"Pan Wołodyjowski" to powieść Henryka Sienkiewicza wchodząca w skład "Trylogii" obok "Ogniem i mieczem" oraz "Potopu".

Autor głównym bohaterem tej części uczynił dzielnego rycerza, "pierwszego żołnierza Rzeczypospolitej" - Michała Wołodyjowskiego.

Jest to typowy reprezentant XVII-wiecznej szlachty kresowej, przyzwyczajony od najmłodszych lat do wojennych trudów. Chętnie bierze udział w hulankach i pijatykach, jednak w momencie zagrożenia potrafi wszystko poświęcić i służyć ojczyźnie.

To co wzbudza sympatię czytelnika do tej postaci, to jej łagodność charakteru i trochę komediowe przedstawienie bohatera: jest on niskiego wzrostu i rusza ciągle wąsikiem oraz jego zagmatwane życie miłosne.

Po wojnie węgierskiej miał się żenić z Anną Borzobohatą-Krasieńską, jednak ta wybranka umiera zachorowawszy na nieznaną chorobę. Po tej stracie pan Michał wstępuje do klasztoru skąd wydostaje go podstępnie Zagłoba. Następnie zakochuje się Krzysi Drohojowskiej, odstępuje ją jednak przyjacielowi, gdy dowiaduje się, że Ketling i Krzysia się kochają. Dopiero po czterdziestce odnajduje "swą drugą połówkę" Basię Jeziorkowską, która chcąc być razem z mężem wybiera życie koczownicze, pełne zagrożeń niepokoju.

Michał Wołodyjowski to przykład prawego Polaka, odważnego żołnierza, który nie boi się śmierci w imię Ojczyzny. Woli wysadzić się wraz z twierdzą w powietrze niż przeżyć hańbę poddania. Poprzez swoją śmierć, będącą świadomym wyborem daje przykład patriotycznej postawy, stawia sprawy Ojczyzny ponad sprawy osobiste.

Sienkiewicz nazywa pana Michała "Hektorem Kamienieckim", nadaje mu tym samym rangę symbolu, który zapewne zapewnił mu trwanie w świadomości czytelników kolejnych wieków przyrównując go do Hektora - najdzielniejszego obrońcy Troi.