Utwór zaliczany jest do fraszek biesiadnych oraz tzw. dworskich, a więc takich których tematyka związana jest z ucztowaniem oraz obyczajami na dworze. Pierwowzorem bohatera był przyjaciel autora, doktorem Royzyusz, pełniący funkcję nadwornego lekarza polskiego monarchy Zygmunta Augusta. We fraszce przedstawiono pewną zabawną historyjkę. Doktor, chcąc uniknąć uczestniczenia w suto zakrapianej biesiadzie, zamyka się swojej komnacie. Jednak jego kompanii nie chcą pogodzić się z jego nieobecnością. Z dzbanem wina ruszają po Hiszpana. Pokonują zamknięte drzwi i zmuszają swego przyjaciela, by bawił się razem z nimi. Fraszka Kochanowskiego to satyra wymierzona w pijaństwo jako popularny sposób zabawy i ucztowania. Historię Hiszpana kończy zabawna pointa, którą wypowiada zmęczony całonocną zabawą lekarz: "Trudny - powiada - mój rząd z tymi pany:  Szedłem spać trzeźwo a wstanę pijany". W konstrukcji fraszki można dopatrzyć się cech budowy noweli:

a) ekspozycja - doktor ucieka od kompanów

b) zawiązanie akcji - postanowienie o wizycie

c) rozwój akcji - szturm z dzbanem wina do pokoju doktora

d) punkt kulminacyjny - wdarcie się do komnaty

e) zakończenie - upicie Hiszpana