"Oda do młodości" Mickiewicza jest utworem umieszczanym zwykle pomiędzy dwiema epokami - oświeceniem a romantyzmem.

 Oda do młodości - geneza

Oda do młodościpowstała w 1820 roku w Wilnie. Mickiewicz był wtedy studentem, który działał w organizacjach filomackich i w związku z tym napisał utwór, który jest odzwierciedleniem tego, co i jak wtedy czuł. 

Ody do młodościnie uznano jeszcze za oficjalny manifest romantyczny, takowym była dopiero Romantyczność. Ale niewątpliwie jest w tym utworze wiele oznak tego, że idzie nowe, które odrzuca to, co preferowały poprzednie pokolenia.

Oda do młodości - jakie jest stare?

Nowy światopogląd ukazany jest poprzez konflikt z tym, co głosili poprzednicy i obrazuje go poeta za pomocą kontrastu. To, co stare, z reguły jest pejoratywne: Bez serc, bez ducha, to szkieletówludy- zaczyna poeta mówić o starcach. I kreśli dalej obraz przywiązanych do ziemi, pochylonych ludzi z poradlonymi czołami, którzy widzą świat o horyzoncie tak ograniczonym, jak daleko sięgnie wzrok ich tępych oczu. 

Świat ludzi starych jest z premedytacją opisywany z użyciem elementów pełnych brzydoty (obszar gnuśności zalany odmętem, wody trupie). Zamieszkują go egoiści, skupieni tylko na własnych celach, zamknięci w sobie, jak skorupiaki, nie zauważający nikogo wokół i żyjący w związku z tym niedostrzeżonym przez nikogo innego, nieznaczącym życiem, które kończy się równie mało zauważaną śmiercią. 

Ten przygnębiający obraz finalizuje jednak pozytywny finał - opisywany świat odchodzi do przeszłości, nadchodzi nowe - świat rzeczy stanął na zrębie.

Oda do młodości - jakie jest nowe?

Z chwilą, gdy poeta zaczyna opisywać młodość, zmienia się zupełnie obrazowanie w utworze. Nabiera on mocy, rozpędu i ruchu, co spowodowane jest przez fakt, że ów świat duchapowstaje z bożej mocy. Efektem jest pełna jasnych barw kraina, w której rosną kwiaty nadziei płynącej z młodości. Bo to młodość właśnie daje możliwość posiadania do tej pory nieznanych darów, takich jak lot, który jej mocą jest możliwy. 

Wzniesienie związane z lotem powoduje możliwość ogarnięcia nieskończenie szerokich horyzontów, a przez to stwarza szansę dotarcia do jak największej ilości ludzi. To powoduje, że młodzi ludzie mają cele wyższe niż ich poprzednicy. Otwierają się na innych, by wspólnie działać i zmieniać świat. A przede wszystkim zmieniają sposoby, w jakie mają zamiar osiągać swe cele. 

To już nie czas oświeceniowego racjonalizmu, zaufania jedynie poznaniu za pomocą "tępych oczu". Młodość tam sięga, gdzie wzrok nie sięga, łamie, czego rozum nie złamie. Należy to rozumieć zatem jako kres oświeceniowych wartości. Wedle nowych kategorii świat należy poznawać intuicyjnie, a w związku z tym stawiać sobie cele dalekosiężne. 

Dopiero pnąc się do nich warto oceniać, jakimi środkami się ich spełnienia dokona. Postępowanie wedle dawnych norm to przesądy, młodość niesie za sobą swobodę.

Oda do młodości - czemu nie manifest romantyczny?

Z racji na radykalizm twierdzeń Ody do młodościmożna by uznać ją za dzieło wprowadzające nową epokę. A jednak mówi się, że w tym utworze Mickiewicz stanął między romantyzmem a oświeceniem. Elementami zdecydowanie oświeceniowymi będą te, które składają się na poetykę utworu. Sam dobór gatunku, zdecydowanie klasycznego, czyli wywodzącego się z nurtu preferowanego przez oświecenie, obrazowanie z użyciem elementów mitologicznych (np. przywołanie mitu o Heraklesie) świadczą o ukłonie w stronę odchodzącej epoki. 

Gwałt niech się gwałtem odciskato hasło jakobińskie. Zaś częste przywoływanie wartości wspólnego działania dla czynienia wielkich zmian, jest dalekie od romantycznego indywidualizmu, który tak wyraźny jest w Romantycznościnapisanej już w dwa lata później. Bardzo znamienne jest sformułowanie jednością silni, rozumni szałem - widać w nim wartość oświeceniową i romantyczną w jednym wersie.

Już za moment Mickiewicz porzuci w swej twórczości preferowanie wartości, jaką jest wspólnota działań i stanie się w pełni romantycznym poetą.