Literatura podejmuje temat władzy od najdawniejszych czasów. Władza według Słownika języka polskiego to rządzenie, panowanie, moc, siła. Ludzie robią wiele, by ją zdobyć, ale często okazuje się ona ciężarem. Władza daje moc, bogactwo, ale przynosi tez często cierpienie.

W Mitologii wojny o panowanie prowadzili bogowie. "Iliada" to utwór oparty na micie o wojnie trojańskiej, ukazuje skutki gniewu głównego bohatera. Achilles w walce jest bezwzględny, okrutny. W "Antygonie" Sofoklesa ukazano Kreona, władcę apodyktycznego, rygorystycznego. Państwo jest dla niego ważniejsze niż najbliżsi. Kieruje się rozsądkiem, odrzuca uczucia. Sofokles potępił ambicje Kreona i jego upór. Kreon, bagatelizując prawo boskie ponosi klęskę moralna.

W średniowieczu panował wzorzec władcy doskonałego. Głównym bohaterem "Kroniki " Galla Anonima jest Bolesław Krzywousty. Autor dzieli ze swym bohaterem myśl polityczną, oddając intencje władcy i sławiąc jego dokonania. Na "Kronikę" składają się trzy księgi:

I- obejmuje dzieje przodków księcia

II- lata jego młodości do chwili, gdy zostaje władcą

III- lata 1109- 113.

Karol Wielki ("Pieśń o Rollandzie") to wzór władcy, dla którego największą wartością jest wiara. Zawsze podejmuje właściwe decyzje, jest odważny i bohaterski. Chciał szerzyć wiarę katolicką.

Król Marek, bohater utworu "Dzieje Tristana i Izoldy" to władca szlachetny, oddany ojczyźnie, sprawiedliwy. Szlachetność nie pozwala mu posunąć się do osobistej zemsty. Tristana nie karze śmiercią, nakazuje tylko mu opuścić kraj. Jest władcą wspaniałym, dobrze wypełnia obowiązki wobec ludu.

Niccolo Machiavelli był twórcą doktryny zalecającej fałsz, podstęp, brak skrupułów jeśli tylko wymaga interes państwa. Władca musi być lwem i lisem, musi być silny i przebiegły. Niektórzy władcy stosowali rady Machiavellego w praktyce, np. król Henryk VIII.

Mikołaj Rej w "Krótkiej rozprawie między trzema osobami: Panem, Wójtem a Plebanem" pokazał sytuację podwładnych. Krytykował kler za zaniedbywanie obowiązków religijnych, uniezależnianie zbawienia człowieka od dziesięciny. Szlachtę potępił za zaniedbywanie spraw krajowych, braku porozumienia podczas obrad sejmu. Stanął po stronie chłopa, który jest wykorzystywany przez te warstwy społeczne. Broni chłopa, który jest obciążony świadczeniami na rzecz kleru.

Piotr Skarga w "Kazaniach sejmowych" wyraził pogląd, iż tylko przywrócenie prawdziwej władzy może zapewnić rozwój państwa. Ten rozwój widzi w umocnieniu władzy królewskiej. W programie zawartym w utworze na czoło wysuwają się postulaty odbudowy dwóch źródeł potęgi państwa: niepodzielność władzy monarszej i niepodzielność władzy Kościoła w sprawach religii. Podstawowym obowiązkiem katolickiego władcy jest obrona interesów Kościoła. Silna władza centralna była w stanie przywrócić jedność wyznaniową w kraju.

Stanisław Żółkiewski w utworze "Początek i progres wojny moskiewskiej" ukazał postać hetmana. Pamiętnik pisze zwycięzca spod Kłuszyna, hetman. Z kart pamiętnika wylania się czystość i prawość naczelnego wodza armii. Postępował tak ludzko jak nikt wcześniej, wiernie dotrzymywał traktatów, dokonał wielkich czynów i zwycięstw. Hetman uznaje zasługi Potockich w zdobyciu i odzyskaniu Smoleńska.

Niszczącą żądzę władzy przedstawił Szekspir w "Makbecie". Główny bohater jest idealnym rycerzem, szlachetnym , wiernym królowi. Pragnie władzy, marzy o sławie. Makbet ma slaby charakter, ale za to wielkie ambicje. Jest podatny na wpływ otoczenia, ulega sugestiom żony. Lady Makbet to kobieta silna, bezwzględna. Pragnie władzy na równi z mężem. Momentem przełomowym w życiu Makbeta jest dokonanie zbrodni na królu Dukanie. Bohater może zyskać władzę, pozycję. Zbrodnia nie przeraża go, nie jest w stanie wyrwać się z jej kręgu. Wprowadza rządy tyrana, staje się władcą okrutnym. Władza oparta na zbrodni staje się jego żywiołem, nie cofnie się przed kolejnymi przestępstwami, by utrzymać władzę. Do zbrodni popchnęły go żądza władzy, pragnienie korony i zaszczytów. Chce pozostać przy władzy za wszelką cenę. Dosięga go jednak sprawiedliwość. Ponosi karę, ginie na polu walki. Szekspir pokazał skutki popełnianych przez człowieka zbrodni. Podkreślił, że władza absolutna doprowadza do rozprzestrzenienia się w państwie zła. Ostrzegał przed tyranią i rządami absolutnymi.

Władza jest marzeniem człowieka. Pragnienie spełnienia marzeń i ambicji mogą często spowodować, że ludzie będą gotowi na każde poświecenie, by dojść do upragnionego celu. Władza może nami zawładnąć, stać się pułapką. Wymaga odpowiedzialności, mądrości i uczciwości. Ważny jest twardy charakter, nie każdy go ma. Nie każdy też ma silę, predyspozycje do obejmowania wysokiego stanowiska. Trzeba być świadomym konsekwencji czynów. Władza jest też obowiązkiem, panujący odpowiada za ludzi, za ich życie.