Współczesny obraz Łodzi to skutek działań wielu procesów zarówno gospodarczych jak i społecznych w obecnym tu środowisku przyrodniczym w przeciągu wielu lat. W szczególności ważnym dla Łodzi okresem był wiek XIX i XX. Wtedy to wielkim przemianom uległa roślinność, świat zwierzęcy, w efekcie konsekwencjami było przekształcenie stosunków wodnych oraz glebowych (mniej ważne było przeobrażenie nieorganicznych fragmentów środowiska takich jak: rzeźba powierzchni, klimat czy budowa geologiczna...).

Łódź zlokalizowana jest w samym centrum kraju, w odległości mniej więcej 30 km ku południowi od geometrycznego środka naszego kraju, który znajduje się w mieście: Piątek. W efekcie najnowszego podziału administracyjnego, jakim została objęta Polska region łódzki powiększył się znacznie się. Niegdyś liczył on

214,3 km2. Odległość jaka jest między najdalej wysuniętym na północ fragmentem miasta (znajdującym się na obrzeżu Lasu Łagiewnickiego w pobliżu wsi Skotniki), a punktem wysuniętym najdalej na południe przy Gadce Nowej liczy 19,3 km. Rozciągłość równoleżnikowa, czyli wyznaczana przez punkty skrajne na zachodzie w rejonie Kochanówki i na wschodzie czyli na osiedlu Olechowa (obecnie najdalej wysunięte jest Andrzejowo, niegdyś przyłączone do miasta: Łódź) wynosi 18,6 km. Centralny punkt rejonu administracyjnego miasta Łodzi wypada niemalże u zbiegu dwóch ulic: Narutowicza i Tramwajowej.

Żeby rozpatrzeć warunki naturalne miasta Łódź potrzeba je przedstawić na tle większego środowiska przyrodniczego, w obrębie którego to miasto wyrosło. Na terenie łódzkim znajduje się łódzki region geograficzny, a jego naturalne granice wyznaczone są poprzez dolinę Warty (na zachodzie i południu), część bruzdy pradoliny warszawsko - berlińskiej którą wykorzystują dolny Ner oraz środkowa Bzura (na północy) natomiast na wschodzie przez dolinę Rawki oraz odcinek środkowy Pilicy.

Rozpatrując region w ujęciu fizyczno - geograficznym, należy powiedzieć, iż region łódzki jest krainą przejściową między wyżynami Polski południowej, a nizinami znajdującymi się w Polsce środkowej. Rejon ten znacznie się wyróżnia między innymi obszarami Polski - ma on swój indywidualny i niepowtarzalny charakter. Dotyczy to przede wszystkim tak zwanego wyżynnego półwyspu, który biegnie południkowo w linii, wkoło której powstało miasto Łódź. Jego wysokości bezwzględne w kilku miejscach są znacznie większe niż 200 metrów n. p. m.. Półwysep ten utworzony jest z pasów południowych wyżyn, które wkraczają daleko w kierunku północnym i rozrywają ciągłość pasa polskiego niżu. Dominują na terenie tym głównie skały niezwiązane, luźne, które budują liczne pagórki, wzgórza, równiny i wiele innych form rzeźby... Z tego też powodu obszar ten jest podobny bardziej do terenów nizinnych niż do pasów wyżyn i starych gór. Cechy te wyróżniają region łódzki z południowej wyżynnej Polski oraz północnej nizinnej części Polski.

Poza tym półwysep wyżynny to najdalej wysunięty na północ zwarty obszar o wysokościach przekraczających 200 m n. p. m. Najwyższa jego kulminacja ma wysokość 282,9 m n. p. m. niedaleko wsi Dąbrowa, w kierunku północno - wschodnim od Łodzi oraz 288 m n. p. m. w wzniesieniach Pagórków Tuszyńskich. Te Pagórki stanowią dodatkowo najwyższy punkt w obrębie całego pasa Nizin Środkowopolskich. Efektem takiego położenia stało się nazywanie tego obszaru niegdyś Wyżyną Łódzką. Lecz geneza tej formy terenu sprawia, że obecnie nie jest już tak określamy, a nazywamy mianowicie jest teraz w odniesieniu do północnego fragmentu omawianej ostrogi wyżynnej - Wzniesieniami Łódzkimi. Region ten jest jednym z wielu mezoregionów makroregionu Wniesień Południowomazowieckich. Zaś znajdująca się u podnóża Wzniesień Łódzkich a zarazem obejmująca między innymi część zachodnią oraz środkową miasta, niedużo pofalowana równina dennej moreny należy już do mezoregionu Wysoczyzny Łaskiej, która jest fragmentem makroregionu Nizin Południkowowielkopolskich.

Łódź jest położona zatem przy styku dwóch mezoregionów, które wchodzą w skład odrębnych, głównych makroregionów fizyczno - geograficznych jakie zostały wyodrębnione na terenie Polski środkowej, znajdujące się w strefie przejściowej między równinami i nizinami Wielkopolski południowej, a wzniesieniami Mazowsza południowego i dalej wyżynami Małopolski północnej. To dość charakterystyczne położenie znacznie wpłynęło na rozwój gospodarczy oraz osadniczy na terenie obecnego miasta Łodzi.

Łódź dzięki swemu położeniu częściowo wysoko, a w niektórych obszarach niżej ma dużo kłopotów z kanalizacją... Ale za to, że leży na wodnym dziale pomiędzy dorzeczami dwóch dużych rzek: Wisły i Odry nie ma ona problemów z wodą, natomiast ma także kłopot z zaopatrywaniem się w pitną wodę. Dużą część tej wody pobiera się z zalewu Sulejowskiego, niestety jest on znacznie zanieczyszczony a to utrudnia spożywaniu jego wody... - dlatego potrzebna jest tu wielu oczyszczalni ścieków. Fabryki tu znajdujące się jeszcze do nie tak dawna bardzo zanieczyszczały okoliczne rzeki, które powoli zamieniły się w ścieki. Dobrze, że od niedawna ten proces zaczął się zmniejszać. Wracają do rzeki Ner i Warta coraz liczniej pewne gatunki ryb.

Łódź charakteryzuje się dość poważnymi kłopotami z transportem, ponieważ nie posiada ona własnej obwodnicy (dopiero ma powstać w okolicy Strykowa, chociaż występują liczne protesty mieszkańców, którzy tutaj mieszkają a to hamuje jej budowę). Ruch uliczny musi przebiegać przez samo centrum miasta, niestety powoduje to duże zanieczyszczenie powietrza i wód. Wynikiem tego jest duży odsetek przypadków zachorowania za raka i ciągle postępujący ujemny przyrost naturalny. Kolejowy transport także wpływa niekorzystnie na Łódź. Niedalekie położenie względem miasta stołecznego Warszawy sprawia, że główne linie pomijają Łódź i prowadzą do Warszawy, wówczas potrzeba zawracać (na przykład centralną magistralą). Położenie w takiej odległości od stolicy przynosi również wiele korzyści - są to na przykład dodatkowe miejsca pracy dla ludności z Łodzi która dojeżdża do pracy do Warszawy, przyśpiesza się rozwój gospodarczy i kulturalny. Zamieszkująca Łódź ludność jest także częściowo pochodzenia wiejskiego. Trzecie pokolenie w przeszłości przybyło przede wszystkim ze wsi, podczas kiedy Łódź przeżywała okres znacznego rozkwitu przemysłowego. Spowodowało to, że mieszkańcy w przeważającej części nie są dobrze wykształceniu w porównaniu do mieszkańców innych miast.