Starożytne państwo macedońskie obejmowało tereny znajdujące się obecnie w granicach Bułgarii i Grecji oraz niezależnego państwa macedońskiego. Starożytna Macedonia usadowiona na Bałkanach sąsiadowała z Grecją, nie była jednak częścią świata greckiego, co poświadczało niechęć Greków do zapraszania Macedończyków na olimpiady, ponieważ nazywano ich barbarzyńcami. Panował w Macedonii ustrój militarnej monarchii, a władzę dzierżyła arystokracja. Było to państwo głównie rolnicze. Bezpośrednio królowi macedońskiemu podlegała tzw. Dolna Macedonia, natomiast państewka Górnej Macedonii jedynie uznawały jego władzę. Trudności nastręcza określenie pochodzenia etnicznego Macedończyków, prawdopodobnie należeli oni do tej samej grupy językowej co Grecy i zdecydowane nie jest to ta sama ludność, która zamieszkuje obecnie Macedonię.

Za pierwszego historycznego władcę Macedonii uchodzi panujący w VIII i VII wieku p.n.e. Perdikkas I z dynastii Argeadów. Pierwszą stolicę Perdikkas umiejscowił w założonej przez siebie Ajgaj. Następcami Perdikkasa byli Argaj I, Filip I, Areop, Alket. Za czasów panowania Aminta w szóstym wieku p.n.e. Macedonia uzależniona została od Persów. W wyniku ożenku swej córki z dostojnikiem perskim Amint uzyskał przychylne traktowanie ze strony Persów. Zależność tą zrzuciła Macedonia dopiero w wyniku wojen grecko-perskich. Następca Aminta Aleksander I w czasie najazdu perskiego Kserksesa na Grecję ujawnił swe progreckie sympatie i zdradzał Grekom plany Persów, które znał ze względu na swą służbę w wojsku perskim. Poszerzył on zdecydowanie granice państwa przyłączając Macedonię Górną. Zaczęto wtedy wybijać monety z imieniem Aleksandra. Ziemia w państwie należała do króla, który był jednocześnie najwyższym kapłanem i sędzią oraz dowódcą armii. Mieszkańcy byli zobowiązani do świadczeń na rzecz króla. Uprzywilejowaną pozycją cieszyła się dalej arystokracja. Dwór prowadzono na wzór grecki. Po śmierci Aleksandra doszło do walk o tron a osłabienie państwa spowodowało uniezależnienie się Górnej Macedonii. Jego następcą został Perdikkas II, który założył kolonię Amfipolis kontrolującą szlak handlowy biegnący do Tracji. Perdikkas sprytnie lawirował pomiędzy państwami greckimi, raz po raz zmieniając sojusze. Rządzący pod koniec piątego wieku p.n.e. Archelaos nadał chłopom ziemię oraz utworzył z nich piechotę tzw. pedzetairów. Przeniósł stolicę do Pelli, rozbudowywał miasta, budował drogi. Archelaos utrzymywał przyjazne stosunki z Atenami. Po jego śmierci znów doszło do chaosu związanego z obsadą tronu. W walce z Ilirami Amint III sprzymierzał się to z Atenami to ze Spartą. Jego najstarszy syn i następca Aleksander II rozciągnął swą władzę na Tesalię ale wspierające Tesalczyków Teby odparły Macedończyków. Macedonia znalazła się w trudnej sytuacji, słaba, wciąż zagrożona atakami z zewnątrz, uzależniona od Teb na tyle, że musiała oddać jako zakładnika królewicza Filipa będącego bratem panującego Perdikkasa III. Po śmierci Perdikkasa III królem został jego syn Amint IV, który jednak był nieletni. Regencję powierzono w ręce Filipa II, który zbiegł z niewoli z Teb i przejął władzę w Macedonii. I to właśnie Filip II był twórcą potęgi państwa macedońskiego a nie jak się powszechnie uważa Aleksander Macedoński. Pokonał Ilirów, w zamian za co od nękanego dotychczas napadami iliryjskimi Epiru otrzymał za żonę córkę króla Neoptolomosa Olimpias. Tron królewski objął Filip II w 359 roku p.n.e. Podporządkował sobie ziemie Górnej Macedonii, a w nowozakładanych miastach osiedlał element pochodzący z Dolnej Macedonii. Stworzył znakomitą macedońską armię, na którą obok falangi składała się świetna jazda, będącą podstawą przyszłych sukcesów Aleksandra Wielkiego. Żołnierze otrzymali nową broń w postaci sarissy czyli długiej pięciometrowej piki. Ponadto Filip II doprowadził do tego, że Macedonia stała się państwem w miarę jednolitym w przeciwieństwie do rozbitej na wiele polis Grecji. Dzięki zastosowaniu systemu irygacyjnego podniósł poziom produkcji rolnej. W kopalniach zorganizowano lepiej pracę dzięki czemu przynosiły znaczne zyski. Na przestrzeni trzech lat 357-354 p.n.e. udało mu się zająć greckie kolonie na wybrzeżu Macedonii torując swemu państwu dostęp do morza. Ateny zbyt słabe nie były w stanie przeciwstawić się Macedończykom. Po zagarnięciu kopalń złota w Tracji zaczął Filip bić złote monety. Pretekstu do interwencji w sprawy greckie dostarczyła wojna Greków z Fokejczykami, którzy w 356 roku p.n.e. zajęli Delfy. Ateny nie były w stanie sobie z nimi poradzić. Filip na wezwanie Tesalii pokonał wojska Fokejczyków w 352 roku p.n.e. W ten sposób podporządkował sobie Tesalię. W 348 roku p.n.e. zdobył i zniszczył Olint będący grecką kolonią na Półwyspie Chalkidyckim. Reakcją na zdobycie Olintu były mowy olintyjskie głoszone przez mówcę ateńskiego - Demostenesa mające zmobilizować Ateny do interwencji przeciwko działaniom Filipa. Ostatecznie Ateny zawarły z Filipem w 346 roku p.n.e. pokój zwany pokojem Filokratesa, sankcjonujący nabytki Filipa. Ponadto Amfiktionia (luźny związek miast stworzony wokół kultu boga lub bóstwa) delficka w miejsce Fokejczyków przyjęła do swego grona Macedonię Filipa, co oznaczało, że został on uznany za Greka. Potencjalne niebezpieczeństwo jakim dla miast greckich stał się Filip dostrzegał przede wszystkim Demostenes, który w swych mowach zwanych filipikami ostrzegał przed władcą macedońskim. Pośród Greków działało jednak silne stronnictwo promacedońskie na czele z Isokratesem, które propagowało ideę uderzenia pod dowództwem Filipa na Azję Mniejszą. Filip nie brał jednak pod uwagę takiego rozwiązania ze względu na znaczną potęgę ówczesnej Persji. Zawarł z Artakserksesem III układ na mocy, którego w zamian za rezygnację z nabytków w Azji Mniejszej zyskiwał swobodę manewru w Grecji. Wkrótce zajął Trację i zaatakował Bizancjum. W odpowiedzi atak na Filipa przypuścił Demostenes i ostatecznie doprowadził do wypowiedzenia mu wojny przez Ateny. W wyniku akcji floty ateńskiej zmuszono Filipa do odstąpienia od oblężenia Bizancjum. Szybko jednak przygotował nowy akcję i tym razem zaatakował bezpośrednio Ateny i Teby. Filip II zdołał w 338 roku p.n.e. pod Cheroneą pokonać Tebańczyków i Ateńczyków w ten sposób podporządkowując sobie Greków. W zwycięstwie dużą rolę odegrała jazda dowodzona przez Aleksandra. Kolejnym celem Filipa stało się pokonanie Persów. Grecy widzieli w Persji konglomerat wielu terytoriów nękany ciągłymi konfliktami wewnętrznymi z tego powodu też tracący swa siłę. Urzeczywistnienie podbicia Persji niosło za sobą możliwość zdobycia bogatych łupów, zwłaszcza, że sytuacja państwa macedońskiego była fatalna, skarbiec królewski był pusty, a władca zadłużony. Podjęcie wojny z Persją możliwe było jednak tylko w sojuszu z Grekami, samodzielnie bowiem Macedonia byłaby zbyt słaba. Ponadto Filip II zdawał sobie sprawę z konieczności zabezpieczenia tyłów poprzez pozyskanie przyjaźni Greków. Filip II zamierzeń podbicia Persji już jednak nie zdołał zrealizować.

Następcą Filipa został jego syn Aleksander, znacznie bardziej znany i jednoznacznie kojarzony ze starożytną Macedonią. Z wyprawą na Persję wyruszył Aleksander w 334 roku p.n.e. na czele 35 tysięcy wojsk lądowych w tym 7 tysięcy Greków oraz z zapasem żywności wystarczającym na miesiąc. Dla utrzymania spokoju w Grecji i Macedonii zostawił kilkutysięczne siły pod dowództwem Antypatra. Wyprawa odbywała się pod hasłem przywrócenia wolności Grekom z Azji Mniejszej. W 334 roku p.n.e. po przekroczeniu Hellespontu Aleksander odniósł zwycięstwo nad Granikiem, co otworzyło mu drogę do zajęcia Azji Mniejszej i wkroczenia do Syrii. W Milecie i Halikarnasie Grecy złamali opór Persów. Flota perska odniosła też porażkę na Morzu Egejskim próbując odciąć siły Aleksandra od Macedonii i planując atak na Antypatra. W odpowiedzi w celu pozbawienia floty perskiej baz w postaci portów Aleksander postanowił najpierw zająć Syrię, Cypr, Fenicję oraz Egipt położone w bezpośrednim sąsiedztwie mórz. W 333 roku p.n.e. Dariusz III zaskoczył Aleksandra i wydał mu bitwę pod Issos. Wódz perski nie wykorzystał ani elementu zaskoczenia ani przewagi liczebnej wojsk perskich i uległ wojskom macedońskim. Spowodowało to, że Aleksander poczuł, iż jest w stanie podbić całą Persję, dlatego też odrzucił propozycję pokoju w zamian za Syrię, Fenicję oraz Egipt. Po podporządkowaniu sobie Fenicji i zdobyciu miasta Tyr Aleksander kontynuował dalszy pochód, który przyniósł zajęcie Egiptu i założenie nowego miasta - Aleksandrii w 332 roku p.n.e. W Egipcie Aleksander został też ogłoszony synem boga Re, a w świątyni Amona na obszarze dzisiejszej Libii został uznany nawet za boga, co szybko zostało wykorzystane i rozpowszechnione przez propagandę władcy. Z Egiptu wrócił Aleksander do Syrii a następnie wkroczył do Asyrii. Tam w 331 roku p.n.e. na specjalnie przez Persów przygotowanym terenie doszło do bitwy pod Gaugamelą. Dariusz chciał wykorzystać w niej siłę perskiej jazdy, jednak ustępująca liczebnością armia grecka znów pokonała Persów. Aleksander został przez armię okrzyknięty królem Azji, a Dariusz w 330 roku p.n.e. został zamordowany przez swoich bliskich współpracowników. Jeden z nich - Bessos z Baktrii ogłosił się nawet jego następcą. Aleksander nakazał uroczyście pochować Dariusza obok królów z dynastii Achamenidów. Odtąd głosił się mścicielem zdradziecko zamordowanego Dariusza. Tymczasem Grecy porozumieli się z Persami i król spartański Agis III na moment stworzył zagrożenie dla samej Macedonii. Aleksander do czasu stłumienia wystąpienia Spartańczyków wstrzymał swój marsz i czekał na rozwój wypadków w Persepolis.

Bez większych problemów zajął Aleksander zachodni Iran, natomiast Iran północno-wschodni mający być drogą do Indii udało mu się podbić po dwóch latach walk dopiero w 327 roku p.n.e. w 329 roku p.n.e. udał się w pogoń za uciekającym przed nim Bessosem. Ten zamiast wydać wojskom Aleksandra bitwę, którą prawdopodobnie by wygrał salwował się ucieczką. Schwytał go jeden z wodzów Aleksandra - Ptolemeusz. Po chłoście i torturach został ukrzyżowany w Medii. Tak zapłacił za mord na Dariuszu.

Chcąc podbić cały znany świat Aleksander postanowił zająć Indie. Udało mu się podbić Pendżab, ale z reszty Indii musiał zrezygnować i zarządzić odwrót. Podzielił armie na dwie części, jedna wróciła lądem, druga na statkach. Uporządkował sprawy w państwie, po czym chciał wyruszyć na Arabię, Italię i Kartaginę, jednak w 323 roku p.n.e. zachorował nagle i zmarł w Babilonie w wieku trzydziestu trzech lat. Od razu pojawiły się oczywiście hipotezy o otruciu władcy.

Podstawą zarządzania Persją były osobiste rządy Aleksandra wraz z hetairami oraz strażnikami osobistymi. Były to zwykle jednostki wybitne, co potwierdziło się już po śmierci Aleksandra. Naczelną władzę nad prowincjami stanowił centralny zarząd z chiliarchą na czele. W stosunku do ludności podbitej Aleksander dążył do jej przemieszenia z Macedończykami. Służyć temu miały mieszane małżeństwa, które sam zawarł z pochodzącą z Baktrii Roksaną jak i powoływanie Persów do służby wojskowej. Aleksander jako król perski przejął obyczaje, sposób zachowania, strój perski. To połączenie wpływów greckich i azjatyckich rozpoczęło nowy okres w dziejach kultury zwany hellenizmem. Postępowanie Aleksandra nie spotkało się jednak ze zrozumieniem Macedończyków, którzy zaczęli czuć się lekceważeni i odsuwani na drugi plan. Opozycja była jednak szybko i bezwzględnie przez Aleksandra łamana. Chciał przede wszystkim stworzyć nową macedońsko-perską elitę zarządzającą podbitymi prowincjami. Inaczej niż dotychczasowi władcy Persji postanowił spożytkować Aleksander zdobyte kruszce. Nie zamierzał ich trzymać w królewskim skarbcu, ale puścić w obieg, np. wybijając monety. Przyczyniło się to do ogromnego ożywienia gospodarki. Aleksander postanowił ożywić też handel, stąd budowa Aleksandrii mającej być centrum handlu imperium, zakładanie nowych portów i dróg. W czasie wyprawy Aleksander doskonale wykorzystywał propagandę. Rozpowszechniano wygodne dla Aleksandra pogłoski, dzieje wyprawy na chwałę zdobywcy spisywał historyk Kallistenes, a następnie przesyłał je w częściach do Grecji, gdzie od razu je publikowano. Za spisek wymierzony w osobę władcy Kallistenes zapłacił życiem w 327 roku p.n.e. Kancelaria Aleksandra dokładnie spisywała przebieg wyprawy stwarzając dokładny opis trasy.

Inną koncepcję porządku w państwie prezentowali zarządzający imperium po śmierci Aleksandra tzw. diadochowie, będący jego zaufanymi towarzyszami i doradcami. Formalnie władza została podzielona pomiędzy syna Aleksandra i Roksany, który narodził się już po jego śmierci a przyrodniego brata Aleksandra- Arridaiosa. Faktycznie rządzili diadochowie, Seleukos zarządzał Babilonią, Lizymach Tracją, Antygonos Frygią, a Ptolemeusz Egiptem. Diadochowie Macedończyków uczynili grupą rządzącą, a podbite tereny miały służyć jedynie Macedonii jako zaplecze. Pośród diadochów istniały spory co do przyszłości monarchii, część z nich chciała zachowania jej jedności, cześć podziału. Ostatecznie w wyniku licznych wojen pomiędzy diadochami w 306 i 305 roku p.n.e. przyjęli oni tytuł królów, co oznaczało koniec jedności imperium Aleksandra. Około 280 roku p.n.e. doszło ostatecznie do powstania czterech państw hellenistycznych - Lagidzi rządzili w Egipcie, Palestynie, Fenicji i na Cyprze, Kassander w Macedonii i Grecji, Lizymach w Tracji i zachodniej Azji Mniejszej, zaś Seleukos w pozostałej części Azji Mniejszej, Syrii, Babilonii i Iranie. Po śmierci Lizymacha w trakcie wojny z Seleukosem w 281 roku p.n.e. ten ostatni stał się najpotężniejszym diadochem. Gdy jednak chciał zawładnąć też Macedonią został zamordowany. Po śmierci wszystkich diadochów ukształtowały się trzy główne dynastie - Antygonidów w Macedonii, Lagidów w Egipcie oraz Seleucydów w Azji.

W państwie Seleucydów elitą stali się osadnicy macedońscy i greccy, będący wsparciem władzy królewskiej. Zakładano nowe czysto greckie osady, promowano i forsowano kulturę grecką kosztem rodzimej. Do większego znaczenia dojść można było jedynie będąc pochodzenia greckiego i zdobywszy greckie wykształcenie. Zakładano typowo greckie gimnazja, teatry, językiem urzędowym był grecki. Z Antiochii stanowiącej stolicę monarchii Seleucydów starano się uczynić ośrodek kultury greckiej.

W Grecji w tym okresie powstały dwa związki. Związek Eolski powstał przed 367 rokiem p.n.e. i skupiał plemiona zachodniej Grecji. Zdołał odeprzeć zapędy Macedonii do Etolii oraz Celtów. Związek Achajski powstały w 280 roku p.n.e. skupiał plemiona północnego Peloponezu, umożliwił Atenom zrzucenie zależności od Macedonii. Mimo, że obydwa Związki były nastawione do siebie antagonistycznie obydwa były ustosunkowane wrogo do Macedonii. Szczególnie swego stosunku zależności względem Macedonii nie mogła znieść Sparta, która kilkakrotnie próbowała go zrzucić. Gdy jej władca Kleomenes III rozpoczął podboje kosztem Związku Achajskiego, ten wezwał na pomoc Macedonię. W 222 roku p.n.e. Kleomenes przegrał bitwę pod Sellazją i zbiegł do Egiptu. Odtąd jedynie Związek Etolski nie uznawał w Grecji dominacji Macedonii.

W latach 215-205 p.n.e. toczyła się tzw. I wojna macedońska, w której władca Macedonii Filip V sprzymierzył się z Hannibalem i Kartaginą, by poczynić podboje w Grecji. Jednak Rzym przeciwdziałał tym poczynaniom wraz ze Związkiem Etolskim. Przeciwko Związkowi Achajskiemu wystąpiła Sparta. W trakcie II wojny macedońskiej w latach 200-197 p.n.e. Rzym walczył z Macedonią wraz ze Związkiem Achajskim i Etolskim. Filipowi V pozostała jedynie Macedonia a resztę państw greckich w 196 roku p.n.e. Rzym ogłosił wolnymi. Macedonia została pokonana przez Rzymian w III wojnie macedońskiej w latach 171-168 p.n.e. i podzielona na cztery republiki, każda z własnym zgromadzeniem ludowym bezpośrednio podporządkowana Rzymowi. Zapewne miało to osłabić jedność Macedonii. W 149 roku p.n.e. doszło do powstania przeciwko Rzymowi na czele z przybyłym z Azji Andriskosem. Wystąpienie to zyskało sobie znaczne wsparcie Macedończyków a także Traków. Rzym po stłumieniu powstania Andriskosa w 148 roku p.n.e. uczynił z Macedonii rzymską prowincję zarządzaną przez konsula rzymskiego. Podporządkowano prowincji macedońskiej liczne państwa greckie jak Epir. Ostatnie wystąpienia Macedończyków miały miejsce w 142 roku p.n.e. Później Macedonię nękały ataki Traków i Celtów. W 73 roku p.n.e. Rzymianie umniejszyli prowincję macedońską o tereny trackie, z których Rzymianie utworzyli państwo z królem Remetalkiem. W 27 roku p.n.e. po reformie Oktawiana Augusta Macedonia zyskała status prowincji senatorskiej i została pomniejszona o Epir i Tesalię, które weszły w skład nowej prowincji achajskiej. Tesalia powróciła w granice prowincji macedońskiej w połowie czwartego wieku n.e. Po reformach Dioklecjana i Konstantyna, które podzieliły Półwysep Bałkański na dwie prowincje Mezję i Trację Macedonia znalazła się w granicach Mezji. Po podziale cesarstwa w 395 roku Macedonia znalazła się w jego wschodniej części. Macedonia zobowiązana była do dostarczania stacjonującym na jej terenie legionom rzymskim żołnierzy do oddziałów pomocniczych. Ponadto tworzono kolonie rzymskie, jak np. Herakleja Linkestis, Stobi. Jednocześnie rozwijały się też stare miasta macedońskie jak Pella. Do dużego znaczenia ekonomicznego doszły Saloniki będące ważnym portem śródziemnomorskim. Miasta macedońskie odgrywały duże znaczenie na obszarze Mezji i Tracji, bowiem życie miejskie na tym obszarze nie było silnie rozwinięte. Rozwój miast odbił się niekorzystnie na sytuacji wsi, gdzie ziemię tracono na rzecz kolonistów rzymskich i wielkich posiadaczy ziemskich. Chłopi masowo przenosili ze wsi do miast, by unikać nadmiernych obciążeń świadczeniami. Większość ziemi w Macedonii w czwartym i piątym wieku należała do latyfundystów. Od trzeciego wieku Macedonia stała się obiektem najazdów plemion barbarzyńskich, Wizygotów, Hunów, Ostrogotów. Ze względu na swe położenie pomiędzy Wschodem i Zachodem Cesarstwa Rzymskiego Macedonia była terenem krzyżowania się kultury łacińskiej i hellenistycznej, dwóch kościołów, języków łacińskiego i greckiego. Z czasem w Macedonii zaczęły dominować zdecydowanie bułgarskie wpływy tak, że Macedończyków zaczęto utożsamiać z Bułgarami. Świadomość narodową Macedończycy zaczęli kształtować dopiero na początku XX wieku, była to już jednak pod względem etnicznym ludność zupełnie odrębna niż ta zamieszkująca Macedonię w antyku. Spod władzy Bizancjum Macedonia dostała się pod wpływy Turcji i dopiero po wojnach bałkańskich w latach 1912-1913 zdołała zależność tę zrzucić, jednak jej obszar podzielony został pomiędzy Serbię, Grecję i Bułgarię. Jako republika Macedonia w ramach federacyjnej Jugosławii została wyodrębniona w 1944 roku, a suwerenność i niepodległość uzyskała Macedonia w 1992 roku w trakcie rozpadu Jugosławii. Do tej pory nie jest uznawana przez Grecję.