Zmiany w technice rolnej (upowszechnienie się trójpolówki), nowe narzędzia (pług z odkładnicą, brony), pozwalały uzyskiwać wyższe plony i wyżywić większą liczbę ludności. Wzrost demograficzny zwiększał zapotrzebowanie na ziemie uprawną. Trzebiono więc lasy zwiększając areał upraw. W interesie posiadaczy ziem: książąt, rycerzy i Kościoła leżało zakładanie nowych wsi. Osadnictwo nabrało cech trwałości. Nowo lokowane wsie organizowane były w sposób wzorowany na organizacji miast niemieckich dlatego ten rodzaj osadnictwa nazywamy osadnictwem na prawie niemieckim.

Podstawą tej organizacji była umowa zawarta pomiędzy panem gruntu, a osadnikami w imieniu których występował zasadźca.

- chłopi otrzymywali jednakową ilość ziemi (z reguły jeden łan, czyli 16 hektarów),

- gospodarstwo chłopskie stanowiło własność pana i z tego tytułu otrzymywał on z niego czynsz oraz daniny w naturze,

- przez pierwsze lata obowiązywała wolnizna (od 2 do 24 lat), był to okres na zagospodarowanie, w którym chłopi zwolnieni byli od świadczeń,

- pańszczyznę nie stosowano wcale lub bardzo rzadko (1-4 dni w roku),

- prawo opuszczenia wsi chłop uzyskiwał po odpracowaniu tylu lat ile wynosiła wolnizna, pod warunkiem, że uregulowane zostały wszystkie świadczenia na rzecz właściciela gruntu; chłopi byli osobiście wolni,

- sądem pierwszej instancji była wybierana przez osadników ława wiejska,

- zasadźca zostawał sołtysem, przysługiwało mu większe gospodarstwo, prawo do prowadzenia karczmy i młyna oraz części świadczeń chłopskich; przewodniczył też ławie wiejskiej.