Do kunsztownych utworów autorstwa Adama Mickiewicza należy "Oda do młodości". Jest to dzieło wierszowane, podzielone na strofy, które przybiera postać utworu pochwalnego oraz dziękczynnego.

"Oda do młodości" była utworem przeznaczonym w szczególności dla młodych ludzi -filomatów, jednak w rzeczywistości zyskała miano manifestu programowego młodych romantyków, którzy powoli wkraczali w dorosłe życie. Dzieło miało charakter polemiczny względem twórców epoki oświecenia. W utworze zawarte zostało stanowisko pisarza oraz jego osobiste poglądy o sporach, które towarzyszyły obozom "młodych" oraz "starych".

W utworze tym ścierają się dwa przeciwne światy. Jeden jest charakterystyczny dla epoki oświecenia, inny nowy odnosi się do ludzi młodych z epoki romantyzmu. Mickiewicz nie utożsamia się ze światem klasyków, wydaje surowe osądy w kierunku tych ludzi. Za fundament świata uznaje młodość. TO dzięki młodości będą możliwe przemiany w dziejach oraz przekonanie, że to co stare w niedługim czasie ulegnie zapomnieniu. Mickiewicz traktuje klasyków jako ludzi, którzy są bezwzględnymi racjonalistami, którzy uznają jedynie to co jest materialne. Sądzi, że w ten sposób nie są w stanie poznać całej prawdy o ziemskim świecie. Istnieje między nimi bariera, która nie pozwala im dostrzec tego co w życiu człowieka jest niezwykle istotne.

Mickiewicz twierdzi, że świat starych wypełnia straszliwa pustka, także egoizm oraz ciemnota, także zacofanie. Okazuje się, ze czas klasyków odchodzi w do przeszłości. W obecnej rzeczywistości nie są w stanie dostrzec prawdziwych wartości. Ludzie ci nie prezentują sobą żadnych konstruktywnych i nowych idei. W ich mniemaniu najważniejsza jest przeszłość, rodzi to poczucie marazmu oraz zacofania. Nie potrafią podjąć działań, które wpłyną na polepszenia całego świata. Wszyscy są pochłonięci przyziemnymi sprawami. Mickiewicz niezwykle krytycznie wypowiada się na temat tych ludzi. Obwinia ich za konserwatyzm oraz niechęć do tego co nowe. Starzy ludzie nie potrafią się przyzwyczaić do nowego życia, w tym kontekście ich życie nie może być przykładem dla innych.

Dla podmiotu lirycznego ów świat budzi odrazę. Chce uciec od rzeczywistości konserwatystów, broni się przed tą rzeczywistością z wszystkich sił.

W opozycji do świata ludzi oświecenia jest przedstawiane młode pokolenie romantyków, którzy są pełni energii oraz witalności i zapału. Podmiot liryczny radzi łamać wszelkie bariery, które ograniczają nasze życie, chce abyśmy poznawali prawdziwe wartości ("Tam sięgaj, gdzie wzrok nie sięga; Łam, czego rozum nie złamie"). W jego przekonaniu tylko świat młodych ma szanse na realizację. Rozwój hamują jedynie konserwatyści. Władze muszą przejąć młodzi, którzy wprowadzą poważne zmiany w życiu każdego człowieka. W momencie gdy na świecie zostaną dokonane zmiany wszyscy poczują, ze nastały lepsze czasy. W budowie nowego świata obowiązuje miłość, także przyjaźń oraz braterstwo, jak również młodość.

Młode pokolenie posiada marzenia oraz konkretne plany na przyszłość. Są to ludzie otwarci na świat. Młodość staje się prawdziwą potęgą, która jest w stanie pokonać wszelkie przeciwności losu. Adam Mickiewicz wiedział, że przyszłość narodu polskiego leży w możliwościach twórczych młodego pokolenia. Jego utwór miał zachęcać wszystkich młodych Polaków do zjednoczenia się w imię szczytnego celu. Ponad wszystko stawiał obowiązki patriotyczne każdego obywatela. W tym kontekście działanie na rzecz ojczyzny stało się podstawowym zadaniem prawdziwych patriotów. Sam poczuwał się do pełnienia określonych zadań wobec kraju, w związku z tym w swojej twórczości często nawiązywał do sytuacji historycznej i politycznej swojej ukochanej ojczyzny.

Warto zaznaczyć, że dzieło łączy elementy świata oświeconego oraz romantycznego. Przykładem jest sięgnięcie po gatunek literacki, który był popularny w epoce poprzedzającej romantyzm (oda). Pojawiają się nawiązania do tzw. epoki rozumu. Znajdują się także nawiązania do starożytności, motywów, które obowiązywały w tamtej epoce. W utworze prezentuje się poczucie wiary w moc odbudowy świata oraz prawdziwego optymizmu.

Człowiek według Mickiewicza jest wstanie pokonać wszelkie trudności i przeszkody na swej drodze życiowej. Jest zdolny realizować własne zamierzenia. Skuteczne działanie jest możliwe dzięki jednoczeniu sił młodych oraz wspólnym działaniu (" Zestrzelmy myśli w jedno ognisko").

W dalszych strofach uwidacznia się pogarda wobec zacofania oraz niemocy. Ponadto w utworze widać żywe nawiązania do działań rewolucyjnych jakobinów.

Adam Mickiewicz był zagorzałym romantykiem. W związku z tym opowiadał się za wszelkimi ideami romantycznymi. Jego podmiot liryczny stoi ponad światem, przybiera rolę człowieka wygłaszającego zasady i reguły postępowania. Ponadto podmiot liryczny solidaryzuje się ze zbiorowością, całym społeczeństwem, a jego sposób wypowiedzi jest nacechowany emocjonalnie. Przybiera on postać przywódcy młodego pokolenia. Nawołuje do zbiorowego poświęcenia oraz wypełniania obowiązków patriotycznych ("I ten szczęśliwy, kto padł wśród zawodu, Jeżeli poległym ciałem Dał innym szczebel do sławy grodu.").

Głoszenie idei przy pomocy utworów lirycznych było niezwykle popularne w epoce romantyzmu. W ten sposób docierano do szerokiego kręgu odbiorców. W omawianym dziele ważne miejsce zajmowała poważna apoteoza młodości. Duże znaczenie miała nadzieja w odzyskanie wolności przez naród. W XIX wieku te przesłania nabierały szczególnego znaczenia w kontekście historii narodu polskiego. Ludzie wierzyli w spełnienie szczytnych ideałów.

Kunsztowna wydaje się kompozycja omawianego utworu. Pojawiają się tu parafrazy oraz liczne porównania i epitety. Nie brak odwołań do motywów mitologicznych.

Podsumowując wszelkie powyższe spostrzeżenia warto zaznaczyć, że omawiany utwór zyskał niezwykłą popularność oraz doczekał się wielu odmiennych interpretacji. Nie zabrakło także bardzo krytycznej oceny tego dzieła. Niektórzy badacze literatury dostrzegli brak kunsztowności w stosowanych metaforach oraz prezentację sprzecznych ze sobą wątków. Jednak mimo wielu krytycznych sądów dzieło Adama Mickiewicza stało się jednym z najpopularniejszych utworów w dziejach literatury polskiej. Przez wielu myślicieli oraz historyków literatury jest uważane za jedno z programowych dział epoki romantyzmu polskiego. Ponadto wielu z nas do dnia dzisiejszego pamięta strofy z "Ody do młodości". Świadczy to o ludzkiej wiedzy i szacunku wobec dzieł, które poruszają sprawy naszego narodu.