest wpływ wytwarzają pewne produkty i porozumiewają się między sobą. Występuje mnóstwo zachowań, zarówno werbalnych, jak i ruchowych. Takie postępowanie ma na celu osiągnięcie postawionych sobie zamierzeń. Thibaut oraz Kelley są zdania, że swoje zachowania zmieniamy ze względu na towarzystwo, w jakim aktualnie się znajdujemy.

Stosownie do osób, wśród których żyjemy staramy się również dobrać właściwego partnera. Gdy odbywają się oddziaływania możemy zostać obdarowani nagrodami (dzięki postępowaniu współuczestnika, który stara się zaspokoić nasze potrzeby) lub obciążeni kosztami, które są wymogiem pojawienia się pewnych zachowań, zapewniających nam satysfakcję. Istotny jest stosunek uzyskanych wzmocnień dodatnich i ujemnych, by wybrać korzystniejszą opcję postępowania. Osiągnięcie sukcesu zależy również od współuczestników. W związku z tym przy ich rekrutacji stosować należy podane kryteria (porównanie w postaci bilansu nagród i wydatków).

Rozpatrzenie interakcji w zakresie koncepcji poznawczej. Człowiek przedmiotem obserwacji i spostrzeżeń:

Gdy widzimy kogoś po raz pierwszy, wówczas taka osoba staje się przedmiotem naszych obserwacji. Zaczynamy ją spostrzegać w określony sposób, źródłem informacji stają się zmysły: wzroku słuchu, węchu, dotyku oraz gestykulacja, sposób postępowania i wygląd obiektu spostrzeganego.

Jednostka może być postrzegana jako:

- przedmiot bardziej skomplikowany niż inne (nieprzewidywalność ruchów i zachowań),

- przedmiot o znacznie większej trwałości w stosunku do pozostałych przedmiotów,

- to ludzie powodują takie, a nie inne zachowania i decydują o tym jak postąpią,

- podczas obserwacji istotne stają się okoliczności, z jakimi zmaga się osoba spostrzegana.

Opis interakcji w systemie kategorii koncepcji poznawczej:

Systemem kategorii zwie się najistotniejsze własności jednostki dokonującej obserwacji. Tworzy się ona w toku interakcji społecznych i jest zróżnicowana pod względem kategorii i zawartości. Wszelakie osoby posiadają różnorodne priorytetowe własności (na podstawie badań M. Lis- Turlejskiej).

To, która z posiadanych kategorii będzie kierować naszym postrzeganiem uzależnione jest od osoby obserwowanej, od jej zachowania i okoliczności, w jakich się znajduje. Sytuacje społeczne oraz cechy jednostki są w stanie spaczyć procedurę spostrzegania i wywołać nieprawdziwy obraz obserwowanego człowieka.

Normy społeczne są występującymi w społecznościach regułami postępowania, myślenia. Wszystkie społeczeństwa, czy nawet grupy społeczne posiadają swój status, który musi być przestrzegany przez ich członków.

Pojęcie ról społecznych łączy się z pozycjami, które zajmujemy w społeczeństwie. Na przykład zawód przez nas wykonywany niesie określone wymogi co do wykonujących. F. Musgrove oraz P. H. Taylor byli pomysłodawcami badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii. Rezultatem tychże ekspertyz było odkrycie tego, iż zarówno nauczyciele, jak i uczniowie odmiennie wyobrażają sobie wykonywane przez tych pierwszych role.

Uczniowie za najważniejsze podali cechy pedagoga wiążące się z nauczaniem, później kolejno dyscyplinę i cechy osobowościowe.

Nauczyciele na pierwszym miejscu postawili własności osobowości, następnie zagadnienia powiązane z nauczaniem, na samym końcu umieszczając problemy dyscyplinarne.

Na stereotypy składają się oczekiwania dotyczące określonych ról społecznych i zawodowych, np. pewni ludzie podobni do siebie pod jakimś względem często traktowani są tak samo, przypisywane im są takie same cechy, style i sposoby życia.

Postawy wyrażane są poprzez przeróżne nastawienia uczuciowe i emocjonalne do problemów i przedmiotów.

Jednym z głównych sposobów dzielenia ludzi i ich zachowań na pewne kategorie jest porównanie ich z prezentowanymi przez nas postawami.

Osobista teoria natury i osobowości ludzkiej mówi, że postępowanie współuczestnika interakcji analizuje się w kategoriach połączonych z zapatrywaniami na naturę i osobowość osobniczą.

Analiza interakcji w terminach koncepcji poznawczej- porównania:

Informacje przesyłane przez współpartnera procesu wzajemnego oddziaływania są zestawione bezpośrednio z treścią kategorii, którą napotkały. Kwestia tego czy działanie lub też przekazywane przez partnera informacje są zgodne czy też odmienne z treścią poszczególnych kategorii ma kolosalny wpływ na dokonywaną przez nas jego ocenę (Asch).

Kreowanie obrazu jednostki w oparciu o informacje na temat jej cech głównych- przeciętna jednostka uważa, iż istnieją jakieś główne cechy osobowości. Jeżeli jedna z cech centralnych zostanie przypisana do danej jednostki, to wtedy do owej cechy zazwyczaj przypisujemy również inne cechy, lecz już nie posiadające centralnego charakteru (oziębła, smutna, małoduszna, nie posiadająca poczucia humoru).

Wcześniej przekazane przez partnera informacje na temat jego cech centralnych mają duży wpływ na nasze podejście oraz postępowanie wobec niego (H. H. Kelley).

Teoria F. Heidera odnosząca się do atrybucji- procedura przypisywania przyczyn postępowań ludzkich nosi nazwę atrybucji. Proces ów umożliwia właściwe rozumienie otaczającego ans świata, jak i również pozwala przewidzieć działania innych osób. Istotą teorii atrybucyjnej jest odnalezienie powodów ludzkich zachowań. Poszczególne zachowania ludzkie mogą być spowodowane przez dwa rodzaje przyczyn lub też sił, a mianowicie:

- środowiskowe zewnętrzne,

- osobowościowe wewnętrzne (motywacyjne).

Ocena analogii nastawień współuczestnika interakcji według F. Heidera oraz T.N. Newcomba polega na opiniowaniu nastawień innych ludzi, którzy występują w tym kontekście co my. Zestawiany jest pozytywny lub negatywny znak nastawienia partnera z nasza postawą. Takie zestawienie ma na celu odkrycie zgodności lub nieprawidłowości zachodzących pomiędzy nimi. Jeżeli znak naszego nastawienia tożsamy jest z postawą współuczestnika interakcji, wówczas ustosunkujemy się do niego serdecznie, życzliwie, w przeciwnym razie nasze nastawienie będzie negatywne.

Według F. Heidera ideologia ta umożliwia prognozowanie przyszłych wydarzeń, gdy człowiek wymyka się równowadze poznawczej. Dzięki szeroko zakrojonym badaniom empirycznym wyniesiono konkluzję dotyczącą preferowanych struktur ludzkich (układy zróżnicowane, które znajdują się w równowadze poznawczej).

Postawy:

Ludzie, gdy zapoznają się ze światem wpierw mają do czynienia z przedmiotami składającymi się nań. Gdy zachodzi ta procedura wyrabiają sobie do nich pewien stosunek (tworzy odpowiednie postawy względem nich).

Jeśli wytworzył zadowalającą go postawę, wtedy umie zachować się wobec danego przedmiotu. Taka postawa może być pozytywna albo negatywna, co wywołuje pewne emocje i uczucia w podmiocie. Kiedy nastawienie ma znak dodatni uczucia są pozytywne, gdy natomiast ujemny emocje są nieprzyjemne. Do postaw, obok postępowania i uczuć zaliczamy również procesy poznawcze powiązane z ich przedmiotem. Nasze nastawienie względem przedmiotu ma wpływ na procesy poznawcze, połączone ze sposobem postrzegania podmiotu i informacje o nim już zapamiętane.

"Postawą nazywamy względnie trwałą strukturę procesów poznawczych, emocjonalnych i zachowań odnoszących się do jakiegoś przedmiotu lub dyspozycję do pojawienia się tych procesów i zachowań".

Postawy charakteryzujemy przez:

a.. wymiary postaw,

b.. znaki postaw:

- dodatni, przedmiot, wobec którego przyjmujemy dodatnie nastawienie,

- ujemny, występuje, wówczas gdy nastawienie względem podmiotu jest negatywne. Gdy przyjmujemy postawę o takim znaku pragniemy unikać podmiotu lub próbujemy go unicestwić,

- zerowy, po zaznajomieniu się z przedmiotem nieświadomie przestajemy wyrażać swoje poglądy o nim, przyjmujemy odpowiedni stosunek do niego.

c.) siła postaw- nastawienia zróżnicowane są pod względem zgodności lub nieprzychylności co do przedmiotu postawy. Siła nastawień wyrażana jest poprzez każdy z jej trzech komponentów. Gdy nasze nastawienia są mocniejsze, wtedy silniej oceniamy podmiot. Biorąc pod uwagę emocje silne postawy wskazywać będą mocno przeżywane emocje. Stopniem internalizacji postawy nazywamy wtopienie się jakiegoś nastawienia w przedmiot, które wcześniej stanowiło coś z zewnątrz, coś oderwanego.

Postawy, które zostały w pełni zinternalizowane samoistnie kierują naszym postępowaniem. Wychowawca ma za zadanie wytworzenie u swych uczniów postaw w najwyższym stopniu zinternalizowanych. Gdy są one bowiem w dużym stopniu uwewnętrznione, wówczas ciężko je zwalczyć oddziaływaniami z zewnątrz.

Techniki badania postaw:

Dzięki obserwacji badacz próbuje odkryć postawy ludzkie względem jakiegoś przedmiotu. Wyróżniamy dwa typy zachowań osobniczych:

- zachowania werbalne,

- zachowania motoryczne.

Osoby prowadzące badania sporadycznie korzystają z rozpatrywania zachowań ruchowych. Nie dzieje się to bez przyczyny, gdyż:

- nie w każdym przypadku postępowanie jednostki wynika z określonych nastawień, nie jest czymś związanym z postawami,

- korzystanie z obserwacji jako techniki badania nastawień wymaga zbyt dużego nakładu pracy i kosztów,

- nie każde nastawienie przejawia się w postępowaniu, szczególnie w codziennych zachowaniach,

- zbyt długi jest czas, który tracimy na oczekiwanie, aż pojawi się pożądane zachowanie.

Bardzo powszechną technika jest zadawanie pytań. Ze względu na prostotę stosowania bardzo często możemy się z nią spotkać. Występuje w postaci wywiadu lub kwestionariusza. Mamy do czynienia z dwoma podstawowymi rodzajami pytań:

- pytaniami otwartymi, które wymagają szerszej i bardziej twórczej odpowiedzi badanego,

- pytania skategoryzowane, dane są odpowiedzi do wyboru, ankietowany dostaje pytania oraz opcjonalne odpowiedzi.

Skale postaw stosuje się do mierzenia postaw, ich znaku oraz siły. Skalami nazywamy zbiory twierdzeń, które odgórnie mają przypisane jakieś liczby. Pokonują one znak twierdzenia oraz jego siłę. Według dwóch sposobów rozpatrujemy przychylność twierdzenia:

- uprawnieni do tego sędziowie określają jak przychylne jest twierdzenie,

- osoba badająca od razu umieszcza na kontinuum zagadnienie. Przekazuje go osobie badanej, prosząc o wyróżnienie twierdzeń jej bliskich.

Odmienną zapośredniczoną metodę badawczą zaproponował H. N. Proshansy. Zastosował metodę projekcyjną. Prezentował osobom badanym obrazki o niewyraźnej treści, opisującej konflikty społeczne. Zadaniem osób badanych była interpretacja owych projekcji. Przeszkodą w stosowaniu tej techniki jest niedostateczna ilość obrazków lub brak możliwości przedstawienia konfliktu społecznego ze względu na jego abstrakcyjność.

Kształtowanie się i zmienianie postaw.

Cele kształtowania lub zmieniania postaw:

- próba wykreowania innowacyjnego, nieznanego nastawienia,

- przemiana znaku poszczególnych postaw,

- zmiana siły oraz natężenia pewnego nastawienia,

- rozszerzenie różnych części danego postępowania

Oddziaływanie na postawy innych:

- występuje nadawca (od niego wychodzą komunikaty i oddziaływania),

- wytworzony przez nadawcę przekaz trafia do odbiorcy (postawy człowieka najczęściej zmieniają postawy werbalne).

W czasie procedury na adresata wpływ mają inne jednostki, np. rodzice, znajomi, szkoła. Środowisko szkolne winno spełniać funkcję przewodnią w oddziaływaniach wychowawczych.

Wszyscy nauczyciele przekazują komunikaty modyfikujące uczniowskie nastawienia.

Pedagog powinien modelować odpowiednio swoje cechy, by jak najefektywniej wpłynąć na uczniów, kształtując u nich postawy postulowane przez społeczeństwo i będące zgodnymi z jego wymogami.

Cechy nadawcy:

C.Kelman wraz z C.I.Hovlandem przeprowadzili eksperyment , który wykazał jak wielką rolę przyznaje się wiarygodności nadawcy w formowaniu postaw.

Jeśli nadawca wydaje się nam wiarygodny, wówczas chętnie przejmujemy jego postawy.

Wiarygodność wiąże się tez z postrzeganiem komunikatu, który jest spostrzegany jako bardziej lub mniej klarowny, uczciwy lub niesprawiedliwy.

A.Kułtys twierdzi, że niewiarygodny nadawca wywołuje modyfikacje w odwrotnym kierunku.

Autentyczność osoby, od której wychodzi komunikat uzależniona jest od jej kompetencji w rozpatrywanej dziedzinie. Na prawdziwość nadawcy wpływa również zdolność do występów publicznych i zaciekawienia odbiorcy.

Badania R.Truszkowskiej oraz T.Truszkowskiego wykazały ogromną wagę języka w wizerunku nadawcy. Język techniczny punktuje u odbiorców precyzją i "naukowością". Lepiej postrzegany był malkontent posługujący się językiem technicznym niż dyletant używający zwrotów potocznych.

Cechy przekazu potrafią zwiększyć lub umniejszyć efektywność oddziaływania komunikatu.

Efektywność uzależniona jest od:

- konkluzji będącej wynikiem argumentów z komunikatu,

-różnic i podobieństw komunikatu z nastawieniami adresata, które ulec mają przekształceniom,

-jednoznaczności lub wielo znaczności argumentów i jej działanie na nastawienie adresata,

-nacechowanie emocjonalne lub rzeczywiste postrzeganie argumentów.

Przekaz jednostronny potrzebny jest, gdy pragniemy umocnić posiadane nastawienia.

Przekaz dwustronny- pożądany, gdy chodzi o zmianę znaku.

L.Drzewiecki przeprowadził badania stosunku wiarygodności osoby nadającej komunikat do metody dokumentowania.

Korzystający z dwustronnego przekazu nadawca jawił się jak bardziej wiarygodny niż wykorzystujący komunikaty jednostronne.

Jednostronny przekaz wykazuje skuteczność jedynie u osób wykazujących przyjazne nastawienie do komunikatu.

G.W.Hartman ukazał wyższą skuteczność emocjonalnej argumentacji nad dokumentacją racjonalną.

Nastawienia " zakodowane" w odbiorcy, czyli jego cechy mogą diametralnie zmienić sposób postrzegania i przyswojenia komunikatu. Gdy treść jest zbieżna lub zgodna z istniejącą już postawą, wówczas adresat bez problemów ją uzewnętrznia.

Jeżeli komunikat jest rozbieżny z istniejącą postawą, wtedy stykamy się z wieloma procedurami utrudniającymi internalizację treści. Poza tym komunikat niezgodny z nastawieniem może ulec wypaczeniu np. poprzez zapamiętania tylko niektórych jego elementów. Adresat może lekceważyć komunikaty sprzeczne z jego nastawieniami.

I.L.Janis wraz z C.I.Hovlandem udowodnili w przeprowadzonych badaniach istnienie pewnej grupy osób łatwo ulegających wszelkim namowom.

Ci ludzie z łatwością modelują postawy według Przyjmowanych wzorców. Przeważnie ostatni przekaz wykształca w nich pogląd na daną kwestię.

Ich badania zapoczątkowały serię ekspertyz próbujących wykryć cechy osobowości ułatwiające bycie uległym.

Przeprowadzone przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych wykryły, że :

-dziewczęta są bardziej podatne na namowę niż chłopcy,

-bycie uległym połączone jest z poddawaniem się wpływom z zewnątrz,

-uległość jest często wynikiem nieprzystosowania społecznego,

-samoocena ogólna ( różnica pomiędzy " ja idealnym" i "ja realnym") i szczegółowa wpływa na podatność na perswazję.

Dokładnie zagadnienie samooceny przebadała E.Rogulska. Doszła do następującej konkluzji: ludzie odznaczający się niską samooceną często modyfikują swoje poglądy.

Rezultat badania Rogulskiej pokazał że zachowanie po usłyszeniu pewnego komunikatu uzależnione jest od naszej samooceny, czyli oceny naszych zdolności.

To, jak odbierzemy przekaz i ja efektywne będzie jego działanie zainteresowało I.L.Janisa oraz B.Kinga.

Udowodnili silniejsze kształtowanie postaw u aktywnych słuchaczy. Improwizacja , ułatwiająca przyswojenie przekazu powoduje silniejsze modyfikacje niż spreparowany przez innych materiał.

Problematyka małych grup społecznych:

Nieduże grupy społeczne odznaczają się wzajemnymi interakcjami członków. Osoby działające w grupie porozumiewają się bez pośrednictwa innych.

J.Szczepański definiuje grupę społeczną jako określoną liczbę osób ( co najmniej trzy), mającą świadomość odrębności od innych. Najistotniejsze jest wyróżnianie się w tłumie, posiadanie przymiotów odróżniających nas od innych nie należących do grupy. H.Tajfel twierdzi ,że świadomość wywołuje rywalizację z innymi grupami. Świadomość uczestnictwa w grupie ułatwia nam określenie własnej tożsamości.

Klasa szkolna, biorąc pod uwagę te wymogi, zaliczana jest do grup społecznych. Wychowanków dzieli się na klasy, zależnie od ich wieku i tego gdzie mieszkają. Świadomość przynależności do klasy szkolnej jest wyższa, jeśli w danej szkole odbywają się rywalizacje i rozgrywki między klasami.

Poprzez kontakty członków grupy wytwarzają się normy grupowe ( reguły postępowania), struktura grupy ( hierarchia), struktura socjometryczna( wskazywanie, wybieranie poszczególnych, bardziej lubianych i szanowanych przez nas członków) i grupa wyznacza takie jakieś zamierzenia.

Mając na uwadze wyżej wymienione można stwierdzić, iż " mała grupa społeczna to zbiór dwóch lub więcej osób między którymi istnieje bezpośrednia interakcja, osoby te muszą mieć świadomość swojej przynależności do grupy, która różni się od innych grup."

Cel grupowy:

Przez postanowione zamierzenie rozumiemy jakiś punkt zawarty w przestrzeni, posiadający pozytywną wartość dla większości osób należących do grupy.

Zwykle wymienia się dwa źródła zamierzeń grupowych:

-związane z tym, że nieduże grupy często są częściami większych organizacji, które to z góry ustalają plany grupy,

-cele grup tworzone są przez kontakty ludzi do niej należących. Wszyscy członkowie mają jakieś potrzeby i dzięki interakcjom ustala się cel mający je zaspokoić.

Budowanie zamierzeń grupowych odbywa się przy zrozumieniu wszystkich członków. B. H. Ravel i J. Rietsen wywnioskowali na podstawie przeprowadzonych badań, iż:

-im wyższa klarowność celu wyznaczonego przez grupę, tym niższe natężenie napięcia u ludzi realizujących zadanie mające wpłynąć na realizację założonego celu,

- im wyraźniej określony cel, tym z większym entuzjazmem wykonujemy dane badania,

- im jaśniej postawiony cel i sposób jego wykonania, tym z większą łatwością członkowie grupy ulegali perswazjom dotyczącym zadania.

Przez zamierzenie grupowe można rozwikłać konflikty, mające miejsce w grupie. Wówczas stawia się jeden wspólny cel grupom pozostającym w konflikcie.

Normy grupowe i ich skutki:

Normą grupową zwie się regułę określającą właściwy sposób postępowania jej członków.

Funkcje norm:

- pomoc przy realizacji zamierzeń grupowych,.

- zapewniają nieprzerwaną trwałość grupie.

Źródłem norm są interakcje wewnątrz grupowe. Często są to normy, przestrzegane już w innych grupach bądź kulturach.

K. Lewin analizował zjawisko internalizacji norm. Doszedł do wniosku, że skuteczniejszym od wykłady środkiem wpajania norm jest dysputa.

Nacisk grupy to efektywna strategia oddziaływania na zmiany nastawień ludzkich, lecz może również zafałszować spostrzegany obraz.

Bardzo skuteczny jest w nie do końca wyraźnej i niezrozumiałej sytuacji, wymagającej interpretacji.

Kiedy grupa naciska, jej członek łatwo modyfikuje postrzeganie prawideł ( Asch ).

To, w jakim stopniu ulegamy naciskowi grupy uzależnił on ( Asch ) od:

- cech grupy (np. wielkość, im większa grupa, tym silniejsze zapędy konformistyczne)

- osoby, na którą wywierana jest presja.

Modelowanie-gdy jesteśmy członkami jakiejś grupy, często staramy się naśladować innych jej członków. Swoje zachowania modelujemy najczęściej biorąc za wzór przywódcę grupy. Dużą rolę w przyswajaniu norm odgrywa instytucja kar i nagród.

Struktura grupowa i kierownictwo grupy:

Strukturę grupową stanowią elementy powiązane ze sobą, połączone określonymi korelacjami.

Wyróżniamy cztery typy struktur:

- struktura socjometryczna,

- struktura władzy,

- struktura komunikowania się,

- struktura awansu.

Strukturą socjometryczną zainteresował się J.I. Moreno. Badał uczniów, zadając wszystkim te same pytania: "Z kim najchętniej siedziałbyś w ławce?", "Z kim chciałbyś pojechać na dłuższą wycieczkę?". Pytania dotyczą również osób, które byłyby najodpowiedniejsze do pewnych czynności. Następnie konieczne jest opracowanie odpowiedzi. Dodatnie odpowiedzi umieścić możemy np. na wykresie, dzięki socjogramowi (przedstawieniu graficznym).

Socjogram klasyczny oraz hierarchiczny pokazują realne stosunki panujące w grupie. Nie trudno też odnaleźć "gwiazdę", która otrzymała największa ilość głosów. Prowadzono liczne badania socjometryczne, które pokazały, że:

- gwiazdy socjometryczne są trochę inteligentniejsze od pozostałych członków grupy,

- na górze rankingów znalazły się osoby charakteryzujące się punktualnością, towarzyskie oraz uśmiechnięte,

- gwiazdy socjometryczne bardziej przyswoiły sobie normy i z większym entuzjazmem wprowadzają je w życie,

- na dole hierarchii umieszczono osoby posiadające niski wskaźnik energii życiowej, apatyczne oraz niezorientowane społecznie,

- wykryto powiązanie chorób i wypadków z niską pozycją socjometryczną.

Rola socjometrii:

- przynosi wiadomości dotyczące pozycji w grupie (gwiazdy, osoby nieakceptowane, itp.),

- udoskonala i modernizuje strukturę grupy,

- pomoc osobom odrzuconym poprzez wprowadzenie ich w odpowiednie kręgi w grupie, gdzie łatwiej im będzie nawiązać kontakt,

- dzięki badaniom jest możliwość propozycji umieszczenia osób o niskich pozycjach społecznych na różnych stanowiskach,

- poprzez gwiazdę socjometryczną można oddziaływać na ogół grupy.

Władza i kierownictwo:

Osoby znajdujące się u szczytu hierarchii często są przywódcami grupy i mają największy wpływ na innych.

R. Lippit, N. Polansky, F. Redl oraz S. Rosen przeprowadzili badania, po których doszli do następujących konkluzji:

- ludzie należący do wszelakich grup naśladują osoby zajmujące w nich wysoką pozycję,

- gwiazda socjometryczna jest bardziej aktywna niż osoby o niskich pozycjach w grupie,

- osoby o wysokiej randze działają skuteczniej na stanowiskach kierowniczych niż ludzie z nizin,

- ludzie odznaczający się wysoką pozycją w grupie wykazują dużą aktywność społeczną,

- członkowie grup wyżsi rangą usiłują oddziaływać na pozostałych, by kontrolować zachowania "słabszych".

J. R. P. Frencz wraz z B. Ravel przedstawili pięć postaw charakterystycznych dla ludzi władczych, sprawujących kontrolę nad pozostałymi:

- uległość powodowana jest koniecznością życia w zgodzie z normami społecznymi,

- polegamy na kimś, ponieważ ma wyższe kwalifikacje od nas w danej dziedzinie, zna się na problemie, który nie daje nam spokoju,

- nierzadko poddajemy się ludziom, mającym wyższa rangę od nas, aby otrzymać nagrodę,

- procedura kontroli bogata jest także w kary, przewidywanie sankcji prowadzi do uspokojenia się i zaprzestania pewnych zachowań na życzenie osoby, zajmującej wysoką pozycję w hierarchii. Obawiamy się nieprzyjemnej reakcji tej osoby na nasze- według niej- nieprawidłowe postępowanie.

- władca może chcieć, by ludzie poddani mu identyfikowali się z nim i jego poglądami.

Tematyka struktury władzy połączona jest bezpośrednio z zagadnieniami kierownictwa. Zwykle wyróżniane są takie funkcje osoby nadzorującej jak:

- formułowanie zamierzeń i zadań, które ma zrealizować grupa,

- zorganizowanie dostępu do środków, które umożliwić mają osiągnięcie celu,

- kontrolowanie postępowania członków grupy,

- nadzór nad wykonywaniem zadań, weryfikacja poprawności ich realizacji,

- rozdział wynagrodzeń i kar,

- stanowienie wzorcu dla członków załogi.

Role, które ma do spełnienia kierownik ulegają także innemu podziałowi, dychotomicznemu:

- role połączone bezpośrednio z zadaniem, które ma do wypełnienia grupa (kierownik zadaniowy),

- role powiązane z relacjami wewnątrz grupy (kierownik stosunków wewnątrz grupowych).

Przeważnie odkrywamy także różnorodne style koordynowania grupą:

- styl autokratyczny- kierownik samodzielnie formułuje zamierzenia, sam ustala środki, potrzebne do realizacji zadania, rozdziela pracę każdemu z członków grupy, nie tłumaczy swoich wyborów, nie pracuje wraz z grupą, zazwyczaj korzysta z kar, rzadko odwołując się do nagród i pochwał.

- styl demokratyczny- kierownik ujawnia wiele opcji działania, a grupa motywowana przez niego sama podejmuje decyzję co do celu zamierzenia, kierownik, jeśli już ocenia lub wyraża opinię, robi to jak najbardziej obiektywnie, tłumaczy swoje oceny, w niewielkim stopniu pracuje razem z grupa, pomaga im w realizacji projektu, częściej nagradza, niż karze.

- styl liberalny- kierownik daje autonomię poszczególnym członkom grupy, doradza i sugeruje, lecz jedynie gdy zostanie o to poproszony, nie bierze udziału w pracy grupowej, nie wystawia ocen i nie opiniuje pracy oraz wykonawców projektu.