Literatura starożytna obejmuje przede wszystkim najstarsze podania i opowieści mityczne, a także teksty epickie Horacego oraz tragedie. Wiążą się one z greckim kręgiem kulturowym, jednak starożytność to także rzymska twórczość przede wszystkim Horacego, Wergiliusza, Seneki, Owidiusza czy Apulejusza. Współczesny człowiek nie zdaje sobie czasem sprawy z tego, jak bardzo związany jest z kulturą starożytną. Dała ona bowiem początek filozofii, teatrowi oraz wielu gatunkom literackim, jak epopeja, pieśń, oda czy też metrum antycznemu - heksametrowi, wykorzystanemu przez Mickiewicza we fragmencie Konrada Wallenroda.

Jednym z najstarszych kanonicznych tekstów, mających permanentny wpływ na literaturę powstającą poprzez wieki, była mitologia. Posiada ona uniwersalny charakter, który nadal jest ważny i aktualny dla współczesnego człowieka, gdyż dotyczy spraw związanych z naturą ludzką. Opowiadała bowiem o kosmogonii, genealogii, ale też ontologii i egzystencji człowieka w świecie. Była zatem często wykorzystywana jako motyw przewodni lub inspiracja w dziełach literackich. Horacy w epopei Iliada wykorzystał wątek wojny trojańskiej, natomiast w Odysei - mit o tułaczce Odysa. Pojawiały się głosy, że Homer był rzekomym twórcą panteonu bóstw greckich. Badania naukowe obalają jednak tę tezę. Kult bogów i bohaterów przypadał bowiem na czasy znacznie wcześniejsze. Legendy starożytne były wykorzystywane także przez tragediopisarzy greckich. Sofokles, pisząc Króla Edypa, czy Antygonę i Ajschylos w dramacie Siedmiu przeciw Tebom wykorzystali mit rodu Labdakidów.

Rzymianie zaczerpnęli bardzo wiele z kultury greckiej. Panteon bóstw rzymskich jest bardzo podobny do greckiego. Nawiązywali też do opowieści bohaterskich. Jedną z legend rozwijających motyw wędrówki Odysa jest Eneida, napisana przez Wergiliusza. Mity zebrane zostały przez Owidiusza w dziele Metamorfozy. Dość znaczną rolę odegrał też w historii literatury Apulejusz. Jego Metamorfozy albo złoty osioł stanowiły podstawę do rozwoju późniejszej nowelistyki. Przemożną rolę odegrał największy poeta rzymski - Horacjusz. Jego pieśni oraz wyznawany przez niego stoicyzmepikureizm wpłynęły na wielu twórców europejskich.

W Polsce - na Jana Kochanowskiego - nazywanego skądinąd polskim Horacjuszem. Przy okazji należy wspomnieć, że Jan z Czarnolasu również był autorem dzieła, które nawiązywało do mitologicznej opowieści

o zdobyciu Troi. Była to Odprawa posłów greckich.

Rzymskim tragediopisarzem, który, tak jak jego greccy poprzednicy, wykorzystywał wątki mitologiczne w swych tragediach, był Seneka. Jednym z najsłynniejszych jego dramatów jest Fedra. Dramat ów oddziaływał na pisarzy przez bardzo długi okres czasu. Świadczyć może o tym dramat renesansowego pisarza

J. B. Racine'a oraz dramat pisarki, pochodzącej z drugiej połowy XX wieku - Sary Kane. Oba dramaty nosiły ten sam tytuł. Historia mityczna, wykorzystana przez Senekę dotyczyła drugiej żony Tezeusza, która zakochała się bez wzajemności w swoim pasierbie Hipolicie. Spowodowała jego śmierć, a potem sama targnęła się

z rozpaczy na swoje życie.

Należy wspomnieć o uniwersalnej wymowie starożytnych dzieł literackich. Na uwagę zasługuje zwłaszcza Iliada, w której Homer przedstawił niezwykle dokładnie bohaterów, walczących o zdobycie Troi. Każdy z herosów został dokładnie scharakteryzowany. Wszyscy bowiem posiadali boskich przodków, byli władcami, wywodzili się z arystokracji. To zobowiązywało ich do określonego zachowania się. Tworzyli coś

w rodzaju etosy rycerskiego, którego odzwierciedlanie można odnaleźć w średniowieczu. Musieli być mężni, honorowi, waleczni i szczodrzy. Musieli także posiadać ogładę towarzyską i umieć pomścić swego przyjaciela, kiedy nadeszła pora. Podobne cechy musiał posiadać rycerz średniowieczny. Warto przy okazji wspomnieć, że ideały te wykorzystane zostały w organizacjach młodzieżowych, powstałych na początku XX wieku, takich jak Skauci i Harcerze.

Duże znaczenie dla współczesnej literatury posiadały także założenia, spisane przez Arystotelesa

w Poetyce. Tekst ów był nowoczesnym, jak na ówczesne czasy, dziełem krytyki literackiej. Wprowadził on bowiem i uporządkował zasady rządzące tragedią. Wprowadził zasadę mimesis - naśladownictwa, wprowadził pojęcie katharsis, które określało estetyczno - emocjonalną funkcję tragedii. Katharsis polegało na wyzwalaniu się u widza tragedii greckiej uczucia strachu i litości poprzez intensywne ich przeżycie. Znaną jest także zasada trzech jedności: czasu miejsca i akcji, oraz zasada decorum. Wiele z tych założeń jest nadal aktualne. Z zasadami zawartym w Poetyce Arystotelesa, jako pierwszy, zerwał Szekspir. Jednak dzieło Arystotelesa nadal pozostaje kanonicznym wyznacznikiem zarówno dla literaturoznawców, jak też dla teatrologów.

Również teoria literatury zawdzięcza starożytności bardzo wiele. Podstawowym gatunkiem literackim, który dal początek powieści był epos. Rozwijał, modyfikował i zmieniał się on przez stulecia, dając tym samym początek takim gatunkom jak epos rycerski, ludowy, renesansowy i epika romantyczna, która wprowadziła nowe gatunki jak powieść poetycką czy poemat dygresyjny.

Uważam, że literatura starożytna posiadał ogromny wpływ na literaturę europejską. Inspirowała ona twórców przez stulecia, stanowiła dla nich kanon, na którym wzorowali się niejednokrotnie. Większość szkół

i pedagogów europejskich przez stulecia, nauczając greki i łaciny, wykorzystywała pisma wielkich mistrzów. Dlatego też były one tak ważne dla Europejczyków, gdyż stanowiły niejako podstawę ich edukacji.

Pozostawiła ogromny ślad w literaturze europejskiej i światowej. Jak zostało powyżej wyszczególnione, wiele współczesnych dzieł zawdzięcza swe istnienie właśnie dorobkowi literackiemu, powstałemu w czasach starożytnych.

Sądzę, że wymowa literatury starożytnych Greków i Rzymian pozostaje aktualna dla współczesnego odbiorcy. Odnosi się do zagadnień aktualnych do dzisiaj, takich jak egzystencja człowieka, przeznaczenie, dobro i zło, czy wpływ bogów na życie człowieka na ziemi. Dlatego też wielu twórców literackich nawiązywało do dorobku starożytności w swych utworach. Można wymienić chociażby poetów skupionych wokół grupy poetyckiej Skamander, twórców z rosyjskiego kręgu kulturowego, takich jak Osip Mandelsztam, czy Anna Achmatowa oraz polscy poeci: Maria Pawlikowska - Jasnorzewska, Stanisław Grochowiak, Czesław Miłosz, Zbigniew Herbert, czy Wisława Szymborska.