Filozofia renesansu wzorowała się w znacznej mierze na filozofii antycznej. Dwa podstawowe nurty filozoficzne to epikureizmstoicyzm. Epikureizm za najważniejszy cel ludzkiej egzystencji uważał dążenie do szczęścia i czerpanie z przyjemności dnia codziennego. Stoicyzm zaś nauczał, że należy zachować spokój i opanowanie wewnętrzne, niezależnie od sytuacji, z jaką przyjdzie nam się zmierzyć.

Główny nurt umysłowy renesansu, humanizm, nawiązywał właśnie do idei Greka Epikura (ok. 341 - 270 p.n.e.). Uważał on, że do szczęścia wystarcza brak cierpień oraz czerpanie przyjemności z intelektualnych i duchowych doznań. Dzięki temu, humaniści odwrócili się od średniowiecznych ideałów i zaczęli interesować się życiem doczesnym i sprawami świata. Początkowo nie skłaniali się ku stoicyzmowi, ponieważ sprzeciwiał się on hasłom korzystania z życia i wykorzystywania każdego dnia. Humaniści zaś niechętnie słuchali idei bycia niewzruszonym i obojętnym na rozkosze ziemskie.

Już we wczesnych etapach swojego rozwoju humanizm skłaniał się ku pochwale życia aktywnego i cnoty, która sama dawała zadowolenie i satysfakcję. Ład i harmonia świata miały być wzorem dla człowieka, który w podobny sposób miał kształtować swoje wnętrze. Podobny spokój i porządek chcieli humaniści wprowadzić także na całym świecie, stąd postulaty irenistyczne, nawołujące do pokoju i zgody. Jednak z czasem szara rzeczywistość dała się we znaki także najbardziej zagorzałym obrońcom humanizmu i nadwerężyła ich optymizm. Widać to przede wszystkim w Trenach Jana Kochanowskiego.

Po etapie zwątpienia przyszedł czas na nowy sposób podejścia do świata. Tym razem na plan pierwszy wysunięto ideały stoickie, a mianowicie wszechobecną równowagę i umiar. Według stoików przeplatanie się momentów szczęśliwych i nieszczęśliwych w życiu człowieka było sprawą naturalną i należało się na te zmiany uodpornić. Ponadto, zrezygnowano z charakterystycznego dla średniowiecza oddania religii katolickiej. Zwrot ku starożytności nie ograniczył się jedynie do przejęcia ówczesnej filozofii, ale również do zafascynowania dawnym pogaństwem. Humaniści nie odeszli jednak od chrześcijaństwa, starali się jedynie znaleźć elementy wspólne różnych wyznań i religii. Wszystko w myśl powrotu do źródeł i wszechobecnego irenizmu.