Co to jest sam głód?

Za głód uważa się stan organizmu żywego, w którym występuje brak pokarmu lub poszczególnych składników pokarmowych. Nie musimy występować ich brak, głód występuje już w sytuacji niedoboru - obniżonej dawki tych składników czyli białek, tłuszczy, witamin wody i innych. Tak często doświadczane uczucie głodu to sygnalizowany przez organizm niski poziom cukru we krwi.

Oprócz tego stosuje się pojęcie głodu utajonego. Powstaje on w wyniku długotrwałego braku określonych składników a w szczególności białka. Ten rodzaj głodu jest powszechniejszy i jego skutki są trudne do zwalczenia a wystąpienie trudne do zdefiniowania. Głód utajony ma też swoje wymierne konsekwencja dla ciała człowieka:

  • Spadek możliwości pracy fizycznej i umysłowej człowieka
  • W okresie intensywnego wzrostu organizmu (dzieciństwa) powoduje nieodwracalne zmiany
  • Powoduje liczne schorzenia
  • Często nie powoduje uczucia głodu a organizm funkcjonuje bez nich na rzecz zwiększonego zapotrzebowania na inne

Na świecie jeszcze większą skalę ma niedożywienie. Dochodzi do niego poprzez niewłaściwy styl konsumpcji. Ten trwały niedobór składników pokarmowych w stosunku do zapotrzebowania organizmu w konsekwencji prowadzi do:

  • Niedożywienie białkowo - kaloryczne tzw. kwashiorkor powodująca liczne zmiany w organizmie w uwidacznia się w postaci rozdęcia brzucha
  • Ślepoty w wyniku niedoboru witaminy A
  • Dystrofię w wyniku niedoboru witaminy B
  • Braki innych witamin powodują m.in. szkorbut, schorzenia kręgosłupa
  • Brak żelaza powoduje anemię i niski poziom jodu zaburzenia tarczycy

Dlaczego na świecie pomimo ciągłego rozwoju gospodarczego wciąż boryka się on z problemem głodu? Wiele krajów rozwijających się ma problemy z zaspokojeniem potrzeb żywieniowych powiększających się społeczeństw. Problem ten nasila się w strefach utrudnionego gospodarowania ziemią. Przejawia się to tym, iż produkcja rolna rośnie w postępie arytmetycznym a liczba ludności w geometrycznym. Kraje biedne nie posiadają środków finansowych na zakup niezbędnej żywności, często lwia część ich budżetu przeznaczana jest na cele militarne. Często w grę wchodzą tu zwyczaje i wierzenia mieszkańców wsi. Oprócz wojen wiele krajów cierpi z powodu klęsk żywiołowych a w szczególności suszy i pustynnienia.

Główne sposoby przeciwdziałania zjawisku głodu:

  • Regulacja przyrostu naturalnego
  • Planowa i skoncentrowana pomoc naukowo - techniczna dla gospodarek krajów głodujących a w szczególności dla ich rolnictwa
  • Wykorzystanie pokarmu z innych źródeł np. owoce mórz
  • Ograniczenie strat plonów w okresie wzrostu i przechowywania
  • Wprowadzenie nawożenia, walka ze szkodnikami, odpowiedni płodozmian, walka z erozją i pustynnieniem, zastosowanie odpowiednich odmian roślin i zwierząt, umiejętne zarządzanie paszami
  • Zwiększenie areału upraw i wydajności, wykorzystanie nieużytków, zastosowanie nawadniania i osuszanie terenów bagiennych lub zalewowych
  • Dokonanie reform rolnych, poprawa sytuacji ludzi utrzymujących się z roli, sprawiedliwy podział ziemi, walka o lepszą edukację rolną oraz poprawę opłacalności

Sytuację tą mogły by zmienić sposoby dystrybucji żywności w skali globalnej. Są przecież kraje z nadwyżką produkcji rolnej i takie z jej niedoborem.

Nadwyżki dotyczą krajów najlepiej rozwiniętych rolniczo, o niskiej gęstości zaludnienia a zarazem z dużym areałem upraw. Do tych państw zaliczymy m.in. USA, Kanadę, Australię, Nową Zelandię, państwa zachodnioeuropejskie oraz w Argentynę i Brazylię. Posiadają one rozbudowane zaplecze techniczne rolnictwa, środki finansowe na walkę z zagrożeniami, wysoką produktywność i towarowość. Niestety krajów z problemami związanymi z niedoborami produkcji żywieniowej jest bardzo dużo. Są to również często kraje biedne, zadłużone i zniszczone przez wojny. Wiele z tych krajów przeżywa boom demograficzny a położone są w strefie suchej klimatu co prowadzi do pogorszenia sytuacji. Będą to głownie kraje Sahelu afrykańskiego (Burkina Faso, Czad, Erytrea, Etiopia, Niger) a także azjatyckie państwa takie jak Afganistan czy Kambodża.

Aby zrozumieć skąd bierze się głód trzeba poznać jakie jest zapotrzebowanie pokarmowe człowieka. Dziennie człowiek potrzebuje średnio około 78 gram białek czyli jakieś 312 kcal a ogólnie około 2600 kcal ale zmienia się to w zależności od wieku i aktywności. Średnio mieszkaniec Ziemi spożywa:

  • 71 gramów białek (w krajach głodujących nawet tylko 5 g)
  • W krajach bogatych i rozwiniętych dochodzi spożycie do poziomu 100g
  • W Polsce kształtuje się na poziomie 99g na dobę
  • 2720 kcal (w Polsce przeszło 3000 w biednych krajach tylko 2400)
  • W Danii, Grecji czy Holandii spożywa on nawet 3600 kcal

Sytuacja ta jest jednak bardzo zróżnicowana przestrzennie i wartości średnie bardzo zafałszowują obraz rzeczywisty.

Podobnie rzecz się ma w przypadku stosunku liczby ludności do produkcji rolnej. Globalnie to ta ostatnia przez ostatnie 60 lat wzrosła o 200% podczas gdy ludność o 160%. Jednak to kraje najlepiej rozwinięte tak zawyżają ten wskaźnik. Działo się to głównie w takich państwach jak USA czy Nowa Zelandia i Australia. Tam bowiem produkcja wzrosła o przeszło 350% podczas gdy w krajach rozwijających się jest zupełnie inaczej. W Azji produkcja żywności ledwo nadążała za wzrostem liczby ludności. W tym samym okresie w Ameryce Południowej i Afryce ludność przyrastała szybciej niż produkcja ludności. W Afryce na przykład produkcja na jednego mieszkańca spadła o 0.30%.