Przez stulecia w dziejach ludzkości, na całym świecie sprawowano władzę na wiele różnych sposobów. Wśród nich była monarchia, dyktatura, oligarchia czy demokracja. W każdym z tych systemów obowiązki rządzących wobec społeczeństwa są inne.

          Jednym z najważniejszych czynników, które wpływają na powinność władz względem obywateli jest kontrola władzy. W takich ustrojach politycznych jak monarchia i dyktatura, obywatel nie może decydować o tym, kto będzie monarchą lub dyktatorem, więc dochodzi do sytuacji, że rządzący nie muszą dbać o obywateli, by zachować władzę. Dobrym przykładem jest nowela Bolesława Prusa „Z legend dawnego Egiptu”, gdzie faraon nie licząc się z społeczeństwem wysyłał na śmierć żołnierzy na wojnę w Etiopii, nakładał olbrzymie podatki na lud, a osoby nie zgadzające się z jego rządami skazywał na banicję. Z drugiej strony mamy jego wnuka Horusa, który chce by lud płacił mniejsze podatki, by niewolnicy nie byli bici i by zawrzeć pokój z Etiopią. Model władzy Horusa, pokazuje poczucie obowiązku wobec społeczeństwa, które jest dla niego ważniejsze niż osobiste względy. W monarchii panowali różni królowie, jednak społeczeństwo nie mogło zadbać w odpowiedni sposób o swoje prawa.

          Zupełnie inaczej jest w przypadku demokracji, która powstała już w starożytnej Grecji. Ustrój ten pozwala obywatelom wybierać bezpośrednio polityków, którzy ustalają przepisy i ustawy. System taki wyłania polityków, którzy będą najlepiej spełniali swe obowiązki i obietnice wyborcze.

          Jednym z podstawowych obowiązków rządu, jest dbanie o suwerenność państwa. W średniowieczu wybitny katolicki filozof św. Tomasz z Akwinu stwierdził, że charakterystyczną cechą państwa jest żyjąca w nim społeczność, która powinna być samowystarczalna i niezależna w działaniu. Organy władzy w państwie chroniły obywateli oraz były gwarantem spokoju i bezpieczeństwa. W zamian za to społeczeństwo przestrzegało przepisów i praw. Wynika z tego więc, że rządzący powinni dbać nie tylko o rozwój armii, ale również, o samowystarczalność energetyczną, o rozwój przemysłu, rolnictwa i przedsiębiorczości danego narodu, by państwo nie stało się uzależnione od firm i towarów z zagranicy.

          Oprócz tego państwo musi dbać o pokój i bezpieczeństwo obywateli. Jest to podstawa współistnienia i rozwijania się obywateli w państwie.

          Jeszcze innym obowiązkiem rządzących wobec społeczeństwa są konsultacje społeczne i referenda. Jeżeli ich zabraknie może dochodzić do absurdalnych sytuacji, takich jak w przypadku wprowadzenia zakazu sprzedawania niezdrowego jedzenia w szkole, uniemożliwiającego jedzenie posiłków zawierających sól. Wprowadzają one zamęt i są szkodliwe dla państwa, gdyż tak jak w tej sytuacji młodzież zamiast nauką zajmowała się nielegalną sprzedażą pożądanych produktów.

          Zupełnie inną sprawą jest mądre wydatkowanie pieniędzy publicznych. Rządzący w demokracji są zobowiązani do dbania o finanse publiczne i powinni realizować projekty za optymalną kwotę pieniędzy. Ważne jest również, na co wydajemy te pieniądze. Niestety w świecie polityki często dochodzi do sytuacji, w których politycy za publiczne pieniądze kupują sobie wystawne obiady i noclegi w drogich hotelach oraz okradają państwo. W książce Witolda Gadowskiego, „Wieża Komunistów” opisane są losy dziennikarza Andrzeja Brennera, który wpada na trop wielkiej afery związanej z defraudacją pieniędzy z Funduszu Odnowy Gospodarki. Dziennikarzowi udaje się zdobyć informacje o miliardach złotych przelewanych na osobiste konta biznesmenów w Luksemburgu. Historie tego typu zdarzają się i powinno się zrobić wszystko by ograniczyć takie działania, aby polityką zajmowały się tylko osoby, którym zależy na dobru społeczeństwa a nie jedynie na odniesieniu osobistych korzyści.

          Jednak jednym z najbardziej wydawałoby się oczywistych obowiązków jest realizacja programu wyborczego. Wbrew pozorom nie jest to dziś częsty proceder. Większość partii traktuje go nie jak umowę z wyborcami, lecz jak bilet wstępu do sejmu i senatu.

          Politycy powinni również godnie reprezentować swój kraj na arenie międzynarodowej i walczyć o jak najkorzystniejsze traktaty i umowy międzynarodowe, bo jak napisał Jaume Cabre  „polityka międzynarodowa, to nie wielkie międzynarodowe ideały: to wielkie międzynarodowe interesy”.

Podsumowując, jedyny system, który doprowadza do efektywnej kontroli rządzących to demokracja. Mimo to wymaga ona dużego wkładu obywateli w monitoring władzy i potrzebuje zdrowych niezależnych mediów. Powyżej przytaczany bohater, Andrzej Brenner zderzył się z rzeczywistością skorumpowanych i zależnych od polityków mediów. W ten sposób posiadając wiedzę mogącą zatrząść III RP, pozostaje bezradny ze swymi mrożącymi krew w żyłach rewelacjami. Niech to pozostanie dla nas ostrzeżeniem i zachętą, by uważnie patrzeć władzy na ręce.