Ballada Romantyczność jest przykładem ballady jako gatunku literackiego. Utwór emanuje nastrojami tajemniczości, niesamowitości, a nawet grozy. Jest on bardzo związany z ludowymi wierzeniami i fantastyką. Jest to, bowiem opowiedziana historia zaczerpnięta z ludowych podań, mówiących o lękach i wierzeniach prostego, wiejskiego ludu. Balladę ta możemy podzielić na dwie części. Pierwsza z nich to opowiadanie o obłąkanej Karusi, która przed laty straciła ukochanego, natomiast cześć druga stanowi polemikę romantycznego narratora z klasycystycznym starcem.

Karusia po śmierci ukochanego, Jasia popada w obłęd. Błąka się po wsi i polach i szukając narzeczonego i głęboko wierząc, że zmarły Jasiek ciągle jest przy niej wystarczy tylko wyciągnąć rękę, aby go dotknąć. Dziewczyna widzi swego ukochanego obok siebie, rozmawia z nim, śmieje się do niego i płacze. Wiara Karusi w miłość ukochanego po śmierci i możliwość bycia razem ma ogromne znaczenie dla wierzeń ludowych. O przekonaniu, że oba światy żywych i umarłych współistnieją ze sobą i przenikają się. Jest to wiara, że po między światem żywych a umarłych istnieje łączność, że oba te światy przenikają się wzajemnie. Tak, więc duchy mogą kontaktować się z żywymi, wierzy w to prosta dziewczyna i cały wiejski lud, te przekonania popiera również poeta mówią I ja to słyszę, i ja tak wierzę. Obłęd, Karusi jest bardzo ważnym motywem dla literatury romantyzmu, ponieważ romantycy uważali, że ludzie obłąkani posiadają szczególna zdolność widzenia tego, co dla zwykłego śmiertelnika było niedostrzegalne.

Drugą część ballady zapowiada pojawienie się starca. Starzec wyśmiewa wiarę prostych ludzi, mówi o wyższości nauki i wiedzy: Ufajcie memu szkiełku i oku. Jest on symbolem klasyków, którzy do poezji romantycznej odnosili się drwiąco i z widocznym lekceważeniem. Narrator podejmuje z nim polemikę, przeciwstawiając jego martwym prawdom żywe wierzenia prostych ludzi: Czucie i wiara silniej mówią do mnie niż mędrca szkiełko i oko. Utwór kończy wezwanie: miej serce i patrzaj w serce, które to wyraża pogląd młodego Mickiewicza, jako sposób widzenia i rozumienia świata oraz otaczającej go rzeczywistości. Świat według romantyków poznaje się nie poprzez zmysły, ale przez to, co jest ponad zmysłowe, nadnaturalne, dzięki uczuciu duszy. Rozum jest wobec tych zjawisk bezradny i bezsilny.